03_ΕΙΔΙΚΗ ΣΥΓΓΡΑΦΗ ΥΠΟΧΡΕΩΣΕΩΝ

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜOΚΡΑΤΙΑ

ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΑΤΤΙΚΗΣ
ΔΗΜΟΣ ΠΕΝΤΕΛΗΣ
ΤΕΧΝΙΚΗ ΥΠΗΡΕΣΙΑ
ΕΡΓΟ :
«ΑΝΑΠΛΑΣΗ ΚΑΙ
ΑΝΑΒΑΘΜΙΣΗ ΤΩΝ
ΥΠΟΔΟΜΩΝ ΤΟΥ ΟΔΙΚΟΥ
ΔΙΚΤΥΟΥ ΓΕΝΝΗΜΑΤΑ –
ΖΩΟΔΟΧΟΥ ΠΗΓΗΣ – ΘΗΡΑΣ
ΓΙΑ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΗΣ ΟΔΙΚΗΣ
ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ »
ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΗΣΗ
i :
Το έργο χρηματοδοτείται
από το Ευρωπαϊκό Ταμείο
Ανάκαμψης Έργο “Sub 2 –
16631: Πρόγραμμα
βελτίωσης οδικής
ασφάλειας»
ΤΕΥΧΟΣ ΕΙΔΙΚΗΣ ΣΥΓΓΡΑΦΗΣ ΥΠΟΧΡΕΩΣΕΩΝ

«ΑΝΑΠΛΑΣΗ ΚΑΙ ΑΝΑΒΑΘΜΙΣΗ ΤΩΝ ΥΠΟΔΟΜΩΝ ΤΟΥ ΟΔΙΚΟΥ ΔΙΚΤΥΟΥ
ΓΕΝΝΗΜΑΤΑ – ΖΩΟΔΟΧΟΥ ΠΗΓΗΣ – ΘΗΡΑΣ ΓΙΑ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΗΣ ΟΔΙΚΗΣ
ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ»

Εκτιμώμενης αξίας
1.806.451,62 € (πλέον ποσού 433.548,39 € για το Φ.Π.Α. 24%),
ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2023

Σελίδα 2

Table of Contents
ΑΡΘΡΟ 1. ΓΕΝΙΚΑ – ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ ΤΗΣ ΕΡΓΟΛΑΒΙΑΣ ………………………………………………… 5
1.1 Αντικείμενο …………………………………………………………………………………………………………………….. 5
1.2 Ορισμοί – συντομογραφίες ………………………………………………………………………………………………… 5
1.2.1 Συντομογραφίες ………………………………………………………………………………………………………… 6
1.3 Ερμηνείες ……………………………………………………………………………………………………………………….. 8
1.4 Επικοινωνία – Κοινοποίηση εγγράφων ………………………………………………………………………………… 8
1.5 Θεσμικό πλαίσιο, προδιαγραφές, κανονισμοί και γλώσσα που διέπουν τη σύμβαση ……………………. 9
1.5.1 Ισχύουσες διατάξεις ……………………………………………………………………………………………………. 9
1.5.2 Προδιαγραφές και Κανονισμοί………………………………………………………………………………………. 9
1.5.3 Γλώσσα …………………………………………………………………………………………………………………….. 9
1.6 Συμβατικά στοιχεία του έργου ……………………………………………………………………………………………. 9
1.7 Μελέτες του έργου ………………………………………………………………………………………………………….. 10
1.7.1 Τρόπος υποβολής, ελέγχου και εγκρίσεις μελετών του Αναδόχου………………………………………. 10
1.7.2 Αλληλουχία μελετών και κατασκευών ………………………………………………………………………….. 11
1.7.3 Γλώσσα μελετών / ερευνών / σχεδίων …………………………………………………………………………. 11
1.7.4 Παροχή και μέριμνα των τευχών …………………………………………………………………………………. 11
1.8 Καθυστέρηση στη χορήγηση στοιχείων ή οδηγιών ……………………………………………………………….. 11
1.9 Κυριότητα και χρήση των εγγράφων του Αναδόχου από τον ΚτΕ ……………………………………………. 12
1.10 Κυριότητα και χρήση των εγγράφων του ΚτΕ από τον Ανάδοχο ……………………………………………… 12
1.11 Εμπιστευτικότητα ………………………………………………………………………………………………………….. 12
1.12 Συμμόρφωση με το θεσμικό πλαίσιο – τήρηση αστυνομικών διατάξεων …………………………………… 13
1.13 Ευθύνη μελών κοινοπραξίας …………………………………………………………………………………………….. 13
1.14 Υπεργολαβία …………………………………………………………………………………………………………………. 13
1.15 Εκχώρηση δικαιωμάτων – υποκατάσταση ………………………………………………………………………….. 13
1.16 Στοιχεία πεδίου του έργου ……………………………………………………………………………………………….. 13
1.16.1 Γνώση συνθηκών κατασκευής …………………………………………………………………………………….. 13
1.16.2 Εγκαταστάσεις Επιχειρήσεων και Οργανισμών Κοινής Ωφελείας (ΟΚΩ) …………………………….. 14
1.17 Σύμβαση κατασκευής του έργου ………………………………………………………………………………………. 14
1.18 Επάρκεια συμφωνημένου εργολαβικού ανταλλάγματος ………………………………………………………… 15
1.19 Εγγύηση καλής εκτέλεσης ……………………………………………………………………………………………….. 15
ΑΡΘΡΟ 2. Ο ΕΡΓΟΔΟΤΗΣ (ΚΤΕ) ……………………………………………………………………………….. 17
2.1 Εξασφάλιση χώρων ………………………………………………………………………………………………………… 17
2.2 Προσωπικό του ΚτΕ ……………………………………………………………………………………………………….. 17
2.3 Αξιώσεις του ΚτΕ ……………………………………………………………………………………………………………. 17
ΑΡΘΡΟ 3. H ΕΠΙΒΛΕΨΗ …………………………………………………………………………………………… 18
3.1 Καθήκοντα και δικαιοδοσία της Επίβλεψης ………………………………………………………………………… 18
3.2 Οδηγίες της Επίβλεψης ……………………………………………………………………………………………………. 18
ΑΡΘΡΟ 4. ΥΠΟΧΡΕΩΣΕΙΣ ΑΝΑΔΟΧΟΥ ……………………………………………………………………… 19
4.1 Επαλήθευση στοιχείων που χορηγούνται …………………………………………………………………………… 19
4.2 Διευκολύνσεις προς την Υπηρεσία …………………………………………………………………………………….. 19
4.3 Διεύθυνση έργου από τον Ανάδοχο …………………………………………………………………………………… 19
4.4 Συνεργασία με τον Κύριο του Έργου, το προσωπικό της Επίβλεψης και με τρίτους …………………… 20
4.5 Άδειες και Εγκρίσεις ……………………………………………………………………………………………………….. 20
ΑΡΘΡΟ 5. ΕΡΓΟΤΑΞΙΑΚΕΣ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ……………………………………………………………… 22
5.1 Δραστηριότητες Αναδόχου στο εργοτάξιο – Προσωρινές εγκαταστάσεις …………………………………. 22
5.2 Καθαρισμός εργοταξίων, κατασκευών και εγκαταστάσεων ………………………………………………….. 22
5.3 Προσβασιμότητα στο εργοτάξιο – Εξασφάλιση της κυκλοφορίας κατά την κατασκευή ……………… 23
5.4 Αδρανή υλικά, λατομεία, δανειοθάλαμοι, χώροι απόθεσης ……………………………………………………… 24
5.4.1 Γενικά …………………………………………………………………………………………………………………….. 24
5.4.2 Χώροι Απόθεσης……………………………………………………………………………………………………… 24
5.5 Παροχή ηλεκτρισμού, τηλεφώνου και νερού ………………………………………………………………………. 25
5.6 Σήμανση και ασφάλεια του εργοταξίου κατά την εκτέλεση των εργασιών ………………………………. 25
5.7 Φύλαξη του εργοταξίου …………………………………………………………………………………………………… 25
ΑΡΘΡΟ 6. ΕΡΓΑΤΙΚΟ ΔΥΝΑΜΙΚΟ ΚΑΙ ΛΟΙΠΟ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟ ……………………………………….. 27
6.1 Πρόσληψη εργατικού δυναμικού και λοιπού προσωπικού …………………………………………………….. 27
6.2 Αμοιβές και Κανονισμός Εργασίας …………………………………………………………………………………….. 27

Σελίδα 3

6.3 Εργατική νομοθεσία ……………………………………………………………………………………………………….. 27
6.4 Ωράριο εργασίας – υπερωριακή, νυχτερινή εργασία – αργίες και εορτές………………………………….. 27
6.5 Υποδομές εργατικού δυναμικού και λοιπού προσωπικού ……………………………………………………… 27
6.6 Προσωπικό Αναδόχου …………………………………………………………………………………………………….. 28
ΑΡΘΡΟ 7. ΕΞΟΠΛΙΣΜΟΣ, ΥΛΙΚΑ ΚΑΙ ΕΡΓΑΣΙΑ …………………………………………………………… 29
7.1 Τρόπος εκτέλεσης ………………………………………………………………………………………………………….. 29
7.2 Τοπογραφικά στοιχεία και έλεγχοι – χαράξεις – τοπογραφικά διαγράμματα ……………………………. 29
7.3 Εξοπλισμός Αναδόχου …………………………………………………………………………………………………….. 30
7.4 Υλικά, μηχανήματα και εργαλεία ………………………………………………………………………………………. 30
7.4.1 Γενικά …………………………………………………………………………………………………………………….. 30
7.4.2 Υποβολή τεχνικών στοιχείων και δειγμάτων υλικών ……………………………………………………… 31
7.4.3 Φύλαξη υλικών ………………………………………………………………………………………………………… 31
7.4.4 Επιθεώρηση ……………………………………………………………………………………………………………. 31
7.5 Μέτρα Ασφαλείας – Πρόληψη ατυχημάτων – Έλεγχος επιβλαβών αερίων……………………………….. 32
7.6 Ασφάλεια και υγιεινή ……………………………………………………………………………………………………… 32
ΑΡΘΡΟ 8. ΔΙΑΣΦΑΛΙΣΗ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ – ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΕΡΓΟΥ …………………. 34
8.1 Υπεύθυνος ποιότητας έργου ……………………………………………………………………………………………. 34
8.2 Υποβολή αποτελεσμάτων, πιστοποιητικών και άλλων παραδοτέων ………………………………………. 34
8.3 Έλεγχος υλικών και εξοπλισμού ……………………………………………………………………………………….. 35
8.4 Γενικές υποχρεώσεις ………………………………………………………………………………………………………. 35
8.5 Αποφυγή όχλησης ………………………………………………………………………………………………………….. 36
8.6 Προστασία περιβάλλοντος ………………………………………………………………………………………………. 36
8.6.1 Γενικά …………………………………………………………………………………………………………………….. 36
8.6.2 Απαιτήσεις κατά τη διάρκεια της κατασκευής ………………………………………………………………. 36
8.6.3 Ευρήματα αρχαιολογικού ή άλλου ενδιαφέροντος ………………………………………………………… 37
8.7 Ημερολόγιο έργου ………………………………………………………………………………………………………….. 37
8.8 Εκθέσεις προόδου εργασιών ……………………………………………………………………………………………. 37
ΑΡΘΡΟ 9. ΧΡΟΝΟΔΙΑΓΡΑΜΜΑ – ΠΡΟΘΕΣΜΙΕΣ ………………………………………………………… 39
9.1 Έναρξη εργασιών …………………………………………………………………………………………………………… 39
9.2 Προθεσμίες …………………………………………………………………………………………………………………… 39
9.3 Συνολική προθεσμία ……………………………………………………………………………………………………….. 39
9.4 Χρονοδιάγραμμα κατασκευής του έργου ……………………………………………………………………………. 39
9.4.1 Σύνταξη προγράμματος ……………………………………………………………………………………………. 39
9.4.2 Ρυθμός προόδου εργασιών ………………………………………………………………………………………. 40
9.4.3 Ποινικές ρήτρες ……………………………………………………………………………………………………….. 40
9.4.4 Ενδεικτικές τμηματικές ή αποκλειστικές προθεσμίες (Άρθρο 147 νόμου 4412/16) ……………. 40
ΑΡΘΡΟ 10. ΠΑΡΑΛΑΒΗ ΥΛΙΚΩΝ, ΔΟΚΙΜΕΣ, ΒΕΒΑΙΩΣΗ ΠΕΡΑΙΩΣΗΣ, ΣΥΝΤΗΡΗΣΗ ……… 42
ΑΡΘΡΟ 11. ΠΑΡΑΛΑΒΗ ΕΡΓΟΥ …………………………………………………………………………………. 44
ΑΡΘΡΟ 12. ΣΥΜΒΑΤΙΚΟ ΤΙΜΗΜΑ ΚΑΙ ΠΛΗΡΩΜΕΣ………………………………………………………. 46
12.1 Περιεχόμενα τιμολογίου και δαπάνες που βαρύνουν τον Ανάδοχο …………………………………………. 46
12.2 Αυξομειώσεις εργασιών, νέες τιμές εργασιών, αναθεωρήσεις ………………………………………………… 48
12.3 Προκαταβολή ………………………………………………………………………………………………………………… 48
12.4 Καθυστέρηση πληρωμών ………………………………………………………………………………………………… 49
ΑΡΘΡΟ 13. ΕΚΠΤΩΣΗ ΑΝΑΔΟΧΟΥ – ΔΙΑΛΥΣΗ ΤΗΣ ΣΥΜΒΑΣΗΣ ……………………………………. 50
13.1 Έκπτωση Αναδόχου ……………………………………………………………………………………………………….. 50
13.2 Διακοπή εργασιών – Διάλυση της σύμβασης ………………………………………………………………………… 50
13.3 Αποζημίωση ανάδοχου λόγω διάλυσης της σύμβασης ………………………………………………………….. 50
ΑΡΘΡΟ 14. ΑΝΑΛΗΨΗ ΚΙΝΔΥΝΩΝ ΚΑΙ ΕΥΘΥΝΕΣ ……………………………………………………….. 51
14.1 Εγγυήσεις ……………………………………………………………………………………………………………………… 51
14.2 Ευθύνη Αναδόχου …………………………………………………………………………………………………………… 51
14.3 Ευθύνη ΚτΕ …………………………………………………………………………………………………………………… 52
14.4 Πνευματικά και βιομηχανικά δικαιώματα …………………………………………………………………………… 52
ΑΡΘΡΟ 15. ΑΣΦΑΛΙΣΗ ………………………………………………………………………………………………. 53
15.1 Γενικές απαιτήσεις ασφάλισης ………………………………………………………………………………………….. 53
15.2 Ειδικές ρήτρες για τις περιπτώσεις μη συμμόρφωσης του Αναδόχου με τις υποχρεώσεις του …….. 54
15.3 Διαδικασία ελέγχου από τον ΚτΕ της επάρκειας των ασφαλιστικών συμβάσεων ……………………….. 54
15.4 Ασφάλιση εργασιών και εξοπλισμού του Αναδόχου ……………………………………………………………… 55

Σελίδα 4

15.4.1 Ελάχιστη κάλυψη ασφάλισης του έργου «κατά παντός κινδύνου» …………………………………… 55
15.4.2 Ασφάλιση κατά σωματικών βλαβών και ζημιών ιδιοκτησίας (Ασφάλιση αστικής ευθύνης
έναντι τρίτων) ………………………………………………………………………………………………………….. 55
15.4.3 Ασφάλιση Κυρίου Μηχανικού Εξοπλισμού …………………………………………………………………… 56
15.5 Ασφάλιση προσωπικού του Αναδόχου ……………………………………………………………………………….. 56
15.6 Ασφάλιση επαγγελματικής ευθύνης συμβούλων μηχανικών / μελετητών ………………………………… 56
15.7 Ειδικοί όροι που πρέπει να περιλαμβάνονται στο ασφαλιστήριο του έργου ………………………………. 57
ΑΡΘΡΟ 16. ΑΝΩΤΕΡΑ ΒΙΑ, ΑΞΙΩΣΕΙΣ, ΔΙΑΦΟΡΕΣ ………………………………………………………… 59
16.1 Συνθήκες Ανωτέρας Βίας …………………………………………………………………………………………………. 59
16.2 Αξιώσεις Αναδόχου ………………………………………………………………………………………………………… 59
16.3 Δικαστική επίλυση διαφορών…………………………………………………………………………………………… 59
ΑΡΘΡΟ 17. ΑΠΑΙΤΟΥΜΕΝΑ ΜΕΤΡΑ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΚΑΙ ΥΓΕΙΑΣ ΣΤΟ ΕΡΓΟΤΑΞΙΟ ………………. 60
17.1 Εκ των προτέρων γνωστοποίηση – Σχέδιο Ασφάλειας Υγείας ( ΣΑΥ ) – Φάκελος Ασφάλειας Υγείας
(ΦΑΥ) και συγκεκριμένα : ……………………………………………………………………………………………….. 60
17.2 Ανάθεση καθηκόντων σε τεχνικό ασφαλείας, γιατρό εργασίας – τήρηση στοιχείων ασφάλειας και
υγείας ………………………………………………………………………………………………………………………….. 61
17.3 Ημερολόγιο Μέτρων Ασφάλειας (ΗΜΑ) …………………………………………………………………………….. 62
17.4 Συσχετισμός Σχεδίου Ασφάλειας Υγείας (ΣΑΥ) και Ημερολόγιου Μέτρων Ασφάλειας (ΗΜΑ) ……… 62
17.5 Απαιτούμενα μέτρα ασφάλειας και υγείας κατά την εκτέλεση όλων των εργασιών στο εργοτάξιο. 62
17.6 Εργοταξιακή σήμανση – σηματοδότηση, συστήματα ασφαλείας, φόρτωση – εκφόρτωση –
εναπόθεση υλικών, θόρυβος, φυσικοί, χημικοί παράγοντες κλπ …………………………………………….. 63
17.7 Μηχανήματα έργων / Εξοπλισμοί εργασίας – αποδεικτικά στοιχεία αυτών. ……………………………… 63
17.8 Νομοθετήματα που περιέχουν πρόσθετα απαιτούμενα μέτρα ασφάλειας και υγείας στο εργοτάξιο,
τα οποία τηρούνται κατά περίπτωση, ανάλογα με το είδος των εργασιών του εκτελούμενου έργου.
…………………………………………………………………………………………………………………………………… 64

Σελίδα 5

ΑΡΘΡΟ 1. ΓΕΝΙΚΑ – ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ ΤΗΣ ΕΡΓΟΛΑΒΙΑΣ
1.1 Αντικείμενο
Το παρόν τεύχος της Συγγραφής Υποχρεώσεων (ΣΥ) αφορά τους γενικούς και ειδικούς συμβατικούς
όρους, με βάση τους οποίους, σε συνδυασμό με τους όρους των λοιπών Τευχών και στοιχείων
Δημοπράτησης, θα εκτελεστεί από τον Ανάδοχο το έργο με τίτλο : «ΑΝΑΠΛΑΣΗ ΚΑΙ ΑΝΑΒΑΘΜΙΣΗ ΤΩΝ
ΥΠΟΔΟΜΩΝ ΤΟΥ ΟΔΙΚΟΥ ΔΙΚΤΥΟΥ ΓΕΝΝΗΜΑΤΑ – ΖΩΟΔΟΧΟΥ ΠΗΓΗΣ – ΘΗΡΑΣ ΓΙΑ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΗΣ
ΟΔΙΚΗΣ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ». Το αντικείμενο της εργολαβίας περιλαμβάνει:
– την εκπόνηση της Οριστικής Μελέτης, της μελέτης Εφαρμογής και κάθε είδους συμπληρωματικής
μελέτης και έρευνας,
– την κατασκευή των έργων ΠΜ και ΗΜ,
– την προμήθεια και εγκατάσταση όλου του αστικού, ηλεκτρολογικού και μηχανολογικού εξοπλισμού,
– τη θέση σε λειτουργία και τις δοκιμές ολοκλήρωσης των εγκαταστάσεων
– Το ακριβές αντικείμενο του έργου θα είναι όπως ορίζεται στην Διακήρυξη Δημοπρασίας, καθώς και στα
λοιπά τεύχη δημοπράτησης, Τεχνική Περιγραφή, Τεχνικές Προδιαγραφές, κλπ..
1.2 Ορισμοί – συντομογραφίες
Οι λέξεις και εκφράσεις που χρησιμοποιούνται έχουν το νόημα που καθορίζεται στο Άρθρο 2 του
Ν.4412/16, ως ισχύει και όπως καθορίζεται κατωτέρω:
– «Ανάδοχος» ή «Εργολήπτης» : Ο οικονομικός φορέας στον οποίο έχει ανατεθεί με δημόσια σύμβαση το
έργο.
– «Έργο»: το σύνολο των υποχρεώσεων που απορρέουν από τη Σύμβαση, τις οποίες καλείται να
εκπληρώσει ο Ανάδοχος και οι οποίες συνιστούν την παροχή του.
– «Διαγωνιζόμενοι» ή «Διαγωνιζόμενος»: Οι οικονομικοί φορείς που πληρούν τις προϋποθέσεις
συμμετοχής τους στο Διαγωνισμό της ανάθεσης εκτέλεσης του έργου.
– «Κύριος του Έργου» (ΚτΕ) ή «Εργοδότης» : Ο φορέας για λογαριασμό του οποίου καταρτίζεται η
δημόσια σύμβαση.
– «Διευθύνουσα υπηρεσία» ή «Επιβλέπουσα Υπηρεσία» ή «Υπηρεσία» : Η τεχνική υπηρεσία του φορέα
κατασκευής του έργου που είναι αρμόδια για την παρακολούθηση, έλεγχο και διοίκηση της κατασκευής
του έργου. Κατά το τμήμα Ι της σύμβασης αναφέρεται στην Διεύθυνση Τεχνικής Υπηρεσίας της ΜΟΔ
ΑΕ ενώ κατά το τμήμα ΙΙ της Σύμβασης στον Δήμο Ανωγείων.
– «Προσωρινές Εργασίες» ή «Προσωρινά Έργα»: όλες οι εργασίες, τα έργα και οι εγκαταστάσεις κάθε
είδους, που έχουν προσωρινό χαρακτήρα και απαιτούνται για την εκτέλεση του έργου.
– «Μόνιμες Εργασίες» ή «Μόνιμα Έργα»: όλα τα μόνιμου χαρακτήρα έργα, που θα εκτελεστούν και θα
συντηρηθούν σύμφωνα με τη Σύμβαση.
– «Εργοτάξιο»: το σύνολο των χώρων όπου πραγματοποιούνται εργασίες και γενικά εκτελείται τεχνικό
έργο, όπως ορίζεται στις κείμενες διατάξεις.
– «Ευρωπαϊκά πρότυπα»: τα πρότυπα που έχουν επιλεγεί από τον ΚτΕ για την εκτέλεσή του και τα οποία
έχουν εγκριθεί από την Ευρωπαϊκή επιτροπή τυποποίησης (CEN) ή από την Ευρωπαϊκή επιτροπή
ηλεκτροτεχνικής τυποποίησης (CENELEC) ως "Ευρωπαϊκά πρότυπα (ΕΝ)" ή ως "κείμενα εναρμόνισης
(HD)", σύμφωνα με τους κοινούς κανόνες αυτών των οργανισμών.
– «Ευρωπαϊκά πρότυπα»: τα πρότυπα που έχουν επιλεγεί από τον ΚτΕ για την εκτέλεσή του και τα οποία
έχουν εγκριθεί από την Ευρωπαϊκή επιτροπή τυποποίησης (CEN) ή από την Ευρωπαϊκή επιτροπή
ηλεκτροτεχνικής τυποποίησης (CENELEC) ως "Ευρωπαϊκά πρότυπα (ΕΝ)" ή ως "κείμενα εναρμόνισης
(HD)", σύμφωνα με τους κοινούς κανόνες αυτών των οργανισμών.
– «Ευρωπαϊκή τεχνική έγκριση»: η ευνοϊκή τεχνική εκτίμηση της καταλληλότητας ενός προϊόντος για
χρήση, με γνώμονα την ικανοποίηση των βασικών απαιτήσεων για τις κατασκευές και με βάση τα
εγγενή χαρακτηριστικά του προϊόντος και τους τιθέμενους όρους εφαρμογής και χρήσης του. Η
ευρωπαϊκή έγκριση χορηγείται από τον ΕΛΟΤ.

Σελίδα 6

– «Κοινές τεχνικές προδιαγραφές»: οι τεχνικές προδιαγραφές που έχουν εκπονηθεί σύμφωνα με
διαδικασία αναγνωρισμένη από τα κράτη μέλη και έχουν δημοσιευθεί στην Επίσημη Εφημερίδα των
Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων.

1.2.1 Συντομογραφίες
Συντομογραφίες Τευχών Δημοπράτησης
ΚτΕ : Κύριος του Έργου (η Φορέας του Έργου)
ΔΔ : Διακήρυξη Δημοπρασίας
ΣΥ : Συγγραφή Υποχρεώσεων
ΠΜ : Προϋπολογισμός Μελέτης
ΠΠ : Προϋπολογισμός Προσφοράς
ΤΠ : Τιμολόγιο Προσφοράς
ΤΕΠΕΠ : Τεχνική Περιγραφή – Ειδικές Προδιαγραφές
ΤΜ : Τιμολόγιο Μελέτης
ΤεΠρο : Τεχνικές Προδιαγραφές
ΕΤΕΠ : Ελληνικές Τεχνικές Προδιαγραφές
Συντομογραφίες Κωδίκων, Προδιαγραφών, Κανονισμών, Οδηγιών
ΕΝ : Ευρωπαϊκές Προδιαγραφές
CEN : Ευρωπαϊκή Επιτροπή Τυποποίησης
ISO : Διεθνής Οργανισμός Τυποποίησης
ΕΛΟΤ : Ελληνικός Οργανισμός Τυποποίησης
CENELEC : Ευρωπαϊκή Επιτροπή Ηλεκτροτεχνικής Τυποποίησης
CIE : Διεθνής Επιτροπή Φωτισμού
ΕΤΑ : Ευρωπαϊκές Τεχνικές Εγκρίσεις
DIN : Γερμανικό Ινστιτούτο Τυποποίησης
BS : Βρετανικά Πρότυπα
ANFOΤ : Γαλλικές Προδιαγραφές
ASTM : Αμερικανικές Πρότυπες Μέθοδοι Δοκιμών
ΚΜΛΕ : Κανονισμός Μεταλλευτικών και Λατομικών Εργασιών
ΚΤΣ : Κανονισμός Τεχνολογίας Σκυροδέματος
ΚΤΧ : Κανονισμός Τεχνολογίας Χάλυβα

Σελίδα 7

NF : Γαλλικά Πρότυπα
ΠΤΠ : Πρότυπες Τεχνικές Προδιαγραφές
Συντομογραφίες Υπηρεσιών / Οργανισμών
ΥΠΕΣΔΔΑ : Υπουργείο Εσωτερικών, Δημόσιας Διοίκησης και Αποκέντρωσης
ΥΠΟΜΕΔΥ : Υπουργείο Υποδομών, Μεταφορών και Δικτύων
ΥΠΕΧΩΔΕ : Υπουργείο Περιβάλλοντος, Χωροταξίας και Δημοσίων Έργων
ΥΠΕΚΑ : Υπουργείο Περιβάλλοντος και Κλιματικής Αλλαγής
ΓΓΔΕ : Γενική Γραμματεία Δημοσίων Έργων
ΓΥΣ : Γεωγραφική Υπηρεσία Στρατού
ΔΕΗ : Δημόσια Επιχείρηση Ηλεκτρισμού
ΔΕΚΟ : Δημόσιες Επιχειρήσεις και Οργανισμοί
Ε.Δ. : Επιτροπή Διαγωνισμού
ΕΕ : Ευρωπαϊκή Ένωση
ΕΟΚ : Ευρωπαϊκή Οικονομική Κοινότητα
ΕΟΧ : Ευρωπαϊκός Οικονομικός Χώρος
ΙΚΑ : Ίδρυμα Κοινωνικών Ασφαλίσεων
ΚΕΔΕ : Κεντρικό Εργαστήριο Δημοσίων Έργων
ΝΠΔΔ : Νομικά Πρόσωπα Δημοσίου Δικαίου
ΝΠΙΔ : Νομικά Πρόσωπα Ιδιωτικού Δικαίου
ΝΣΚ : Νομικό Συμβούλιο του Κράτους
ΟΚΩ : Οργανισμοί Κοινής Ωφέλειας
ΠΕΔΕ : Περιφερειακό Εργαστήριο Δημοσίων Έργων
ΠΕΠ : Περιφερειακό Επιχειρησιακό Πρόγραμμα
ΤΕΕ : Τεχνικό Επιμελητήριο Ελλάδος
Άλλες Συντομογραφίες
ΑΠΕ : Ανακεφαλαιωτικός Πίνακας Εργασιών
ΚΥΑ : Κοινή Υπουργική Απόφαση
Ν : Νόμος
ΠΔ : Προεδρικό Διάταγμα

Σελίδα 8

ΠΚΤΜΝΕ : Πρωτόκολλο Κανονισμού Τιμών Μονάδας Νέων Εργασιών
ΦΕΚ : Φύλλο Εφημερίδας Κυβερνήσεως
ΦΠΑ : Φόρος Προστιθέμενης Αξίας
ΥΑ : Υπουργική Απόφαση

1.3 Ερμηνείες
Στα συμβατικά τεύχη, εκτός αν από τα συμφραζόμενα ρητά προκύπτει διαφορετικά:
– Λέξεις που αναφέρονται σε κάποιο συγκεκριμένο γένος θα αφορούν και σε όλα τα γένη και αντίστροφα.
– Λέξεις που αναγράφονται στον ενικό θα αφορούν την ίδια έννοια και στον πληθυντικό και αντίστροφα.
– Λέξεις που αναγράφονται με κεφαλαία γράμματα θα έχουν την ίδια έννοια με τις ίδιες λέξεις που
αναγράφονται με πεζά γράμματα και αντίστροφα.
– Εκτός εάν ρητά ορίζεται διαφορετικά, «ημέρα», «βδομάδα», «μήνας», «έτος» κτλ. θα σημαίνει
– «ημερολογιακή ημέρα», «ημερολογιακή βδομάδα», «ημερολογιακός μήνας», «ημερολογιακό έτος» κτλ.
– Διατάξεις, που αναφέρονται σε «συμφωνία», «συγκατάθεση» ή σε συνώνυμα / παράγωγά τους,
προϋποθέτουν ότι η υπόψη συμφωνία, συγκατάθεση κτλ., θα διατυπώνεται εγγράφως.
– «Εγγράφως» ή παράγωγα της λέξης αυτής, έχουν τη σημασία που αποδίδεται στις έννοιες αυτές από
τον Κώδικα Πολιτικής Δικονομίας.
– Οι τίτλοι που χρησιμοποιούνται γενικά δεν θα λαμβάνονται υπόψη κατά την ερμηνεία του κειμένου της
παρούσας.
– Όπου αναφέρονται οι όροι «με δαπάνη του Αναδόχου», «βαρύνουν τον Ανάδοχο», «σε βάρος του
Αναδόχου», «χωρίς ιδιαίτερο αντάλλαγμα», «χωρίς ιδιαίτερη αποζημίωση», νοείται ότι όλες οι σχετικές
δαπάνες έχουν περιληφθεί ανοιγμένα στις τιμές της προσφοράς και ο Ανάδοχος δεν δικαιούται κανένα
πρόσθετο αντάλλαγμα ή/ και καμία πρόσθετη αμοιβή ή αποζημίωση πέρα από τις τιμές της προσφοράς
του.
– Όπου στην παρούσα και στα λοιπά συμβατικά τεύχη γίνεται αναφορά σε συγκεκριμένα άρθρα,
παραγράφους, εδάφια κτλ. νόμων, προεδρικών διαταγμάτων, υπουργικών αποφάσεων, συμβατικών
τευχών κτλ., αυτή γίνεται για διευκόλυνση και ευθεία αναφορά στις πλέον συναφείς διατάξεις, χωρίς
από την αναφορά αυτή να αποκλείεται η ισχύς άλλης ισχύουσας διάταξης που τυχόν δεν αναφέρεται
ρητά.
1.4 Επικοινωνία – Κοινοποίηση εγγράφων
Ισχύουν τα οριζόμενα στην παράγραφο 2 και 3 του Άρθρου 105 καθώς και στο Άρθρο 143 του Ν. 4412/16.
Κατά την υπογραφή της σύμβασης, ο Ανάδοχος δηλώνει την έδρα του και την ακριβή του διεύθυνση,
σύμφωνα με τα οριζόμενα στο Άρθρο 135, παρ.2 του Ν.4412/2016.
Ο Ανάδοχος, κατά την υπογραφή της σύμβασης, δηλώνει εγγράφως για την παραλαβή των εγγράφων
εξουσιοδοτημένο πρόσωπο (αντίκλητο), κάτοικο Νομού Αττικής. Η δήλωση του Αναδόχου συνοδεύεται
από δήλωση αποδοχής του εξουσιοδοτημένου προσώπου. Η Διευθύνουσα Υπηρεσία έχει πάντοτε το
δικαίωμα να ζητά την αντικατάστασή του, αν αυτός αρνηθεί την παραλαβή εγγράφων ή απουσιάζει
συστηματικά από την έδρα του, ή γενικά κριθεί ακατάλληλος, σύμφωνα με τα οριζόμενα στο Άρθρο 135,
παρ.3 του Ν.4412/2016.
Συναινέσεις, εγκρίσεις, προσδιορισμοί, ειδοποιήσεις, αιτήσεις, ενστάσεις, δηλώσεις, που απαιτούνται στα
πλαίσια της εκτέλεσης του έργου πρέπει:
– να γίνονται εγγράφως με την έννοια του Κώδικα Πολιτικής Δικονομίας,
– να επιβεβαιώνεται η πραγματοποίησή τους με κάθε νόμιμο τρόπο και

Σελίδα 9

– να γίνονται στις δηλωμένες με τα έγγραφα της προσφοράς ή της σύμβασης διευθύνσεις, εκτός εάν
έχουν λάβει χώρα μεταβολές, οι οποίες όμως έχουν γνωστοποιηθεί εγγράφως, άλλως οι ανωτέρω
πράξεις λογίζεται ότι γίνονται εγκύρως στις ήδη δηλωμένες διευθύνσεις.
1.5 Θεσμικό πλαίσιο, προδιαγραφές, κανονισμοί και γλώσσα που διέπουν τη σύμβαση
1.5.1 Ισχύουσες διατάξεις
(1) Η εκτέλεση των έργων διέπεται, ερμηνεύεται και συμπληρώνεται από την Ελληνική Νομοθεσία και
για έργα που συγχρηματοδοτούνται από την Ευρωπαϊκή Ένωση επιπλέον και από την Κοινοτική
Νομοθεσία. Ειδικότερα, σε θέματα παραγωγής δημοσίων έργων, ισχύουν οι διατάξεις του Ν. 4412/16
(ΦΕΚ 147/08.08.2016 τεύχος Α’) «Δημόσιες Συμβάσεις Έργων, Προμηθειών και Υπηρεσιών
(προσαρμογή στις Οδηγίες 2014/24/ΕΕ και 2014/25/ΕΕ)» , καθώς και οι λοιποί μεταγενέστεροι
σχετικοί Νόμοι, ΥΑ. και διατάξεις. Η εκτέλεση των έργων συμπληρώνεται με τους όρους της παρούσας
και των λοιπών συμβατικών τευχών.
(2) Όπου γίνεται αναφορά σε νομοθεσία, ισχύουσες διατάξεις ή κείμενες διατάξεις, νοείται, εκτός εάν
ρητά προβλέπεται διαφορετικά, κάθε κανόνας δικαίου, εθνικός, κοινοτικός ή διεθνής εφαρμοζόμενος
στην Ελλάδα, περιεχόμενος σε κάθε πηγή δικαίου (Σύνταγμα, Νόμοι, Προεδρικά Διατάγματα,
(3) Υπουργικές Αποφάσεις, Εγκύκλιοι, Οδηγίες, Κανονισμοί, Εθνικοί και Ευρωπαϊκής Ένωσης) όπως
αυτός τροποποιήθηκε, συμπληρώθηκε και ισχύει κάθε φορά κατά την ημερομηνία δημοσίευσης της
Διακήρυξης Δημοπρασίας.
1.5.2 Προδιαγραφές και Κανονισμοί
Για την εκτέλεση του έργου ισχύουν τα οριζόμενα στο Άρθρο 178 του Ν. 4412/16. Επιπρόσθετα,
ενδεικτικά αλλά όχι περιοριστικά, ισχύουν οι κανονισμοί και προδιαγραφές που ορίζονται στη παρούσα
Συγγραφή Υποχρεώσεων και τα λοιπά συμβατικά τεύχη.
1.5.3 Γλώσσα
Επίσημη γλώσσα της σύμβασης είναι η Ελληνική και σε αυτή θα συντάσσονται όλα τα έγγραφα, η
αλληλογραφία κτλ. Αναδόχου και Υπηρεσίας. Σε περίπτωση που υπάρχουν κείμενα συνταγμένα σε δύο
γλώσσες, για κάθε περίπτωση ερμηνείας επίσημη και υπερισχύουσα είναι η Ελληνική Γλώσσα.
1.6 Συμβατικά στοιχεία του έργου
(1) Η «Σύμβαση» για την εκτέλεση του έργου θα υπογραφεί σύμφωνα με όσα ορίζονται στο Άρθρο 135
του Ν. 4412/16 και στη Διακήρυξη Δημοπρασίας.
(2) Η «Σύμβαση» συνίσταται από το ομώνυμο κείμενο και από τα Συμβατικά Τεύχη, που αποτελούν
αναπόσπαστο μέρος της.
(3) Τα Συμβατικά Τεύχη και η σειρά ισχύος τους, σε περίπτωση ασυμφωνίας των όρων τους,
καθορίζονται στη Διακήρυξη. Οι όροι «Σύμβαση», «Σύμβαση Κατασκευής του Έργου» και
(4) «Εργολαβικό Συμφωνητικό» χρησιμοποιούνται ταυτόσημα.
(5) Σχετικά με την υπογραφή της σύμβασης, ισχύουν τα προβλεπόμενα στα Άρθρα 105 και 135 του Ν.
4412/16. Ο Ανάδοχος αφού ειδοποιηθεί από την Αναθέτουσα αρχή, οφείλει να προσέλθει για την
υπογραφή της σύμβασης μέσα στην προθεσμία που θα τεθεί με την σχετική πρόσκληση. Σε
περίπτωση που αυτός δεν προσέλθει κηρύσσεται έκπτωτος σύμφωνα με τα οριζόμενα στην παρ.5 του
Άρθρου 105 του Ν.4412/16.
(6) Η σειρά ισχύος των συμβατικών τευχών, καθορίζεται στο Άρθρο 5 της οικείας Διακήρυξης.
(7) Ο Ανάδοχος οφείλει να συμμορφώνεται με τις διατάξεις της Σύμβασης όπως και με τις έγγραφες
διαταγές του Εργοδότη μέσα στις τιθέμενες προθεσμίες.
Συμβατική επίσης ισχύ, επόμενη των αναφερόμενων στην προηγούμενη παράγραφο έχουν :
(8) Οι εγκεκριμένες ΕΤΕΠ
(9) Oι υπόλοιπες από τις εγκριθείσες 440 ΕΤΕΠ σύμφωνα με την αριθμ. ΔΙΠΑΔ/ΟΙΚ/273/17-7-2012
Απόφαση του ΥΠΕΚΑ και την αριθ. 26/4-10-2012 Εγκύκλιο της Γενικής Γραμματείας Δημοσίων
Έργων που δεν περιλαμβάνονται στο παράρτημα 3 του Περιγραφικού Τιμολογίου

Σελίδα 10

(10) Τα εγκεκριμένα τιμολόγια της υπ΄ αριθ. ΔΝΣγ/oικ.35577/ΦΝ 466 (ΦΕΚ 1746 Β΄19 -05-
2017)Απόφασης «Κανονισμός Περιγραφικών Τιμολογίων Εργασιών για δημόσιες συμβάσεις έργων»
του ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΥΠΟΔΟΜΩΝ ΚΑΙ ΜΕΤΑΦΟΡΩΝ
(11) Οι Ευρωκώδικες, οι Πρότυπες Τεχνικές Προδιαγραφές (Π.Τ.Π.) του Υ.ΠΕ.ΧΩ.Δ.Ε. (ή του τ. Υ.Δ.Ε.) και οι
προδιαγραφές ΕΛ.Ο.Τ. και I.S.O.
1.7 Μελέτες του έργου
Ο Ανάδοχος υποχρεούται να λάβει γνώση όλων των στοιχείων που υπάρχουν από έρευνες ή και μελέτες
που έχουν γίνει ή ακόμη και με αναζητήσεις / συνεντεύξεις στους φορείς, οργανισμούς, γραφεία
γεωτεχνικών ερευνών κτλ., που έχουν εκπονήσει σχετικές μελέτες / έρευνες για την Υπηρεσία και το έργο.
Οι δαπάνες εκπόνησης των πάσης φύσεως μελετών και λήψης στοιχείων εμπεριέχονται ανηγμένα στην
αμοιβή του αναδόχου.
Ο Ανάδοχος υποχρεούται να συντάξει ειδικότερα την Οριστική Μελέτη και την Μελέτη Εφαρμογής για το
σύνολο των έργων που θα κατασκευάσει, σύμφωνα με τον Κανονισμό Μελετών.
Επιπλέον ο Ανάδοχος υποχρεούται να εκπονήσει όλες τις τυχόν έρευνες που είναι αναγκαίες για την
σύνταξη των μελετών και την εκτέλεση των έργων, όπως ορίζεται στην παρούσα ΣΥ και τα λοιπά
συμβατικά τεύχη. Στην κατηγορία αυτή εμπίπτουν, ενδεικτικά και όχι περιοριστικά:
(1) Η αποτύπωση της μορφής του φυσικού εδάφους και των υφιστάμενων εγκαταστάσεων και δικτύων,
(2) Η σύνταξη και ενημέρωση του χρονοδιαγράμματος, αδειοδοτήσεις, κτλ.,
(3) Η σύνταξη και ενημέρωση προγράμματος διασφάλισης ποιότητας, ΣΑΥ και ΦΑΥ,
(4) Η εκπόνηση Μελετών Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων για λατομεία, δανειοθαλάμους, χώρους
απόθεσης κτλ. που τυχόν θα απαιτηθούν,
(5) Η εκπόνηση μελετών και σύνταξη σχεδίων σήμανσης και ασφάλισης των προσωρινών ρυθμίσεων της
κυκλοφορίας κατά τη διάρκεια της κατασκευής, κτλ.
Οι ως άνω μελέτες ή/ και έρευνες θα εκπονηθούν σύμφωνα με τις κείμενες διατάξεις και τα οριζόμενα στη
Διακήρυξη, από Ομάδα Μελετών, που θα διαθέτει τα νόμιμα προσόντα. Η υποβολή των μελετών αυτών θα
γίνεται έγκαιρα στη Διευθύνουσα Υπηρεσία, για την αρμόδια έγκριση, που θα πραγματοποιείται σύμφωνα
με όσα αναφέρονται στην παρούσα ΣΥ.
Υπενθυμίζεται ότι τόσο για την εφαρμογή των μελετών, όσο και για την ποιότητα και αντοχή των έργων,
μόνος υπεύθυνος είναι ο Ανάδοχος της κατασκευής και ο έλεγχος που θα ασκηθεί από την Υπηρεσία, δεν
απαλλάσσει τον Ανάδοχο από την ευθύνη αυτή, ή την οποιαδήποτε άλλη που προκύπτει γι’ αυτόν από τις
συμβατικές του υποχρεώσεις και τις κείμενες διατάξεις.
1.7.1 Τρόπος υποβολής, ελέγχου και εγκρίσεις μελετών του Αναδόχου
(1) Για την εκπόνηση και υποβολή των μελετών που αναφέρονται στο παρόν Άρθρο, ο Ανάδοχος στο
γενικό χρονοδιάγραμμα κατασκευής του έργου, το οποίο θα υποβάλει για έγκριση μέσα στην
προβλεπόμενη στο Άρθρο 8 της παρούσας προθεσμία, θα παραθέσει αναλυτικά και τους χρόνους
εκπόνησης μελετών ή/και ερευνών συνδυασμένους με τους χρόνους κατασκευής. Οι δε υποβολές των
μελετών που θα εκπονήσει ο Ανάδοχος θα γίνουν σύμφωνα με το εγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα του
έργου.
(2) Οι εγκρίσεις των υποβαλλομένων μελετών ή/και αποτελεσμάτων ερευνών θα γίνονται, υπό την
προϋπόθεση επαρκούς πληρότητας και ορθότητάς των, μετά από έλεγχο, εντός προθεσμίας ενός
μηνός από την υποβολή τους, λαμβάνοντας υπόψη και τον διατιθέμενο, από το χρονικό
προγραμματισμό του έργου, χρόνο. Σε περίπτωση ελλιπούς ή λανθασμένης μελέτης ή / και έρευνας, η
μελέτη ή / και η έρευνα θα επιστρέφεται και ο χρόνος ελέγχου και έγκρισης θα εκκινεί από τη
συμπλήρωση / διόρθωση και επανυποβολή της. Ο χρόνος συμπλήρωσης / διόρθωσης και
επανελέγχου δεν αναγνωρίζεται ως αιτία καθυστέρησης των εργασιών του έργου και των μελετών
ή/και ερευνών.
(3) Η Υπηρεσία διατηρεί το δικαίωμα να προβεί σε λεπτομερή έλεγχο μερικών ή και του συνόλου των
μελετών ή/και ερευνών του Αναδόχου, με ή χωρίς τη σύμπραξη Συμβούλων. Αν κατά τη διαδικασία
ελέγχου προκύψουν αμφισβητήσεις ως προς την επάρκεια των σχετικών υπολογισμών ή των

Σελίδα 11

εφαρμοζόμενων υπολογιστικών μεθόδων, η Υπηρεσία δύναται να ζητήσει πρόσθετους υπολογισμούς
ή/και ελέγχους με την εφαρμογή άλλων συναφών υπολογιστικών μεθόδων.
(4) Όλες οι υποβολές θα γίνονται στην Υπηρεσία σε τρία (3) αντίτυπα. Η διάρθρωση και τα περιεχόμενα
των μελετών παρουσιάζονται αναλυτικά στο Τεύχος 4 (ΚΜΕ), καθώς και στα αναφερόμενα στο
ΠΔ.696/74 και την Υπουργική Απόφαση Αριθμ. ΔΝΣβ/1732/ΦΝ 466/2019. Μετά την έγκριση η
Υπηρεσία θα παραδίδει στον Ανάδοχο μια (1) θεωρημένη σειρά.
1.7.2 Αλληλουχία μελετών και κατασκευών
(1) Ουδεμία κατασκευή θα εκτελείται αν προηγουμένως δεν έχει εγκριθεί η αντίστοιχη μελέτη
Εφαρμογής. Τούτο αφορά και τα ενδιάμεσα στάδια κατασκευής των προσωρινών ή των μόνιμων
έργων.
(2) Ο Ανάδοχος οφείλει να προγραμματίσει κατάλληλα τις κατασκευαστικές του δραστηριότητες, ώστε
να υπάρχει επαρκής χρόνος για την εκπόνηση των μελετών ή/και ερευνών και για τις αντίστοιχες
εγκρίσεις.
(3) Η έγκριση των μελετών ή/και ερευνών (υπολογισμών, σχεδίων, κτλ.) από την Υπηρεσία δεν
απαλλάσσει τον Ανάδοχο από τις ευθύνες του που απορρέουν από τη σύμβαση.
(4) Σε εξαιρετικές περιπτώσεις, που υφίσταται ανάγκη άμεσης κατασκευαστικής επέμβασης προς
αποτροπή κινδύνου ατυχήματος, ο όρος της παρ. 1.7.4 (1) μπορεί, κατά την απόλυτη κρίση της
Υπηρεσίας, να μην εφαρμόζεται. Όμως και τότε οι σχετικές εγκρίσεις θα ακολουθούν.
1.7.3 Γλώσσα μελετών / ερευνών / σχεδίων
Τόσο οι αναγραφές στα σχέδια όσο και οι παραδοχές μελέτης και οι υπολογισμοί θα είναι στην Ελληνική
γλώσσα. Ξενόγλωσσες εκτυπώσεις θα είναι αποδεκτές μόνο για φύλλα υπολογισμών από ηλεκτρονικό
υπολογιστή, εφόσον αυτοί συνοδεύονται από μετάφραση – υπόμνημα στην Ελληνική γλώσσα, που θα
τύχει της αποδοχής της Υπηρεσίας. Τα τεχνικά φυλλάδια (brochures) επιθυμητό είναι να είναι στην
Ελληνική γλώσσα, αλλά μπορεί να είναι στη γλώσσα που εκδίδονται, κατά προτίμηση στην Αγγλική.
1.7.4 Παροχή και μέριμνα των τευχών
(1) Τα συμβατικά τεύχη του έργου θα είναι στην κατοχή της Υπηρεσίας και θα φυλάσσονται με μέριμνά
της. Στον Ανάδοχο, κατά την υπογραφή της σύμβασης, θα χορηγηθούν μία σειρά θεωρημένων
αντιγράφων των συμβατικών τευχών. Ο Ανάδοχος μπορεί να παράγει για τις ανάγκες του πρόσθετα
αντίγραφα των ανωτέρω τευχών, με μέριμνα και δαπάνες του.
(2) Όλα τα τεχνικά έγγραφα, τεύχη, λογισμικό κτλ., που θα συνταχθούν από τον Ανάδοχο κατά την
εκτέλεση του έργου, όπως, σχέδια, μελέτες, καταμετρητικά / επιμετρητικά στοιχεία, εφαρμογές
προγραμμάτων Η/Υ κτλ. θα είναι στην κατοχή του Αναδόχου και θα φυλάσσονται με μέριμνά του. Ο
Ανάδοχος υποχρεούται να παρέχει στην Υπηρεσία αντίγραφα των ανωτέρω στοιχείων με μέριμνα και
δαπάνες του, όποτε ζητηθεί από την Υπηρεσία ή τους εκπροσώπους της.
(3) Ο Ανάδοχος υποχρεούται να φυλάσσει επί τόπου του έργου ένα τουλάχιστον αντίγραφο των
συμβατικών τευχών και των τυχόν τροποποιήσεών τους, των μελετών που ο ίδιος συνέταξε, καθώς
και της αλληλογραφίας του έργου. Η Υπηρεσία θα δικαιούται να έχει πρόσβαση στα ανωτέρω κατά
τις εργάσιμες ημέρες και ώρες ή κατά τις ώρες λειτουργίας του εργοταξίου, εφόσον αυτές
υπερβαίνουν τις κατά τα ανωτέρω εργάσιμες.
(4) Εφόσον υποπίπτει στην αντίληψη ενός εκ των συμβαλλομένων μερών σφάλμα ή ελάττωμα τεχνικής
φύσης σε οποιοδήποτε έγγραφο, σχέδιο, μελέτη κτλ., που προορίζεται για χρήση κατά την εκτέλεση
του έργου, το υπόψη μέρος θα ενημερώσει άμεσα το άλλο μέρος σχετικά.
1.8 Καθυστέρηση στη χορήγηση στοιχείων ή οδηγιών
Σε περίπτωση καθυστέρησης στη χορήγηση στοιχείων ή οδηγιών προς τον Ανάδοχο, ισχύουν τα ακόλουθα
:
(1) Ο Ανάδοχος υποχρεούται να ειδοποιήσει εγγράφως την Υπηρεσία οποτεδήποτε διαφαίνεται
περίπτωση καθυστέρησης ή, με οποιοδήποτε τρόπο, παρακώλυσης των εργασιών, σε περίπτωση
κατά την οποία κάποιο σχέδιο, οδηγία κτλ. που βρίσκεται στο αρχείο, δεν παρασχεθεί σε αυτόν από
την Υπηρεσία ή τους τυχόν Συμβούλους της μέσα σε εύλογη διορία. Η έγγραφη ειδοποίηση θα περιέχει

Σελίδα 12

λεπτομέρειες του περιεχομένου του απαιτούμενου σχεδίου, οδηγίας κτλ., λεπτομερή αιτιολόγηση του
σκοπού που αυτό θα εξυπηρετήσει, καθώς και της διορίας που αυτό θα πρέπει να τεθεί στη διάθεση
του Αναδόχου, και λεπτομέρειες της φύσης και της έκτασης των προβλημάτων που τυχόν θα
δημιουργηθούν εάν το ζητούμενο έγγραφο, οδηγία κτλ. δεν εκδοθεί έγκαιρα.
(2) Αν η Υπηρεσία καταστεί υπερήμερη στην έκδοση του κατά τα ανωτέρω αιτηθέντος εγγράφου,
οδηγίας κτλ. και ο Ανάδοχος υποστεί αποδεδειγμένα καθυστέρηση ή αυξημένο κόστος κατά την
εκπλήρωση των συμβατικών του υποχρεώσεων ως άμεσο αποτέλεσμα της υπόψη υπερημερίας της
Υπηρεσίας, ο Ανάδοχος υποχρεούται να ενημερώσει εγγράφως την Υπηρεσία σχετικά και θα
δικαιούται:
– Να υποβάλει πλήρως αιτιολογημένη αίτηση παράτασης των προθεσμιών, εφόσον παραβιαστεί ή
υπάρχει κίνδυνος παραβίασης τμηματικής ή συνολικής προθεσμίας του έργου κατά την παρ. 10.2 της
παρούσας ΣΥ και
– Να επιδώσει πλήρως αιτιολογημένη έγγραφη όχληση για την καταβολή αποζημίωσης μόνο για τις
θετικές του ζημίες (άρθρο 137 του Ν.4412/16).
– Να προβεί σε διαδικασίες διοικητικής επίλυσης συμβατικών διαφορών σύμφωνα με την παρ.18 της
παρούσας ΣΥ.
1.9 Κυριότητα και χρήση των εγγράφων του Αναδόχου από τον ΚτΕ
Ο Ανάδοχος διατηρεί τα δικαιώματα δημιουργού (copyright) και τα πνευματικά δικαιώματα των
εγγράφων, σχεδίων, μελετών, λογισμικού, εφαρμογών λογισμικού κτλ., που συντάχθηκαν από αυτόν ή για
λογαριασμό του με δική του δαπάνη. Με την υπογραφή της σύμβασης, ο Ανάδοχος θεωρείται ότι
παραχωρεί στον ΚτΕ και τους νόμιμους εκπροσώπους του το δωρεάν ανέκκλητο δικαίωμα της χρήσης των
υπόψη εγγράφων, σχεδίων, μελετών, λογισμικού, εφαρμογών λογισμικού κτλ., συμπεριλαμβανομένου και
του δικαιώματος τροποποιήσεων, βελτιώσεων κτλ. αυτών, καθώς και του δικαιώματος χρήσης των
υπόψη τροποποιημένων ή/και βελτιωμένων εκδόσεων για τις ανάγκες του έργου καθ’ όλη τη διάρκεια της
ωφέλιμης ή της πραγματικής ζωής του έργου.
Η κυριότητα των προγραμμάτων Η/Υ και λογισμικού εμπορίου που τυχόν θα χρησιμοποιηθούν από τον
Ανάδοχο παραμένει σε αυτόν, όμως ο ΚτΕ έχει το δικαίωμα να τα χρησιμοποιεί χωρίς καμία επιβάρυνση
και χωρίς κανένα περιορισμό κατά τη διάρκεια και για τις ανάγκες της σύμβασης.
Εάν τα κατά τα ανωτέρω έγγραφα, σχέδια, μελέτες, εφαρμογές προγραμμάτων Η/Υ κτλ. ευρίσκονται στην
κατοχή του Αναδόχου, θα παραδοθούν στον ΚτΕ κατά την με οποιοδήποτε τρόπο λήξη ή λύση της
σύμβασης. Σε περίπτωση αρχείων με στοιχεία σε ηλεκτρονική μορφή, ο Ανάδοχος υποχρεούται να
συνοδεύσει την παράδοσή τους με έγγραφη τεκμηρίωσή τους και με οδηγίες για την ανάκτηση /
διαχείρισή τους.
1.10 Κυριότητα και χρήση των εγγράφων του ΚτΕ από τον Ανάδοχο
Ο ΚτΕ διατηρεί τα δικαιώματα δημιουργού (copyright) και τα πνευματικά δικαιώματα των ΤεΠρο, των
τεχνικών ή άλλων μελετών, των εγχειριδίων ποιότητας, των σχεδίων κτλ. που συντάχθηκαν από αυτόν ή
για λογαριασμό του. Ο Ανάδοχος θα έχει το δικαίωμα, με μέριμνα και δαπάνη του, να χρησιμοποιήσει και
να παράγει αντίγραφα των υπόψη εγγράφων για τις ανάγκες της σύμβασης. Τα υπόψη έγγραφα δεν θα
αντιγραφούν, κοινοποιηθούν ή χρησιμοποιηθούν, κατά οποιοδήποτε τρόπο, από τρίτα πρόσωπα πέραν
του Αναδόχου και των υπεργολάβων του, παρά μόνο για τις ανάγκες του έργου και με την έγγραφη
συγκατάθεση της Υπηρεσίας.
1.11 Εμπιστευτικότητα
Ο Ανάδοχος υποχρεούται να θέσει υπόψη της Υπηρεσίας όλα τα στοιχεία που θα του ζητηθούν εκάστοτε,
ακόμα και τα θεωρούμενα ως εμπιστευτικά (κοστολογικά κτλ.), που εύλογα θα επιτρέψουν στην
Υπηρεσία να διαπιστώσει τη συμμόρφωση του Αναδόχου με τις συμβατικές του υποχρεώσεις.
Ο Ανάδοχος αναλαμβάνει να τηρήσει εμπιστευτικά και να μην γνωστοποιήσει προς τρίτους
(συμπεριλαμβανομένων των εκπροσώπων του ελληνικού και διεθνούς τύπου, γραπτού ή/και
ηλεκτρονικού) οποιαδήποτε έγγραφα ή/και πληροφορίες, που θα περιέλθουν σε γνώση του κατά την
εκτέλεση του έργου και την εκπλήρωση των υποχρεώσεών του, χωρίς προηγούμενη έγγραφη άδεια του
ΚτΕ.

Σελίδα 13

1.12 Συμμόρφωση με το θεσμικό πλαίσιο – τήρηση αστυνομικών διατάξεων
Ο Ανάδοχος αναλαμβάνει τη συμβατική υποχρέωση να τηρεί το σύνολο των κανόνων του εσωτερικού
δικαίου, την κοινοτική νομοθεσία, καθώς και τη διεθνή νομοθεσία, που έχει καταστεί εσωτερικό δίκαιο. Η
κατά τα προηγούμενα συμβατική υποχρέωση του Αναδόχου αναφέρεται στους κανόνες δικαίου που
διέπουν τις πράξεις ή παραλείψεις εκπλήρωσης των συμβατικών του υποχρεώσεων ή πράξεις ή
παραλείψεις που έγιναν κατά την εκπλήρωση των υποχρεώσεών του αυτών και βρίσκονται σε συνάφεια
με αυτές. Επιπροσθέτως, ο Ανάδοχος αναλαμβάνει τη συμβατική υποχρέωση να τηρεί τους κανόνες
δικαίου της εσωτερικής νομοθεσίας άλλων κρατών, εφόσον οι τελευταίοι διέπουν πράξεις ή παραλείψεις
εκπλήρωσης των συμβατικών του υποχρεώσεων ή πράξεις ή παραλείψεις που έγιναν κατά την
εκπλήρωση των υποχρεώσεών του αυτών και βρίσκονται σε συνάφεια με αυτές.
Επίσης ο Ανάδοχος αναλαμβάνει την υποχρέωση να ανακοινώνει αμέσως στην Υπηρεσία το περιεχόμενο
όλων των δικογράφων ή άλλων δημοσίων ή ιδιωτικών εγγράφων, που του κοινοποιούνται και
αναφέρονται στην εκπλήρωση των συμβατικών του υποχρεώσεων. Η υποχρέωσή του αυτή καλύπτει και
έγγραφα που εκδόθηκαν από αρχές της αλλοδαπής.
Ο Ανάδοχος, ως υπεύθυνος για την τήρηση των Νόμων, των Αστυνομικών και λοιπών διατάξεων,
υποχρεούται ειδικότερα να ανακοινώνει χωρίς αμέλεια στη Διευθύνουσα Υπηρεσία τις σχετικές διαταγές
και εντολές των διαφόρων Αρχών σχετικά με υποδεικνυόμενα μέτρα ελέγχου και ασφαλείας κτλ., που
απευθύνονται ή κοινοποιούνται σε αυτόν κατά τη διάρκεια της ισχύος της σύμβασης.
Ο Ανάδοχος υποχρεούται στην έκδοση με μέριμνα, ευθύνη και δαπάνες του, κάθε άδειας που προβλέπεται
από τους ανωτέρω Νόμους, Διατάγματα κτλ., που απαιτείται για την εκτέλεση των εργασιών του.
1.13 Ευθύνη μελών κοινοπραξίας
Η ευθύνη μελών Κοινοπραξίας διέπεται από τα οριζόμενα στο Άρθρο 140 του Ν.4412/16.
1.14 Υπεργολαβία
Ισχύουν τα οριζόμενα στα Άρθρο 165 και 166 του Ν.4412/16.
1.15 Εκχώρηση δικαιωμάτων – υποκατάσταση
Η εκχώρηση του έργου ή / και των δικαιωμάτων που απορρέουν από τη Σύμβαση διέπεται από τις
διατάξεις του Άρθρου 164 του Ν.4412/16.
1.16 Στοιχεία πεδίου του έργου
1.16.1 Γνώση συνθηκών κατασκευής
Η συμμετοχή στη δημοπρασία με την υποβολή προσφοράς αποτελεί αμάχητο τεκμήριο, ότι οι
διαγωνιζόμενοι έχουν επισκεφθεί και ελέγξει την φύση και την τοποθεσία του έργου, έχουν πλήρη γνώση
των γενικών και τοπικών συνθηκών κατασκευής αυτού και έχουν συμπεριλάβει στην οικονομική
προσφορά τους οτιδήποτε σχετικό με τη φύση του γηπέδου των εγκαταστάσεων κυρίως σε ότι αφορά:
– την περιοχή του έργου,
– τις κάθε φύσης πηγές λήψης υλικών,
– θέσεις προσωρινής ή οριστικής απόθεσης προϊόντων εκσκαφής,
– τις μεταφορές, διάθεση, διαχείριση και αποθήκευση υλικών,
– τη δυνατότητα εξασφάλισης εργατοτεχνικού προσωπικού, νερού, ηλεκτρικού ρεύματος και οδών
προσπέλασης,
– τις συνήθως επικρατούσες μετεωρολογικές συνθήκες,
– τη διακύμανση της στάθμης των υδάτων των ποταμών, χειμάρρων, παλίρροιας ή παρόμοιες φυσικές
συνθήκες στον τόπο των έργων,
– τη διαμόρφωση του εδάφους (υψομετρικά, κτλ.) και την κατάσταση των εδαφικών συνθηκών, τις
ιδιομορφίες και τη φύση του εδάφους στο διατιθέμενο για την κατασκευή των έργων γήπεδο,
– το είδος, την ποιότητα και την ποσότητα των κατάλληλων εκμεταλλεύσιμων υλικών, που βρίσκονται
στην περιοχή,

Σελίδα 14

– το είδος και τα μέσα (μηχανήματα, υλικά και υπηρεσίες), τα οποία θα απαιτηθούν πριν από την έναρξη
και κατά την εκτέλεση των εργασιών,
– τους τρόπους προσπέλασης και τα προβλήματα κυκλοφορίας,
– τις δυσχέρειες που είναι δυνατό να προκύψουν από τυχόν εργασίες που θα εκτελούνται ταυτόχρονα
στην περιοχή του έργου από τον ΚτΕ ή από άλλους εργολήπτες,
– τις δυσχέρειες που θα προκύψουν από τις λειτουργούσες εγκαταστάσεις του ΚτΕ και των οποίων η
λειτουργία δεν πρέπει να διακόπτεται ή να παρενοχλείται και τέλος,
– άλλα θέματα, τα οποία μπορεί καθ' οιονδήποτε τρόπο να επηρεάσουν τις εργασίες, την πρόοδο, ή το
κόστος αυτών σε συνδυασμό με τους όρους της Σύμβασης.
Ο Ανάδοχος αποδέχεται ότι έχει μελετήσει, με σκοπό τη συμμόρφωσή του, το ισχύον θεσμικό πλαίσιο, την
ΤΠ και τα σχέδια δημοπράτησης, τους περιβαλλοντικούς όρους για την υπόψη περιοχή και τις συνθήκες
του έργου, τα τυχόν διατιθέμενα στοιχεία και πληροφορίες από τις Τοπικές Αρχές, Δημόσιες Επιχειρήσεις
και Οργανισμούς, καθώς και τα λοιπά συμβατικά στοιχεία της εργολαβίας που συμπεριλαμβάνονται στο
φάκελο της δημοπρασίας και αποτελούν μαζί με τη διακήρυξη τη βάση της προσφοράς του, καθώς και ότι
αποδέχεται και ανεπιφύλακτα αναλαμβάνει να εκτελέσει όλες τις υποχρεώσεις του, που απορρέουν από
τις ανωτέρω συνθήκες και όρους.
Τονίζεται ότι τα στοιχεία σχετικά με τις υφιστάμενες συνθήκες, όπως π.χ., ποιότητα υπεδάφους,
αποτελέσματα κάθε φύσης ερευνών, στοιχεία κάθε φύσης παρατηρήσεων κτλ., που έγιναν ή γίνονται από
την Υπηρεσία ή από άλλους, τίθενται στη διάθεση των διαγωνιζόμενων για ενημέρωσή τους και μόνο. Τα
στοιχεία αυτά είναι ενδεικτικά και δεν δεσμεύουν συμβατικά την Υπηρεσία, αλλά μπορούν να
χρησιμεύσουν ως βοήθημα για τη σύνταξη των προσφορών. Αφήνεται πάντως στην κρίση των
διαγωνιζομένων να αξιολογήσουν τα στοιχεία αυτά ή και να προβούν με δική τους ευθύνη, φροντίδα και
δαπάνη σε οποιεσδήποτε συμπληρωματικές έρευνες ή παρατηρήσεις για επαλήθευση, επέκταση ή/και
ακριβέστερο καθορισμό των στοιχείων που τους διατέθηκαν. Ο Ανάδοχος με την προσφορά του θεωρείται
ότι έχει πλήρως ενημερωθεί για τις επιτόπιες συνθήκες σύμφωνα με το παρόν Άρθρο.
Παράλειψη του Αναδόχου προς ενημέρωσή του με κάθε δυνατή πληροφορία που αφορά στους όρους της
σύμβασης, δεν τον απαλλάσσει από την ευθύνη για την πλήρη συμμόρφωσή του προς τις συμβατικές του
υποχρεώσεις και δεν προκύπτει για τον Ανάδοχο κανένα δικαίωμα οικονομικής ή άλλης φύσης ή/και
παράτασης προθεσμίας εξ αιτίας αυτού του λόγου.
1.16.2 Εγκαταστάσεις Επιχειρήσεων και Οργανισμών Κοινής Ωφελείας (ΟΚΩ)
Ο Ανάδοχος πρέπει να έχει υπόψη του, ότι ενδέχεται στην περιοχή του έργου να υφίστανται εναέριες ή
υπόγειες εγκαταστάσεις ΟΚΩ, οι οποίες πρέπει να μετατοπιστούν από τους κυρίους των.
Με τις εργασίες αυτές ουδεμία οικονομική ή τεχνική ανάμιξη θα έχει ο Ανάδοχος, υποχρεούται όμως να
διευκολύνει χωρίς προφάσεις την εκτέλεση των ως άνω εργασιών, χωρίς να δικαιούται εξ αιτίας αυτού
του λόγου ιδιαίτερη αποζημίωση λόγω καθυστέρησης ή δυσχερειών που τυχόν παρουσιάζονται στις
εργασίες που εκτελούνται από αυτόν, παρά μόνον της από τον Νόμο παράτασης προθεσμίας εκτέλεσης
του έργου.
Ο Ανάδοχος υποχρεούται, ύστερα από έρευνα που θα διεξάγει στα γραφεία των αρμοδίων ΟΚΩ, να
αναζητήσει στοιχεία για τους υφιστάμενους, στην περιοχή των έργων, αγωγούς ύδρευσης και
αποχέτευσης κτλ., οι οποίοι εμπλέκονται με το έργο. Η επαλήθευση και συμπλήρωση των στοιχείων αυτών
αποτελεί ευθύνη του Αναδόχου. Αμέσως μετά την υπογραφή της σύμβασης υποχρεούται στη λήψη
οδηγιών και πληροφοριών από τους αρμόδιους φορείς (ΟΤΕ, ΔΕΗ, ΔΕΥΑ, Φυσικό Αέριο κτλ.) για τυχόν
αγωγούς ή καλώδια στις θέσεις των έργων, καθώς και στην αποκάλυψη και ακριβή προσδιορισμό τούτων
πριν από την έναρξη οποιασδήποτε εργασίας, όπως και στη μετέπειτα προστασία των προς αποφυγή
ζημιών, η αποκατάσταση ή η αποζημίωση των οποίων θα βαρύνει αποκλειστικά τον Ανάδοχο.
1.17 Σύμβαση κατασκευής του έργου
Για την κατασκευή του έργου υπογράφεται σχετική σύμβαση, σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 105
του Ν. 4412/2016,όπως τροποποιήθηκε από το άρθρο 45 του Ν. 4782/2021 και του άρθρου 135 του
Ν.4412/2016, από τον ανάδοχο του έργου.
Μετά από την οριστικοποίηση της απόφασης κατακύρωσης, ο Δήμος προσκαλεί τον ανάδοχο να

Σελίδα 15

προσέλθει για την υπογραφή του συμφωνητικού, θέτοντάς του προθεσμία δεκαπέντε (15) ημερών από
την κοινοποίηση σχετικής έγγραφης ειδικής πρόσκλησης, σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 105 παρ.
4 του Ν. 4412/2016, όπως αντικαταστάθηκε από το άρθρο 45 του Ν.4782/2021.Μέσα στην ίδια
προθεσμία ο ανάδοχος είναι υποχρεωμένος να προσκομίσει τις απαιτούμενες εγγυητικές καλής
εκτελέσεως. Η σύμβαση θεωρείται συναφθείσα με την κοινοποίηση της σχετικής πρόσκλησης στον
ανάδοχο.
Εάν ο ανάδοχος δεν προσέλθει να υπογράψει το συμφωνητικό, μέσα στην προθεσμία που ορίζεται στην
ειδική πρόκληση, με την επιφύλαξη αντικειμενικών λόγων ανωτέρας βίας, κηρύσσεται έκπτωτος,
καταπίπτει υπέρ της αναθέτουσας αρχής η εγγύηση συμμετοχής του και ακολουθείται η διαδικασία του
άρθρου 103 για τον προσφέροντα που υπέβαλε την αμέσως επόμενη πλέον συμφέρουσα από οικονομική
άποψη προσφορά. Αν κανένας από τους προσφέροντες δεν προσέλ θει για την υπογραφή του
συμφωνητικού, η διαδικασία ανάθεσης ματαιώνεται, σύμφωνα με την περ. β’ της παρ. 1 του άρθρου 106
του Ν. 4412/2016, όπως αντικαταστάθηκε από το άρθρο 46 του Ν. 4782/2021. Η αναθέτουσα αρχή
μπορεί, στην περίπτωση αυτήν, να αναζητήσει αποζημίωση, πέρα από την καταπίπτουσα εγγυητική
επιστολή, ιδίως δυνάμει των άρθρων 197 και 198 ΑΚ.
Εάν η αναθέτουσα αρχή δεν απευθύνει την πρόσκληση της παρ. 4 εντός χρονικού διαστήματος εξήντα (60)
ημερών από την οριστικοποίηση της απόφασης κατακύρωσης, με την επιφύλαξη της ύπαρξης επιτακτικού
λόγου δημόσιου συμφέροντος ή αντικειμενικών λόγων ανωτέρας βίας, ο ανάδοχος δικαιούται να απέχει
από την υπογραφή του συμφωνητικού, χωρίς να εκπέσει η εγγύηση συμμετοχής του, καθώς και να
αναζητήσει αποζημίωση ιδίως δυνάμει των άρθρων 197 και 198 ΑΚ.».
Κατά την υπογραφή του εγγράφου συμφωνητικού ο ανάδοχος δηλώνει την έδρα του και την ακριβή
διεύθυνσή του. Μέχρι την πλήρη εκκαθάριση της εργολαβικής σύμβασης κάθε μεταβολή των στοιχείων
αυτών δηλώνεται υποχρεωτικά και χωρίς καθυστέρηση στη διευθύνουσα υπηρεσία. Διαφορετικά κάθε
κοινοποίηση που γίνεται στην παλαιότερη διεύθυνση που έχει δηλώσει ο ανάδοχος, επιφέρει όλα τα
νόμιμα αποτελέσματά της.
1.18 Επάρκεια συμφωνημένου εργολαβικού ανταλλάγματος
Ο Ανάδοχος αποδέχεται, με την υπογραφή της σύμβασης, ότι το συμφωνημένο εργολαβικό αντάλλαγμα
επαρκεί για την κάλυψη των κάθε φύσης υποχρεώσεών του που απορρέουν από τη σύμβαση.
Οι διαγωνιζόμενοι θα πρέπει, κατά την υποβολή της Προσφοράς τους, να έχουν συνεκτιμήσει με επάρκεια
τους επιχειρηματικούς κινδύνους και όλες τις συνθήκες που θα επηρεάσουν τη διαμόρφωση της
Προσφοράς τους, καθώς και τους χρόνους που απαιτούνται: α) για τις διατυπώσεις εκτελωνισμού υλικών,
εφοδίων και μηχανημάτων, που τυχόν θα εισάγουν από το εξωτερικό, και β) για τις εγκρίσεις μελετών κτλ.
καθώς και τις διατυπώσεις και διαδικασίες έκδοσης των κάθε φύσης αδειών.
1.19 Εγγύηση καλής εκτέλεσης
Σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 72 του Ν.4412/2016, όπως τροποποιήθηκε με το άρθρο 21 του
ν.4782/2021 για την υπογραφή της σύμβασης, την πιστή εφαρμογή των όρων της και κάθε απαίτηση του
κυρίου του έργου κατά του αναδόχου, που προκύπτει ένεκα του έργου, ο ανάδοχος οφείλει να προσκομίσει
εγγυήσεις καλής εκτέλεσης, όπως προβλέπονται στην παρ. 4 του άρθρου 72 του Ν.4412/2016,όπως
τροποποιήθηκε με το άρθρο 21 του Ν. 4782/2021. Το ύψος της εγγυητικής καλής εκτέλεσης καθορίζεται
σε ποσοστό 5% επί της αξίας της σύμβασης χωρίς να υπολογίζεται ο ΦΠΑ.Η εγγύηση καλής εκτέλεσης
κατατίθεται μέχρι και την υπογραφή του συμφωνητικού.
Σε περίπτωση τροποποίησης της σύμβασης κατά το άρθρο 132, περί τροποποίησης συμβάσεων κατά τη
διάρκειά τους, η οποία συνεπάγεται αύξηση της συμβατικής αξίας, η αναθέτουσα αρχή οφείλει να απαιτεί
από τον ανάδοχο να καταθέσει μέχρι και την υπογραφή της τροποποιημένης σύμβασης, συμπληρωματική
εγγύηση καλής εκτέλεσης το ύψος της οποίας ανέρχεται σε ποσοστό πέντε τοις εκατό (5%), επί του ποσού
της αύξησης της αξίας της σύμβασης.
Αν η εκτέλεση του έργου αναληφθεί από κοινοπραξία, έχουν ισχύ και οι ειδικές ρυθμίσεις των άρθρων 167
και 140 του Ν.4412/2016, που αφορούν στις εγγυήσεις καλής εκτέλεσης, στην ευθύνη των
κοινοπρακτούντων απέναντι στον κύριο του έργου, στο διορισμό εκπροσώπου και αναπληρωτού αυτού,
της κοινοπραξίας, ως και στον τρόπο αντικατάστασης αυτών, στον τρόπο συνέχισης των εργασιών αν
υπάρξει πτώχευση ή θάνατος ενός ή περισσοτέρων μελών της κοινοπραξίας κ.λ.π.

Σελίδα 16

Οι εγγυήσεις καλής εκτέλεσης εκδίδονται από πιστωτικά ιδρύματα που λειτουργούν νόμιμα στα κράτη –
μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης ή του Ευρωπαϊκού Οικονομικού Χώρου, ή στα κράτη – μέρη της Συμφωνίας
Δημοσίων Συμβάσεων του Παγκόσμιου Οργανισμού Εμπορίου, που κυρώθηκε με το Ν.2513/1997 (Α΄139)
και έχουν, σύμφωνα με τις ισχύουσες διατάξεις, το δικαίωμα αυτό. Μπορούν επίσης να εκδίδονται από το
Ε.Τ.Α.Α. – Τ.Σ.Μ.Ε.Δ.Ε. ή να παρέχονται με γραμμάτιο του Ταμείου Παρακαταθηκών και Δανείων με
παρακατάθεση σε αυτό, του αντίστοιχου χρηματικού ποσού, σύμφωνα το άρθρο 157 παρ. 4 του
Ν.4281/08-08-2014 (ΦΕΚ τεύχος Α΄160).

Σελίδα 17

ΑΡΘΡΟ 2. Ο ΕΡΓΟΔΟΤΗΣ (ΚΤΕ)
2.1 Εξασφάλιση χώρων
Ο ΚτΕ υποχρεούται, με την εγκατάσταση του Αναδόχου, να του παραδώσει τα απαραίτητα για την
εκτέλεση των έργων γήπεδα, ελεύθερα από κάθε δέσμευση, όπως αυτά ορίζονται σε σχετικό σχέδιο
δημοπράτησης.
Επισημαίνεται ότι στην περιοχή κατασκευής των έργων που υπάρχουν εγκαταστάσεις που πρέπει να
συνεχίσουν να λειτουργούν απρόσκοπτα θα πρέπει για τα διάφορα δίκτυα, που διέρχονται αυτών, να γίνει
ο ακριβής εντοπισμός τους. Αυτό αποτελεί ευθύνη του Αναδόχου. Οι σχετικές εργασίες μετασκευής και
μετατόπισης υφισταμένων δικτύων και εγκαταστάσεων γίνονται χωρίς πρόσθετη αποζημίωση και δεν
αποτελούν λόγο παράτασης.
Ο ΚτΕ ουδεμία υποχρέωση αναλαμβάνει για να απαλλοτριώσει ή και παραχωρήσει χώρους για ίδρυση
λατομείων, για δανειοληψία, για απόθεση, για εγκαταστάσεις εργοταξίων σε άλλη θέση πέρα από αυτή
του σχετικού σχεδίου κτλ. Οι χώροι αυτοί θα πρέπει να εξευρεθούν και ενοικιαστούν ή/και αγορασθούν
από τον Ανάδοχο με αποκλειστική του μέριμνα και δαπάνη.
2.2 Προσωπικό του ΚτΕ
Ο ΚτΕ είναι υπεύθυνος να διασφαλίσει ότι το προσωπικό του, οι συνεργάτες του, οι τυχόν Σύμβουλοί του
και οι τυχόν λοιποί εργολήπτες που εργάζονται για λογαριασμό του στο εργοτάξιο:
Συνεργάζονται με τον Ανάδοχο στα πλαίσια της εκπλήρωσης των υποχρεώσεών του
Συμπεριφέρονται κατά τρόπο που προσήκει με τα όσα απαιτούνται από τον Ανάδοχο στα πλαίσια των
όσων αναφέρονται στη παρούσα ΣΥ.
2.3 Αξιώσεις του ΚτΕ
Η ειδοποίηση θα κατατίθεται το συντομότερο δυνατό από το χρόνο κατά τον οποίο υπέπεσε στην
αντίληψη του ΚτΕ το γεγονός ή οι περιστάσεις που στοιχειοθετούν την αξίωσή του και μέσα στις εκάστοτε
προθεσμίες που τυχόν ορίζονται στην παρούσα και στις ισχύουσες διατάξεις των άρθρων της παρούσας.
Στην ειδοποίηση θα καθορίζεται και η προθεσμία μέσα στην οποία πρέπει να καταβληθούν τα οφειλόμενα.
Σε περίπτωση μη εμπρόθεσμης καταβολής των οφειλόμενων από τον Ανάδοχο, οι σχετικές δαπάνες θα
επιβαρύνονται με το νόμιμο τόκο υπερημερίας. Σε περίπτωση που παρέλθει τρίμηνο χωρίς η καταβολή να
έχει συντελεσθεί, ο ΚτΕ έχει το δικαίωμα:
– να συμψηφίσει το σχετικό ποσό (με τους τόκους υπερημερίας) με επόμενη καταβολή προς τον
Ανάδοχο, αν υπάρχει, είτε
– να εκπέσει το σχετικό ποσό (με τους τόκους υπερημερίας) από τις οποιασδήποτε φύσης εγγυήσεις
του Αναδόχου που έχει στα χέρια του, είτε
– να αναζητήσει το οφειλόμενο ποσό (με τους τόκους υπερημερίας) με τις νόμιμες διαδικασίες
είσπραξης οφειλής προς το Δημόσιο.
Οι τόκοι υπερημερίας θα υπολογίζονται από την ημερομηνία κοινοποίησης προς τον Ανάδοχο των
οφειλόμενων ποσών.

Σελίδα 18

ΑΡΘΡΟ 3. H ΕΠΙΒΛΕΨΗ
3.1 Καθήκοντα και δικαιοδοσία της Επίβλεψης
Η Υπηρεσία διοικεί, παρακολουθεί και επιβλέπει το έργο και εκπροσωπείται από το προσωπικό επίβλεψης
του έργου, το οποίο διευθύνει ο Προϊστάμενος / Διευθυντής της αρμόδιας Τεχνικής Υπηρεσίας. Ο Ανάδοχος
υπόκειται στον έλεγχο της Υπηρεσίας και οφείλει να επιτρέπει ελεύθερα την είσοδο στους επιβλέποντες
και σε όλους τους εντεταλμένους για την επίβλεψη του έργου υπαλλήλους της Υπηρεσίας, όπως επίσης
και στους συμβούλους, που τυχόν θα χρησιμοποιήσει η Υπηρεσία για να τη συνδράμει και σε όποιον άλλο
η Υπηρεσία αποφασίσει να δώσει σχετική έγκριση.
Η Υπηρεσία μέσα σε δεκαπέντε (15) ημέρες από την ημερομηνία υπογραφής της Σύμβασης θα
κοινοποιήσει με έγγραφό της προς τον Ανάδοχο τον μηχανικό ή τους μηχανικούς, οι οποίοι θα ασκούν τα
καθήκοντα των Επιβλεπόντων, σύμφωνα με το Άρθρο 136 του Ν.4412/16.
Το γεγονός ότι η Υπηρεσία επιβλέπει το έργο δεν απαλλάσσει τον Ανάδοχο από οποιαδήποτε ευθύνη που
προκύπτει από τις συμβατικές του υποχρεώσεις και τους ισχύοντες νόμους.
Κατά τα λοιπά ισχύουν τα οριζόμενα στο Άρθρο 136 του Ν. 4412/16.
3.2 Οδηγίες της Επίβλεψης
Ο Ανάδοχος έχει την υποχρέωση να συμμορφώνεται προς τις προφορικές ή έγγραφες εντολές της
Υπηρεσίας που δίνονται για την κανονική και έντεχνη εκτέλεση του έργου. Κατά τα λοιπά ισχύουν τα
οριζόμενα στις παρ. 1, 3 και 4 του Άρθρου 138 του Ν.4412/16.

Σελίδα 19

ΑΡΘΡΟ 4. ΥΠΟΧΡΕΩΣΕΙΣ ΑΝΑΔΟΧΟΥ
4.1 Επαλήθευση στοιχείων που χορηγούνται
Ο Ανάδοχος υποχρεούται, τόσο πριν όσο και μετά την υπογραφή της σύμβασης, αλλά και όλοι οι
διαγωνιζόμενοι κατά τη φάση του διαγωνισμού, να επαληθεύσουν όλα τα στοιχεία των τευχών και του
έργου που θα έχουν στη διάθεσή τους από την Υπηρεσία, προκειμένου να εκτελέσουν τις τυχόν
συμπληρωματικές απαραίτητες έρευνες ή μελέτες, προκειμένου να οριστικοποιήσουν τα κατασκευαστικά
σχέδια των έργων.
Η επαλήθευση των διατιθεμένων στοιχείων με επί τόπου μετρήσεις υπάγεται στην κατηγορία των ειδικών
υποχρεώσεων τόσο των υποψηφίων όσο και του Αναδόχου, για τις οποίες δεν προβλέπεται καμία
καταβολή πρόσθετης αμοιβής. Σχετικά με την αποτύπωση της μορφής του φυσικού εδάφους ισχύουν τα
αναφερόμενα της παρούσας.
Κατασκευή του έργου. Ο Ανάδοχος υποχρεούται να κατασκευάσει το έργο σύμφωνα με τα οριζόμενα στην
ισχύουσα νομοθεσία (Ν. 4412/16), τα συμβατικά τεύχη και τους όρους της σύμβασης.
Ο Ανάδοχος πρέπει να εκτελέσει τα διάφορα έργα σύμφωνα με τους κανόνες της τέχνης και σύμφωνα με
τις διατάξεις της παρούσας, τα σχέδια της εγκεκριμένης Μελέτης που θα εκπονήσει, καθώς και τις
τροποποιήσεις που πιθανόν πραγματοποιηθούν κατά το στάδιο υλοποίησης του έργου. Ο Ανάδοχος
διατηρεί την πλήρη ευθύνη για την καλή εκτέλεση των εργασιών.
4.2 Διευκολύνσεις προς την Υπηρεσία
Ο Ανάδοχος υποχρεούται, εντός της προθεσμίας που προβλέπεται με δικές του δαπάνες, να οργανώσει
κατάλληλο χώρο γραφείου, για την διευκόλυνση του προσωπικού της Επίβλεψης. Το γραφείο αυτό μπορεί
να κατασκευασθεί εντός του εργοταξίου, θα διαθέτει δε τις απαραίτητες τηλεφωνικές συνδέσεις.
4.3 Διεύθυνση έργου από τον Ανάδοχο
Σύμφωνα με όσα ορίζονται στο Άρθρο 139 του Ν.4412/16, σχετικά με το προσωπικό του Αναδόχου,
ισχύουν και τα ακόλουθα:
Το αργότερο σε τριάντα (30) ημερολογιακές μέρες από την υπογραφή της σύμβασης κατασκευής του
έργου, θα αναλάβει τα καθήκοντά του ο Προϊστάμενος / Διευθυντής του εργοταξιακού γραφείου για
λογαριασμό του Αναδόχου. Ο Προϊστάμενος θα είναι Διπλωματούχος Μηχανικός Ανώτατης Σχολής με
δεκαπενταετή τουλάχιστον εμπειρία στην κατασκευή και διοίκηση ανάλογου μεγέθους και κατηγορίας
έργων.
Επιπρόσθετα και λόγω της ειδικής φύσης και δυσκολιών του έργου, η ελάχιστη τεχνική στελέχωση του
Εργοταξίου, εκτός του Προϊσταμένου θα περιλαμβάνει κατ’ ελάχιστον και το παρακάτω πρόσθετο
προσωπικό:
– Ένας Διπλωματούχος Πολιτικός Μηχανικός ΑΕΙ, με δεκαετή τουλάχιστον εμπειρία
στη κατασκευή παρομοίων έργων.
– Ένας Μηχανολόγος ή / και Ηλεκτρολόγος Μηχανικός ΑΕΙ, με δεκαετή τουλάχιστον
εμπειρία στη κατασκευή παρομοίων έργων.
Από το ανωτέρω προσωπικό θα πρέπει να καλύπτονται και οι αρμοδιότητες υπεύθυνου ποιότητας έργου
και υπεύθυνου υγιεινής και ασφάλειας.
Για την έγκριση του ανωτέρω προτεινόμενου προσωπικού, ο Ανάδοχος, μαζί με το οργανόγραμμα της
παρούσας ΣΥ, θα υποβάλει στην Υπηρεσία όλες τις πληροφορίες, πιστοποιητικά και λοιπά λεπτομερή
στοιχεία, που θα αφορούν στα προσόντα και στην εμπειρία του. Η Υπηρεσία μπορεί, κατά την απόλυτη
κρίση της, να μην δώσει την έγκρισή της για το προτεινόμενο προσωπικό, σε περίπτωση κατά την οποία
θεωρήσει ότι δεν έχει τα απαραίτητα προσόντα και πείρα ή δεν είναι κατάλληλος για την ανωτέρω θέση.
Ο προϊστάμενος του εργοταξιακού γραφείου οφείλει να ομιλεί, διαβάζει και γράφει άριστα την Ελληνική
γλώσσα. Σε αντίθετη περίπτωση θα υπάρχει μόνιμα ειδικός τεχνικός διερμηνέας.
Ο Προϊστάμενος θα είναι αποκλειστικής απασχόλησης για το υπόψη έργο και η απουσία του από το
εργοτάξιο θα είναι αιτιολογημένη και θα οφείλεται μόνο σε λόγους που έχουν να κάνουν με εκτός
εργοταξίου απασχόληση που αφορά στο υπόψη έργο. Όταν ο προϊστάμενος του εργοταξιακού γραφείου
απουσιάζει, ως ανωτέρω, θα υπάρχει στο εργοτάξιο ο αναπληρωτής του που θα έχει εγκριθεί από την

Σελίδα 20

Υπηρεσία.
Ο Προϊστάμενος θα είναι πλήρως εξουσιοδοτημένος με συμβολαιογραφικό πληρεξούσιο να εκπροσωπεί
τον Ανάδοχο σε όλα τα θέματα του εργοταξίου, περιλαμβανομένης της παραλαβής των εντολών,
ειδοποιήσεων, οδηγιών ή παρατηρήσεων της Υπηρεσίας επί τόπου του έργου και της υπογραφής κάθε
εγγράφου και στοιχείου που η υπογραφή του προβλέπεται επί τόπου του έργου (παραλαβές,
επιμετρήσεις, ημερολόγια κτλ.).
Ο Προϊστάμενος θα είναι αρμόδιος για την έγκαιρη, έντεχνη, άρτια και ασφαλή εκτέλεση των εργασιών
και για τη λήψη και εφαρμογή των απαιτούμενων μέτρων προστασίας και ασφάλειας των εργαζομένων
στο έργο, καθώς και κάθε τρίτου. Γι’ αυτό ο προϊστάμενος του εργοταξιακού γραφείου πρέπει να υποβάλει
στην Υπηρεσία υπεύθυνη δήλωση, με την οποία να αποδέχεται το διορισμό του και τις ευθύνες του. Ομοίως
και ο αναπληρωτής του
Η Υπηρεσία δύναται κατά την απόλυτη κρίση της να ανακαλέσει έγγραφα την έγκρισή της για τον ορισμό
του προϊστάμενου του εργοταξιακού γραφείου ή του αναπληρωτή του, οπότε ο Ανάδοχος υποχρεούται να
τους απομακρύνει και να τους αντικαταστήσει με άλλους, των οποίων ο διορισμός θα υπόκειται στην
έγγραφη έγκριση της Υπηρεσίας.
Ρητά καθορίζεται ότι ο διορισμός των υπόψη προσώπων του Αναδόχου σε καμία περίπτωση δεν
απαλλάσσει τον τελευταίο από τις ευθύνες και τις υποχρεώσεις του, ο δε Ανάδοχος παραμένει πάντοτε
αποκλειστικά και εξ ολοκλήρου υπεύθυνος απέναντι στην Υπηρεσία.
4.4 Συνεργασία με τον Κύριο του Έργου, το προσωπικό της Επίβλεψης και με τρίτους
Γενικά ισχύουν τα οριζόμενα στις παραγράφους 13 και 14 του Άρθρου 138 του Ν.4412/16.
Ο Ανάδοχος υποχρεούται να διευκολύνει την εκτέλεση εργασιών από την Υπηρεσία, ή από άλλους
εργολήπτες που χρησιμοποιούνται από τον Κύριο του Έργου σε εργασίες παράπλευρων χώρων, που δεν
περιλαμβάνονται στη σύμβαση του.
Ενδεικτικά, αναφέρονται ως μέτρα διευκόλυνσης, η εξασφάλιση διελεύσεων (οχημάτων / μηχανημάτων /
προσωπικού / υλικών) άλλων εργοληπτών, η ρύθμιση της σειράς των εργασιών του ώστε να
συντονίζονται με τις εργασίες από την παρουσία άλλων εργοληπτών στους χώρους εκτέλεσης των
εργασιών ή/και από την εγκατάσταση εξοπλισμού του ΚτΕ ή άλλων. Κατά τον ίδιο τρόπο θα πρέπει να
συμπεριφέρεται και με τα συνεργεία ή τους εργολήπτες των Εταιρειών και Οργανισμών Κοινής Ωφέλειας,
που τυχόν θα εργάζονται στα εργοτάξια ή τις παρυφές του έργου.
Κάθε διαφωνία ή κάθε διαφορά μεταξύ του Αναδόχου και άλλων εργοληπτών, που χρησιμοποιούνται από
τον Κύριο του Έργου σε εργασίες παραπλεύρων χώρων θα διευθετηθεί κατ’ αρχήν με την μεσολάβηση της
Διευθύνουσας Υπηρεσίας, με σκοπό την απρόσκοπτη συνέχιση των εργασιών. Ο Ανάδοχος οφείλει να
συμμορφωθεί με την απόφαση της Διευθύνουσας Υπηρεσίας και σε περίπτωση που διαφωνεί μπορεί να
ασκήσει κάθε νόμιμο δικαίωμά του, χωρίς η άσκηση αυτή να αναστείλει την εκτέλεση του έργου.
4.5 Άδειες και Εγκρίσεις
Ο Ανάδοχος υποχρεούται στην έκδοση ή εξασφάλιση, με μέριμνα, ευθύνη και δαπάνες του, των κάθε είδους
αδειών ή υποχρεωτικών παραστατικών στοιχείων που προβλέπονται από τη νομοθεσία ή αλλού και που
είναι απαραίτητες προϋποθέσεις για την εκτέλεση των κάθε είδους εργασιών. Προς τούτο ο Ανάδοχος θα
πρέπει να υποβάλλει το σχετικό αίτημά του στην, κατά περίπτωση, αρμόδια Υπηρεσία του ΚτΕ ή αλλού.
Παράλληλα οφείλει να κοινοποιεί το αίτημά του (με αντίγραφα όλων των συναφών δικαιολογητικών)
στην Επίβλεψη. Η υποχρέωση αυτή ισχύει και για τις περιπτώσεις αδειών ή υποχρεώσεων
χρηματοοικονομικής φύσης.
Ο ΚτΕ ουδεμία υποχρέωση αναλαμβάνει για να παράσχει στον Ανάδοχο τις απαιτούμενες διοικητικές
άδειες για τη διενέργεια των πράξεων εκπλήρωσης των συμβατικών του υποχρεώσεων.
Όσον αφορά άδειες που μπορούν να εκδοθούν κατά διακριτική ευχέρεια της αρμόδιας διοικητικής αρχής,
ο Ανάδοχος εξακολουθεί να φέρει αποκλειστικά τον κίνδυνο μη έκδοσής τους. Κατ' εξαίρεση, ο ΚτΕ
αναλαμβάνει την υποχρέωση να τον συνδράμει, εφόσον συντρέχουν οι ακόλουθες προϋποθέσεις:
– Ο νόμος καταλείπει στον ΚτΕ τη διακριτική ευχέρεια να παράσχει τη συνδρομή αυτή ή όχι.
– Η παροχή της συνδρομής αυτής δεν θα συνιστούσε κακή χρήση της διακριτικής του
ευχέρειας ή κατάχρηση εξουσίας.

Σελίδα 21

Για τη θέση των Εγκαταστάσεων σε λειτουργία, απαιτείται η έκδοση αδειών λειτουργίας από σχετικές
Υπηρεσίες, όπως ενδεικτικά η Πυροσβεστική Υπηρεσία, η ΓΓΑ, η ΔΕΗ κτλ. Ο Ανάδοχος οφείλει να συντάξει
έγκαιρα όλα τα απαραίτητα σχέδια και μελέτες και να προβεί σε όλες τις απαραίτητες ενέργειες, ώστε να
μην προκύψει καμία καθυστέρηση για την έναρξη λειτουργίας των εγκαταστάσεων.
Ο ΚτΕ αναλαμβάνει να προβεί στις όποιες αναγκαίες ενέργειες για την έκδοση των αδειών πριν την
περάτωση των εργασιών κατασκευής του έργου. Ο Ανάδοχος οφείλει να συνδράμει τον ΚτΕ παρέχοντας
τις απαραίτητα σχέδια και πληροφορίες (ποσότητα και χαρακτηριστικά των παραπροϊόντων
επεξεργασίας κτλ.).

Σελίδα 22

ΑΡΘΡΟ 5. ΕΡΓΟΤΑΞΙΑΚΕΣ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ
5.1 Δραστηριότητες Αναδόχου στο εργοτάξιο – Προσωρινές εγκαταστάσεις
Όλες οι απαιτούμενες προσωρινές εγκαταστάσεις (τυχόν υπόστεγα αποθήκευσης, θάλαμοι διαμονής,
εργαστήρια, γραφεία κτλ.), για την εκτέλεση των εργασιών της εργολαβίας, θα ανεγερθούν με μέριμνα,
δαπάνη και ευθύνη του Αναδόχου, στις περιοχές που υποδεικνύονται στα Σχέδια Δημοπράτησης. Ο
Ανάδοχος υποχρεούται, να προβεί έγκαιρα στην κατάληψη και διευθέτηση των εργοταξιακών χώρων,
ειδοποιώντας γι' αυτό την Υπηρεσία, η οποία θα εκδώσει και σχετική έγκριση.
Αν οι συνθήκες του έργου ή ο κίνδυνος ζημιών σ' αυτό, δεν επιτρέπουν, κατά την απόλυτη κρίση της
Υπηρεσίας, την απόθεση υλικών στους χώρους αποθήκευσης, τότε θα αποτίθενται μόνον τα υλικά
εργασίας μιας ημέρας, χωρίς να προκύπτει δικαίωμα του Αναδόχου για αποζημίωση, λόγω πρόσθετων ή
πλάγιων μεταφορών, φορτοεκφορτώσεων κτλ., γιατί θεωρείται ότι όλες αυτές περιλαμβάνονται στις
τιμές της προσφοράς του.
Ο Ανάδοχος δεν δικαιούται καμίας αποζημίωσης ή παράτασης προθεσμίας περάτωσης του έργου λόγω
τυχόν ανεπάρκειας των χώρων εργοταξίων ή από οποιαδήποτε άλλη σχετική αιτία, διότι, κατά την
υποβολή της προσφοράς του, δηλώνεται σαφώς ότι ο Ανάδοχος έλαβε γνώση των τοπικών συνθηκών.
Ο Ανάδοχος, με δική του μέριμνα και δαπάνη, θα διαρρυθμίσει κατάλληλα τον (τους) εργοταξιακό (ους)
χώρο (ους), που θα περιλαμβάνει (ουν) όλες τις εγκαταστάσεις που απαιτούνται για την κατασκευή του
έργου, όπως επίσης και τις προσπελάσεις προς τους χώρους αυτούς, χωρίς να εμποδίζει τη λειτουργία
λοιπών εγκαταστάσεων του ΚτΕ κατά την εκτέλεση των εργασιών. Όλες οι ως άνω εγκαταστάσεις θα
πληρούν τις απαιτήσεις των συμβατικών τευχών και τις τυχόν κατά περίπτωση εντολές της Υπηρεσίας.
Όλοι οι χώροι υγιεινής θα σχεδιαστούν και κατασκευαστούν σύμφωνα με τις οδηγίες της Υπηρεσίας. Όλες
οι εγκαταστάσεις (υδραυλικές, ηλεκτρολογικές, λοιπές) θα σχεδιαστούν, κατασκευασθούν και
λειτουργούν σύμφωνα με τις κείμενες διατάξεις που διέπουν τις υπόψη εγκαταστάσεις και σύμφωνα με
τις οδηγίες της Υπηρεσίας.
Τα έξοδα λειτουργίας και συντήρησης όλων των εργοταξιακών εγκαταστάσεων είτε πρόκειται για χώρους
του Αναδόχου είτε πρόκειται για χώρους της αποκλειστικής χρήσης της Υπηρεσίας, βαρύνουν τον
Ανάδοχο, ο οποίος και είναι υπεύθυνος για τη λειτουργία και συντήρησή τους σύμφωνα με τις ισχύουσες
διατάξεις της δημόσιας τάξης, ασφάλειας και υγιεινής.
5.2 Καθαρισμός εργοταξίων, κατασκευών και εγκαταστάσεων
Ο Ανάδοχος υποχρεούται με δαπάνη του και πριν από την παράδοση προς χρήση κάθε τμήματος έργου,
καθώς και μετά την περάτωση ολόκληρου του έργου, να αφαιρέσει και απομακρύνει από τους περί το
επίμαχο τμήμα του έργου χώρους και γενικά από τα εργοτάξια, κάθε προσωρινή κατασκευή ή
εγκατάσταση που απαιτήθηκε, τα απορρίμματα, εργαλεία και ικριώματα, μηχανήματα, πλεονάζοντα υλικά
χρήσιμα ή άχρηστα, προσωρινές εγκαταστάσεις μηχανημάτων κτλ., να άρει κάθε βοηθητικό έργο κτλ., το
οποίο θα υποδειχθεί από την Υπηρεσία ως άχρηστο ή επιζήμιο για τη μετέπειτα λειτουργία του έργου ή
τμήματος αυτού, να ισοπεδώσει τους χώρους στους οποίους αυτά είχαν αποτεθεί ή εγκατασταθεί και να
παραδώσει τελείως καθαρές/ούς τόσο τις κατασκευές όσο και τους χώρους γύρω από το εργοτάξιο και
γενικά να μεριμνήσει για οτιδήποτε άλλο σχετικό απαιτείται για την παράδοση του έργου ώστε να
λειτουργήσει εύρυθμα, κατά τους όρους της σύμβασης.
Επίσης ο Ανάδοχος υποχρεούται να προβαίνει, από τη στιγμή που εξέλιπε ο λόγος, κατά την κρίση της
Υπηρεσίας, και στην άρση (καθαίρεση, αποκόμιση κτλ.) κάθε προστατευτικής κατασκευής που
κατασκευάστηκε για την εκτέλεση του έργου (εργασιών και παραγωγής υλικών) και που επιβλήθηκε από
οποιοδήποτε λόγο, για την αποφυγή κάθε φύσης ζημιών, φθορών, ατυχημάτων κτλ. σε ιδιοκτησίες,
οικοδομές, δένδρα, αγρούς, καλλιεργήσιμες εκτάσεις, κοινωφελείς εγκαταστάσεις και κάθε φύσης έργα,
καθώς και απομάκρυνση των εργοταξίων.
Εάν μέσα σε δέκα (10) ημέρες από την έγγραφη υπόμνηση εκ μέρους της Διευθύνουσας Υπηρεσίας δεν
προβεί ο Ανάδοχος στην έναρξη και, μέσα σε εύλογη προθεσμία, περάτωση των ανωτέρω εργασιών, αυτές
εκτελούνται σε βάρος του Αναδόχου και εκπίπτει η δαπάνη που έγινε από την πρώτη επόμενη πληρωμή ή
την εγγύηση καλής εκτέλεσης ή κατά οποιοδήποτε άλλο τρόπο σύμφωνα με τις κείμενες διατάξεις, πέρα
από τη μη έκδοση βεβαίωσης εμπρόθεσμης εκτέλεσης του έργου ή τμήματος αυτού εξ αιτίας αυτού του
λόγου.

Σελίδα 23

5.3 Προσβασιμότητα στο εργοτάξιο – Εξασφάλιση της κυκλοφορίας κατά την κατασκευή
Ο Ανάδοχος υποχρεούται, με δική του ευθύνη, μέριμνα και δαπάνη, να εξασφαλίσει τα δικαιώματα για
προσωρινές ή/και ειδικές προσβάσεις στα εργοτάξια, για εκτάσεις, εγκαταστάσεις, και κάθε φύσης
υποδομές είτε στα εργοτάξια είτε εκτός αυτών, είτε να μισθώσει ή/και να κατασκευάσει τις υπόψη
υποδομές, εφόσον απαιτείται, για την εκπλήρωση των συμβατικών του υποχρεώσεων. Οποιεσδήποτε
δαπάνες σε αδειοδοτήσεις, αγορές, ενοικιάσεις, υλικά, μηχανήματα, εξοπλισμό και εργατικό δυναμικό
απαιτηθούν για τον ανωτέρω σκοπό θα βαρύνουν αποκλειστικά τον Ανάδοχο και θα είναι ανοιγμένες στις
τιμές της προσφοράς του.
Ο Ανάδοχος έχει το δικαίωμα να χρησιμοποιεί υφιστάμενες οδούς για την προσπέλαση, με τη ρητή
υποχρέωση ότι τα μηχανήματα και τα λοιπά μεταφορικά μέσα που θα κινούνται σε δημόσιες οδούς δεν θα
υπερβαίνουν τα ανώτατα όρια διαστάσεων και βαρών που προβλέπονται από τις ισχύουσες διατάξεις, για
να αποφεύγονται εμπόδια στην ομαλή κυκλοφορία και κίνδυνοι ατυχημάτων και βλάβες στις οδούς.
Οποιεσδήποτε άλλες πρόσθετες προσπελάσεις χρειασθούν για το Έργο, θα κατασκευασθούν και θα
συντηρηθούν με ευθύνη και δαπάνη του Αναδόχου.
Ο Ανάδοχος πρέπει να παίρνει όλα τα κατάλληλα μέτρα για να προλάβει κάθε βλάβη σε γέφυρες, λοιπά
τεχνικά έργα και δρόμους κάθε φύσης, που εξυπηρετούν την περιοχή, από τη χρήση τους ως οδών
μεταφοράς για τις ανάγκες του. Ειδικότερα θα πρέπει να λαμβάνει υπόψη περιορισμούς στα
κυκλοφορούντα φορτία, όταν επιλέγει τις οδούς μεταφοράς και τα μεταφορικά μέσα, με σκοπό να
αποφύγει κάθε ζημιά ή ασυνήθη φθορά των υπόψη υποδομών, ακόμα και χωματόδρομων.
Ο Ανάδοχος είναι υπεύθυνος για να λάβει, με μέριμνα και δαπάνη του, κάθε αναγκαίο μέτρο προφύλαξης
ή ενίσχυσης οδικών τμημάτων, γεφυρών, λοιπών τεχνικών έργων ή χωματόδρομων, ανεξάρτητα αν αυτό
το μέτρο προδιαγράφεται ειδικά ή όχι στα επιμέρους συμβατικά τεύχη. Σε περίπτωση που προκληθούν
ασυνήθεις φθορές ή βλάβες στο οδικό δίκτυο, ο Ανάδοχος υποχρεούται σε αποκατάστασή τους.
Ο Ανάδοχος υποχρεούται να εξασφαλίσει μόνιμη, συνεχή και ελεύθερη προσπέλαση προς και από τις
θέσεις κατασκευής του έργου κατά τη διάρκεια των κατασκευαστικών περιόδων (εκχιονισμός,
αποκατάσταση καταπτώσεων, διαβρώσεων κτλ). Οποιεσδήποτε δαπάνες σε μηχανήματα, εξοπλισμό και
εργατικό δυναμικό απαιτηθούν για τον ανωτέρω σκοπό θα βαρύνουν αποκλειστικά τον Ανάδοχο και θα
είναι ανοιγμένες στις τιμές της προσφοράς του.
Οι τυχόν απαιτούμενες εργασίες κατασκευής εκτροπών ή παρακάμψεων της κυκλοφορίας καθώς και οι
εργασίες σήμανσης και εξοπλισμού αυτών για την κατασκευή του έργου, σε κάθε φάση εκτέλεσης αυτού,
θα γίνονται με βάση μελέτη, σύμφωνα με το χρονοδιάγραμμα και τις ισχύουσες προδιαγραφές κατά τη
στιγμή της εκπόνησης της μελέτης. Η σχετική μελέτη θα συντάσσεται από τον Ανάδοχο χωρίς ιδιαίτερη
αμοιβή και θα εγκρίνεται από την Υπηρεσία. Οι κάθε είδους απαιτούμενες, εργασίες εξασφάλισης της
κυκλοφορίας δεν πληρώνονται ιδιαίτερα, εκτός εάν ορίζεται διαφορετικά στα συμβατικά τεύχη.
Για τις κυκλοφοριακές ρυθμίσεις απαγορεύεται η χρήση υποβαθμισμένων υλικών, όπως, πχ. σιδηρά
βαρέλια, κορδέλες, πρόχειρες πινακίδες, πρόχειροι μεταλλικοί οριοδείκτες, σκαλωσιές, κτλ,
επιτρεπόμενων τούτων μόνο για εντελώς προσωρινής και ελαχίστης χρονικής διάρκειας επείγουσες
τοπικές ρυθμίσεις.
Ο Ανάδοχος οφείλει να προβαίνει στην άμεση επικάλυψη με ασφαλτόμιγμα των τομών του οδοστρώματος
που γίνονται από αυτόν σε οποιεσδήποτε υπάρχουσες ασφαλτοστρωμένες οδούς με συνεχιζόμενη
κυκλοφορία, για την αποφυγή ατυχημάτων και τον περιορισμό, στα ελάχιστα δυνατά χρονικά όρια, των
δυσκολιών οι οποίες προκαλούνται στην κυκλοφορία, λόγω της εκτέλεσης των έργων. Ανάλογες
απαιτήσεις ισχύουν για άμεση κάλυψη τομών σε μη ασφαλτοστρωμένες οδούς που εξυπηρετούν την
κυκλοφορία.
Ουδεμία εργασία εκσκαφών γενικά ή αχρήστευση οδού ή τμήματος διατομής οδού, ή ερείσματος, ή
πεζοδρομίου ή άλλης πρόσβασης επιτρέπεται, πριν εγκριθεί αρμοδίως και ολοκληρωθεί πλήρως η
κατασκευή από τον Ανάδοχο προσωρινής διάβασης τροχοφόρων ή πεζών. Σε περίπτωση που εκτελούνται
κατασκευαστικές εργασίες πάνω από οδούς, πεζοδρόμια και λοιπές προσβάσεις, στις οποίες δεν έχει
διακοπεί η κυκλοφορία κατά τη διάρκεια της κατασκευής, θα πρέπει να εξασφαλίζονται χαρακτηριστικά
ελεύθερου χώρου και να υπάρχει προστατευτική σκεπή, η οποία να αποκλείει την περίπτωση πτώσης
εργαλείων, υλικών της κατασκευής κτλ. επί της κυκλοφορούμενης πρόσβασης. Η κατασκευή της ως άνω
προστατευτικής σκεπής ανήκει στην κατηγορία των εργασιών για τις οποίες δεν προβλέπεται ιδιαίτερη

Σελίδα 24

αμοιβή του Αναδόχου. Κατά συνέπεια την εργασία αυτή θα πρέπει ο Ανάδοχος να την περιλάβει, κατά
ανηγμένο τρόπο, στην προσφορά του.
Χωρίς στο παραμικρό να μειώνεται η ευθύνη του Αναδόχου για την ικανοποίηση των όρων αυτού του
Άρθρου, η Υπηρεσία διατηρεί το δικαίωμα να συμπληρώνει ενέργειες του Αναδόχου, αν τούτο απαιτείται,
σε βάρος και για λογαριασμό του. Η Υπηρεσία μπορεί να ασκήσει το δικαίωμα αυτό όταν ο Ανάδοχος
αμελήσει ή αποδειχθεί ανίκανος να ικανοποιήσει τις απαιτήσεις αυτού του άρθρου. Πέραν του
καταλογισμού των σχετικών δαπανών για την περίπτωση εκτέλεσης εργασιών / ενεργειών από την
Υπηρεσία, η μη ικανοποίηση των όρων του παρόντος άρθρου συνιστά αντισυμβατική συμπεριφορά του
Αναδόχου και επισύρει την εφαρμογή συμβατικών κυρώσεων, μία από τις οποίες είναι η επιβολή
προστίμου(ων).
Όλοι οι προαναφερθέντες όροι του παρόντος Άρθρου ισχύουν για όλους τους χώρους / περιοχές, στις
οποίες ο Ανάδοχος θα επιτελέσει κάποια δραστηριότητα. Τέτοιοι χώροι / περιοχές μπορεί να είναι
λατομεία, δανειοθάλαμοι, χώροι απόθεσης, εγκαταστάσεις προκατασκευής τμημάτων του έργου κτλ.
5.4 Αδρανή υλικά, λατομεία, δανειοθάλαμοι, χώροι απόθεσης
5.4.1 Γενικά
Ισχύουν τα οριζόμενα στην παρ.12 του Άρθρου 138 του Ν.4412/16.
Οι πηγές λήψης υλικών πρέπει να είναι νομίμως λειτουργούντα λατομεία ή κατάλληλα υλικά από
περίσσεια άλλου κατασκευασμένου έργου, για τα οποία πρέπει να υπάρχει άδεια από την Υπηρεσία. Για
τον σκοπό αυτό, ο Ανάδοχος θα υποβάλει τις προτάσεις του, λαμβάνοντας υπόψη τις δεσμεύσεις της
Μελέτης Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων. Ο ΚτΕ δεν έχει υποχρέωση να εξασφαλίσει για τον Ανάδοχο
χώρους λήψης υλικών.
Πριν χρησιμοποιηθεί οποιαδήποτε πηγή υλικών, ο Ανάδοχος υποχρεούται να φροντίσει, με δαπάνες του,
για την εξέταση του υλικού από εγκεκριμένο εργαστήριο προς διαπίστωση της καταλληλόλητας του.
Τα κατάλληλα προϊόντα εκσκαφών δύναται να χρησιμοποιηθούν για τις ανάγκες του Έργου, κατόπιν
έγκρισης της Υπηρεσίας. Ο Ανάδοχος σε κάθε περίπτωση υποχρεώνεται για τη νόμιμη διάθεση των
απαραίτητων χώρων για την προσωρινή ή οριστική απόθεση των προϊόντων εκσκαφής. Η διάθεση των
καταλλήλων προϊόντων εκσκαφών, θα διατίθεται μετά από τους απαιτούμενους ελέγχους
καταλληλόλητας των υλικών αυτών και σύμφωνα με τις εντολές της Υπηρεσίας για την κατασκευή του
Έργου, ενσωματούμενα στις διάφορες προβλεπόμενες εργασίες της παρούσας σύμβασης ή και σε
μελλοντικές συμβάσεις του ΚτΕ, πάντοτε σύμφωνα με τις εντολές αυτού.
Σε περίπτωση που τα υλικά από τις πηγές που αναφέρονται ανωτέρω δεν επαρκούν ή αποδεικνύονται
ακατάλληλα, τότε ο Ανάδοχος θα φροντίσει να βρει νέες πηγές υλικών, που θα εγκρίνει η Υπηρεσία.
Στις τιμές προσφοράς του Αναδόχου περιλαμβάνονται κατά ανηγμένο τρόπο, όλες τις δαπάνες που
προϋποθέτει η εφαρμογή του παρόντος άρθρου.
5.4.2 Χώροι Απόθεσης
Η απόθεση των περισσευμάτων κατάλληλων προϊόντων ορυγμάτων, των τυχόν ακατάλληλων προϊόντων
ορυγμάτων για την κατασκευή επιχωμάτων και των άχρηστων προϊόντων κάθε είδους, που θα
χρησιμοποιηθούν για την αποκατάσταση των χώρων επέμβασης, θα απομακρύνονται και θα
διαστρώνονται με μέριμνα και δαπάνες του Αναδόχου σε χώρους, που θα εγκρίνει η Υπηρεσία.
Ο Ανάδοχος, χωρίς καμία επί πλέον αποζημίωση, υποχρεούται, πέρα από τη μεταφορά σε οποιαδήποτε
απόσταση και τη διάστρωση των προϊόντων στους χώρους απόθεσης, να εξασφαλίσει τη σταθεροποίηση
τους με τα απαραίτητα έργα υποδομής και με κατάλληλη συμπύκνωση, ώστε οι επιφάνειες που θα
προκύψουν να είναι βατές σε οχήματα και αξιοποιήσιμες. Προκειμένου να ολοκληρωθούν τα «έργα
αποκατάστασης» που περιλαμβάνονται στους εγκεκριμένους όρους της περιβαλλοντικής μελέτης, θα
πρέπει να απομένουν μόνον οι παρακάτω εργασίες:
Οι επιφανειακές ειδικές χωματουργικές διαμορφώσεις, σε συνδυασμό με τυχόν προβλεπόμενα τεχνικά
έργα
Οι οποιεσδήποτε εκσκαφές θεμελίων
Η διάστρωση επιφανειακού στρώματος κηποχώματος και η φύτευσή του

Σελίδα 25

Η κατασκευή οδοστρωμάτων (ασφαλτικών, από σκυρόδεμα, ανασφάλτωτων), πλακοστρώσεων κτλ.
Τυχόν άλλες ειδικές κατασκευές που δεν ανήκουν στις γενικές χωματουργικές διαμορφώσεις και τα
σχετικά τεχνικά έργα σταθεροποίησης αυτών
Οι ανωτέρω δαπάνες θεωρούνται ότι περιλαμβάνονται, κατά ανηγμένο τρόπο, στις τιμές της προσφοράς
του Αναδόχου. Γι' αυτό γίνεται επιτακτική η ανάγκη αναγνώρισης των ειδικών συνθηκών του έργου από
όλους τους διαγωνιζόμενους κατά το στάδιο των προσφορών.
5.5 Παροχή ηλεκτρισμού, τηλεφώνου και νερού
Ο Ανάδοχος με δική του ευθύνη, φροντίδα και δαπάνη, θα εξασφαλίσει την ηλεκτροδότηση του εργοταξίου
του. Ο Ανάδοχος παράλληλα θα φροντίσει να έχει στο εργοτάξιό του τις κατάλληλες βοηθητικές
εγκαταστάσεις, για προσωρινή παροχή ηλεκτρικής ενέργειας, είτε για την περίπτωση καθυστέρησης των
αναγκαίων εργασιών για την εξασφάλιση της ενέργειας από το εθνικό δίκτυο, είτε για τις περιπτώσεις που
το δίκτυο υποστεί βλάβη ή υπάρξουν διακοπές στην παροχή ενέργειας κατά τη διάρκεια της κατασκευής
των έργων. Οι βοηθητικές εγκαταστάσεις θα καλύπτουν τουλάχιστον τον ηλεκτροφωτισμό ασφαλείας, τα
τυχόν συστήματα ασφάλειας καθώς .
Σε περίπτωση που η διατιθέμενη ηλεκτρική ισχύς του ΚτΕ επαρκεί, είναι δυνατή η χορήγηση ηλεκτρικής
ισχύος από τον ΚτΕ στον Ανάδοχο μετά από σχετική αίτηση του. Για τον σκοπό αυτό με δαπάνες του ο
Ανάδοχος θα κατασκευάσει τις σχετικές εγκαταστάσεις σύμφωνα με τις υποδείξεις της Υπηρεσίας και θα
τοποθετήσει μετρητή της έγκρισης της Υπηρεσίας. Η ηλεκτροδότηση θα γίνει μετά από προσκόμιση
υπεύθυνης δήλωσης εγκαταστάτου και την ευθύνη για τις εγκαταστάσεις θα φέρει ο Ανάδοχος. Ο
Ανάδοχος θα χρεώνεται για την παρεχόμενη ισχύ και ενέργεια με βάση τους λογαριασμούς ΔΕΗ προς τον
ΚτΕ.
Ανάλογα με το μέγεθος των φορτίων και τον ελάχιστο αναγκαίο χρόνο συνεχούς παροχής ηλεκτρικού
ρεύματος, μπορεί να χρησιμοποιηθούν ως βοηθητικές εγκαταστάσεις εφεδρικά συστήματα παραγωγής
(ηλεκτροπαραγωγά ζεύγη, γεννήτριες) ή αποθήκευσης και απόδοσης ηλεκτρικού ρεύματος
(συσσωρευτές, σύστημα αδιάλειπτης παροχής ηλεκτρικού ρεύματος – UPS). Τα υπόψη συστήματα μπορεί
να είναι τύπου "STAND BY" εφόσον οι ηλεκτρονικοί υπολογιστές έχουν δυνατότητα λειτουργίας για το
χρονικό διάστημα ενεργοποίησης του συστήματος "STAND BY", αλλιώς θα πρέπει να εξασφαλισθούν
συστήματα τύπου "ON LINE".
Ο Ανάδοχος υποχρεούται να προβεί σε όλες τις απαραίτητες ενέργειες και να καταβάλλει όλες τις σχετικές
δαπάνες για την εγκατάσταση των κατάλληλων υποσταθμών και την κατασκευή των απαραίτητων
δικτύων για τη μεταφορά και διανομή του ηλεκτρικού ρεύματος, από τα σημεία παροχής στα σημεία
κατανάλωσης του έργου.
Ο Ανάδοχος με δική του ευθύνη, φροντίδα και δαπάνες θα εξασφαλίσει από επιχειρήσεις παροχής
υπηρεσιών τηλεφωνίας να γίνει σύνδεση τουλάχιστον δύο εξωτερικών γραμμών (μιας στα εργοταξιακά
του γραφεία και μιας στα γραφεία Επίβλεψης), καθώς επίσης και παροχή πόσιμου νερού ή άλλης
εγκατάστασης παροχής υπηρεσίας κοινής ωφέλειας για τις ανάγκες του έργου.
Όλες οι δαπάνες που αφορούν στις υποχρεώσεις του παρόντος Άρθρου, δεν θα πληρωθούν ιδιαιτέρως, και
θα πρέπει να έχουν συνυπολογισθεί ανηγμένα στις τιμές προσφοράς του Αναδόχου.
5.6 Σήμανση και ασφάλεια του εργοταξίου κατά την εκτέλεση των εργασιών
Ο Ανάδοχος υποχρεούται στις εργοταξιακές θέσεις και στις θέσεις που εκτελούνται οι εργασίες, να
προβαίνει στην τοποθέτηση των γενικά απαιτούμενων, ανάλογα με τη φύση των έργων, σημάτων και
πινακίδων ασφαλείας, προειδοποιητικών, ρυθμιστικών, πληροφοριακών και να επιμελείται της
συντήρησης αυτών. Στις επικίνδυνες για την κυκλοφορία θέσεις θα τοποθετούνται υποχρεωτικά
περίφραξη, ιδιαίτερη σήμανση, αυτόματα σήματα που θα αναβοσβήνουν (FLASH LIGHTS) και κατάλληλες
διατάξεις ασφαλείας, λαμβανομένου υπόψη του Κώδικα Οδικής Κυκλοφορίας, όπως ισχύει.
Ο Ανάδοχος ευθύνεται ποινικά και αστικά για κάθε ατύχημα που οφείλεται στη μη λήψη των απαραίτητων
μέτρων ασφαλείας.
5.7 Φύλαξη του εργοταξίου
Ο Κύριος του έργου υποχρεούται να φυλάσσει τους εργοταξιακούς χώρους από άτομα μη έχοντα εργασία
ή μη διαπιστευμένα ή μη δικαιούμενα για οποιοδήποτε λόγο να ευρίσκονται στους χώρους που

Σελίδα 26

εκτελούνται έργα. Για το σκοπό αυτό, θα χρησιμοποιούνται, όπου παρίσταται ανάγκη, φύλακες υπάλληλοι
του Αναδόχου γενικά σε όλα τα εργοτάξια του έργου κατά την ημέρα και τη νύχτα. Τα ανωτέρω μέτρα θα
λαμβάνονται με ευθύνη και δαπάνη του Αναδόχου.
O Ανάδοχος έχει υποχρέωση να μεριμνήσει για τη φύλαξη υλικών, εργαλείων, μηχανημάτων κτλ, τα οποία
ανήκουν σε αυτόν, ή σε τρίτους και βρίσκεται στον χώρο του εργοταξίου και να λαμβάνει όλα τα
ενδεικνυόμενα μέτρα ασφαλείας.
Σε περίπτωση φθοράς, βλάβης, καταστροφής υλικού μηχανήματος κτλ., που ανήκει σε αυτόν, ή σε τρίτους,
ο Ανάδοχος είναι απόλυτα υπεύθυνος για κάθε αποζημίωση και αποκατάστασή του, χωρίς να δικαιούται
να προβάλλει οποιαδήποτε δικαιολογία για τη ζημιά, ούτε να προβάλλει αξίωση για αποζημίωσή του.

Σελίδα 27

ΑΡΘΡΟ 6. ΕΡΓΑΤΙΚΟ ΔΥΝΑΜΙΚΟ ΚΑΙ ΛΟΙΠΟ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟ
6.1 Πρόσληψη εργατικού δυναμικού και λοιπού προσωπικού
Ο Ανάδοχος θα είναι υπεύθυνος για την εξεύρεση, πρόσληψη και κινητοποίηση σύμφωνα με τις κείμενες
διατάξεις όλου του προσωπικού που απαιτείται για την εκπλήρωση των συμβατικών του υποχρεώσεων,
εργατοτεχνικού, επιστημονικού ή άλλου, ημεδαπού ή αλλοδαπού, καθώς και για την παροχή σε αυτό των
μέσων, εργαλείων κτλ. για την άσκηση των καθηκόντων του. Σχετικά ισχύουν τα οριζόμενα στις παρ.7 και
παρ.10 του Άρθρου 138 του Ν.4412/16.
Ο Ανάδοχος μπορεί να χρησιμοποιήσει ελληνικό ή αλλοδαπό προσωπικό, σύμφωνα με την ισχύουσα
νομοθεσία. Το αλλοδαπό προσωπικό του Αναδόχου πρέπει να εφοδιαστεί με σχετική άδεια παραμονής και
εργασίας στην Ελλάδα, με ευθύνη, μέριμνα και δαπάνη του Αναδόχου και σύμφωνα με την εκάστοτε
ισχύουσα εργατική και λοιπή νομοθεσία.
6.2 Αμοιβές και Κανονισμός Εργασίας
Ισχύουν τα οριζόμενα στο Άρθρου 138 του Ν.4412/2016
6.3 Εργατική νομοθεσία
Ισχύουν τα οριζόμενα στην παρ. 7 του Άρθρου 138 Ν.4412/16.
6.4 Ωράριο εργασίας – υπερωριακή, νυχτερινή εργασία – αργίες και εορτές
Το ωράριο εργασίας θα είναι αυτό που εκάστοτε ορίζεται από τις διατάξεις του Υπουργείου Εργασίας για
τις εκτελούμενες κατά περίπτωση εργασίες.
Ενώ κατ’ αρχή θα πρέπει να αποφεύγεται, σε ειδικές περιπτώσεις και προκειμένου να αντιμετωπιστούν
έκτακτα περιστατικά που σχετίζονται με την προστασία ζωής ή περιουσίας ή ασφάλειας των έργων ή για
να καταστεί δυνατή η τήρηση του χρονοδιαγράμματος, επιτρέπεται η εκτέλεση υπερωριακής ή νυκτερινής
εργασίας και εργασίας κατά τις αργίες και εορτές σύμφωνα με όσα σχετικά ορίζονται από την Ελληνική
νομοθεσία. Σε περίπτωση εκτέλεσης τέτοιας εργασίας, ο Ανάδοχος δεν δικαιούται να ζητήσει πρόσθετη
αποζημίωση. Κατά την εκτέλεση της ανωτέρω εργασίας, ο Ανάδοχος υποχρεούται να εξασφαλίζει τις
σχετικές άδειες και να τηρεί όλους τους Νόμους και κανονισμούς, που αφορούν τέτοια εργασία. Εφόσον
καθίσταται αναγκαία η υπερωριακή ή νυκτερινή εργασία ή η εκτέλεση εργασίας κατά τις αργίες και
εορτές, ο Ανάδοχος υποχρεούται να την εκτελεί χωρίς αντίρρηση, αναλαμβάνοντας και όλες τις δαπάνες.
Σε οποιαδήποτε περίπτωση υπερωριακής απασχόλησης ο Ανάδοχος υποχρεούται να ενημερώνει έγκαιρα
την Υπηρεσία.
Ειδικά για την υπερωριακή εργασία η Υπηρεσία θα συνηγορήσει, εφόσον κρίνεται απαραίτητη και δεν
υπάρχει άλλη δυνατότητα για εξασφάλιση περισσοτέρου προσωπικού, αλλά δεν μπορεί να εγγυηθεί την
εξασφάλιση της σχετικής έγκρισης από τις αρμόδιες Αρχές.
Αν ο Ανάδοχος δεν μπορέσει να εξασφαλίσει έγκριση για υπερωριακή εργασία, αυτό δεν θα αποτελέσει
δικαιολογία για παράταση των προθεσμιών εκτέλεσης του έργου.
Κατά την εκτέλεση νυκτερινής εργασίας ο Ανάδοχος υποχρεούται να παρέχει με δαπάνη του πρόσθετο και
ικανοποιητικό φωτισμό για την ασφάλεια του προσωπικού του, του κοινού και εν γένει κάθε φύσης
κυκλοφορίας, καθώς και κατάλληλα μέσα, που να επιτρέπουν την καλή τοποθέτηση και επιθεώρηση
υλικών και την από κάθε άποψη ορθή εκτέλεση των εργασιών.
Ο Ανάδοχος θα πρέπει να λάβει υπόψη του την ισχύουσα νομοθεσία για ηχορύπανση και ώρες κοινής
ησυχίας στην περιοχή, για τον προγραμματισμό εκτέλεσης του έργου. Κατά τις ώρες κοινής ησυχίας και
τις νυκτερινές ώρες θα πρέπει να αποφεύγεται εκτέλεση εργασιών που ηχορυπαίνουν την περιοχή και να
λαμβάνονται κατάλληλα προς τούτο μέτρα.
6.5 Υποδομές εργατικού δυναμικού και λοιπού προσωπικού
Εκτός εάν ορίζεται διαφορετικά στη σύμβαση, ο Ανάδοχος υποχρεούται να παρέχει στο προσωπικό του
όλες τις διευκολύνσεις σε υποδομές που σχετίζονται με την εκπλήρωση των συμβατικών του
υποχρεώσεων και την άσκηση των καθηκόντων του προσωπικού του.
Ο Ανάδοχος υποχρεούται να παράσχει προς την Υπηρεσία τις διευκολύνσεις σε υποδομές που ορίζονται
στην παρούσα (παρ. 4.1.3). Οι ανωτέρω διευκολύνσεις παρέχονται με ευθύνη, φροντίδα και δαπάνη του
Αναδόχου και θεωρούνται ανοιγμένες στις τιμές της προσφοράς του.

Σελίδα 28

6.6 Προσωπικό Αναδόχου
Το βραδύτερο σε τριάντα (30) ημερολογιακές ημέρες από την υπογραφή της σύμβασης κατασκευής του
έργου, ο Ανάδοχος πρέπει να υποβάλει οριστικό οργανόγραμμα εργοταξιακού προσωπικού που θα τεθεί
υπόψη της Διευθύνουσας Υπηρεσίας για έλεγχο και αποδοχή ως προς την ελάχιστη κάλυψη των
υπεύθυνων θέσεων του εργοταξίου.
Ειδικότερα ο Ανάδοχος εκτός από το διορισμό του προϊστάμενου του εργοταξιακού γραφείου και του
αναπληρωτή του (Άρθρο 4.3 της παρούσας), υποχρεούται να στελεχώσει μόνιμα τις εργοταξιακές του
λειτουργίες με ειδικευμένο και έμπειρο προσωπικό, αναγκαίο επί τόπου του έργου για την επαρκή
καθοδήγηση, παρακολούθηση και εκτέλεση του έργου. Στο ανωτέρω προσωπικό, από το οποίο θα πρέπει
να καλύπτονται και οι αρμοδιότητες υπεύθυνου χρονικού προγραμματισμού και ελέγχου της προόδου του
έργου, υπεύθυνου ποιότητας έργου και υπεύθυνου υγιεινής και ασφάλειας, θα περιλαμβάνονται
απαραίτητα, κατ' ελάχιστον οι ακόλουθοι:
– Ένας Διπλωματούχος Μηχανικός, με δεκαπενταετή τουλάχιστον εμπειρία στη κατασκευή
παρομοίων έργων.
– Ένας Μηχανολόγος ή / και Ηλεκτρολόγος Μηχανικός ΑΕΙ, με δεκαετή τουλάχιστον εμπειρία στη
κατασκευή παρομοίων έργων.
Όλα τα στελέχη, τα οποία θα απασχοληθούν στο Έργο κατά την εκτέλεση του Έργου, θα συμπεριληφθούν
επωνύμως στο «Οργανόγραμμα Εργοταξίου» που θα συνταχθεί και θα υποβληθεί από τον Ανάδοχο
σύμφωνα με τα οριζόμενα παραπάνω. Το οργανόγραμμα θα συνοδεύεται από τα Βιογραφικά Σημειώματα
και από τα Πιστοποιητικά Εμπειρίας των προαναφερόμενων στελεχών.
Ο Ανάδοχος είναι εξ ολοκλήρου υπεύθυνος για τη λήψη των απαραίτητων μέτρων ώστε να προληφθεί
οποιαδήποτε ατασθαλία, παρανομία, βίαιη διατάραξη τάξης ή κατά οποιοδήποτε τρόπο ανάρμοστη
συμπεριφορά εκ μέρους του προσωπικού του και για τη διατήρηση ομαλών συνθηκών και την προστασία
προσώπων και περιουσιών στους εργοταξιακούς χώρους ή γύρω από αυτούς.
Η Υπηρεσία δύναται κατά την απόλυτη κρίση της να ζητήσει την απομάκρυνση μέλους ή μελών του
προσωπικού του Αναδόχου από το έργο, οπότε ο Ανάδοχος υποχρεούται να τους απομακρύνει και να τους
αντικαταστήσει με άλλους, των οποίων ο διορισμός θα υπόκειται στους όρους της παρούσας
παραγράφου. Επίσης, η Υπηρεσία μπορεί να διατάσσει τη στελέχωση του εργοταξίου με πρόσθετο
προσωπικό, όποτε, κατά την κρίση της, γίνεται απαραίτητο.
Ρητά καθορίζεται ότι ο διορισμός των υπόψη προσώπων του Αναδόχου σε καμία περίπτωση δεν
απαλλάσσει τον τελευταίο από τις ευθύνες και τις υποχρεώσεις του, ο δε Ανάδοχος παραμένει πάντοτε
αποκλειστικά και εξ ολοκλήρου υπεύθυνος απέναντι στην Υπηρεσία.

Σελίδα 29

ΑΡΘΡΟ 7. ΕΞΟΠΛΙΣΜΟΣ, ΥΛΙΚΑ ΚΑΙ ΕΡΓΑΣΙΑ
7.1 Τρόπος εκτέλεσης
Εκτός εάν ορίζεται διαφορετικά στη σύμβαση, ο Ανάδοχος είναι εξ ολοκλήρου μόνος υπεύθυνος με δική
του δαπάνη για την επιλογή και παροχή των απαραίτητων εργατικών, υλικών και μηχανημάτων, τη
μεταφορά τους από τις πηγές προμήθειας τους, καθώς και για τη χρησιμοποίηση τους και την εν γένει
εκτέλεση των έργων κατά τους όρους της παρούσας, των σχετικών Προτύπων Τεχνικών Προδιαγραφών
και των λοιπών εγκεκριμένων συμβατικών τευχών και σχεδίων.
Ο Ανάδοχος πρέπει να εκτελέσει τα διάφορα έργα σύμφωνα με τα γενικά και λεπτομερειακά σχέδια της
εγκεκριμένης μελέτη εφαρμογής, που θα συντάξει ο ίδιος.
Σε περίπτωση που, κατά τη διάρκεια της εκτέλεσης του έργου και μέχρι την οριστική παραλαβή του, οι
εργασίες ή τμήμα τους ή τα υλικά που χρησιμοποιούνται ή που χρησιμοποιήθηκαν για την εκτέλεση των
εργασιών είναι, κατά την κρίση της Υπηρεσίας, ελαττωματικά, ατελή ή ακατάλληλα ή δεν πληρούν τις
απαιτήσεις των προδιαγραφών και γενικά δεν συμφωνούν με εκείνα που ορίζονται στη σύμβαση, ή σε
περίπτωση που οποιαδήποτε εργασία παρουσιάζει ελαττώματα τα οποία δεν αποκαθίστανται από τον
Ανάδοχο τότε εφαρμόζονται οι σχετικές διατάξεις της παρ.2 και της παρ.3 του Άρθρου 159 του
Ν.4412/2016.
O Εργοδότης έχει το δικαίωμα να διενεργεί, ανά πάσα στιγμή, δειγματοληψία και έλεγχο ποιότητας,
διαστάσεων κτλ., τόσο των κάθε φύσης υλικών και εξοπλισμού, όσο και των εργασιών, σύμφωνα με τα
καθοριζόμενα στις Τεχνικές Προδιαγραφές. Οι παραπάνω έλεγχοι και δοκιμές δεν απαλλάσσουν τον
Ανάδοχο από την ευθύνη σαν μοναδικού και εξ ολοκλήρου υπεύθυνου για την ποιότητα και το δόκιμο των
κάθε φύσης υλικών, ειδών, εξοπλισμού και εργασιών.
Ο Ανάδοχος δεν δικαιούται σε καμία περίπτωση, να επικαλεστεί την παρουσία εκπρόσωπων της
Υπηρεσίας στον τόπο του έργου, για να απαλλαχθεί από τις συμβατικές υποχρεώσεις του, εκεί όπου
διαπιστώθηκαν, μεταγενέστερα, ελαττωματικές εργασίας, παραλείψεις ή ατέλειες, εκτός αν αυτές
οφείλονται σε γραπτές εντολές ή οδηγίες της Υπηρεσίας.
Ο Ανάδοχος θα έχει όλη την ευθύνη για κάθε καθυστέρηση στην πρόοδο ή αποπεράτωση του έργου από
την εφαρμογή του παρόντος άρθρου, εκτός αν τα αποτελέσματα των εργαστηριακών δοκιμών αποβούν
υπέρ του Αναδόχου ή αν αποδειχθεί ότι τα έργα δεν είναι κακότεχνα.
7.2 Τοπογραφικά στοιχεία και έλεγχοι – χαράξεις – τοπογραφικά διαγράμματα
Ο Ανάδοχος θα πραγματοποιήσει πλήρη τοπογραφική αποτύπωση του γηπέδου, καθώς επίσης και των
τυχόν υπαρχουσών εγκαταστάσεων και υπόγειων ή υπέργειων δικτύων στη περιοχή των έργων. Για το
σκοπό αυτό θα λάβει υπόψη την τοπογραφική αποτύπωση , που περιλαμβάνεται στα Τεύχη
Δημοπράτησης και (στη περίπτωση υφιστάμενων εγκαταστάσεων) και όλα τα «ως κατασκευάστηκαν
σχέδια», που θα του χορηγήσει η Υπηρεσία. Η τοπογραφική αποτύπωση θα συνδεθεί με το
Τριγωνομετρικό Δίκτυο της Γεωγραφικής Υπηρεσίας Στρατού.
Ο Ανάδοχος, πριν αρχίσει κάθε μόνιμη εργασία, πρέπει να εγκαταστήσει ένα ολοκληρωμένο σύστημα
μόνιμων υψομετρικών αφετηριών (REPERES) στα διάφορα τμήματα του έργου, όπως απαιτείται ή
σύμφωνα με τις οδηγίες που θα του δοθούν (Άρθρο 114, ΠΔ.696/74, όπως ισχύει σήμερα). Οι ανωτέρω
αφετηρίες θα τοποθετηθούν με κλειστή όδευση, θα οριοθετηθούν και θα προστατευθούν από κάθε πιθανή
φθορά και θα είναι εκτός εύρους κατάληψης των κατασκευών, ώστε να μη θίγονται και να είναι
προσβάσιμες ανεξάρτητα των εκτελούμενων εργασιών.
Η τοπογραφική αποτύπωση, η τοποθέτηση, οριοθέτηση, προστασία και εξασφάλιση των υψομετρικών
αφετηριών, θα γίνει με δαπάνες του Αναδόχου, που θεωρούνται ανηγμένες στις τιμές προσφοράς του
έργου.
Στις υποχρεώσεις του Αναδόχου περιλαμβάνεται και ο κατάλληλος τοπογραφικός εξοπλισμός, που θα
βρίσκεται όταν απαιτείται επιτόπου του έργου και με τον οποίο θα γίνονται όλοι οι τοπογραφικοί έλεγχοι
κατά την διάρκεια της κατασκευής.
Ο Ανάδοχος υποχρεούται να συντάξει τοπογραφικά διαγράμματα, σε όσες θέσεις είναι αναγκαία και δεν
υπάρχουν, στην κατάλληλη και αποδεκτή από την Υπηρεσία ακρίβεια και κλίμακα, για όλες τις
περιπτώσεις που τέτοια διαγράμματα θα απαιτηθούν, όπως π.χ., για δανειοθαλάμους, λατομεία, χώρους

Σελίδα 30

απόθεσης, προσωρινά έργα, χώρους εργοταξίων, τεχνικά έργα κτλ. Τα διαγράμματα αυτά θα συνδέονται
με το Τριγωνομετρικό Δίκτυο της Γεωγραφικής Υπηρεσίας Στρατού.
Για όλες τις τοπογραφικές εργασίες οι προδιαγραφές που ισχύουν είναι εκείνες του ΠΔ.696/74, όπως
ισχύει με τις τροποποιήσεις που επέφεραν μεταγενέστερες διατάξεις, και των συναφών εγκυκλίων του
ΥΠΕΧΩΔΕ.
7.3 Εξοπλισμός Αναδόχου
Ο Ανάδοχος με ευθύνη και δαπάνη του, υποχρεούται να προμηθεύσει και να μεταφέρει επί τόπου του
έργου όλα τα μηχανήματα, εργαλεία και λοιπό απαραίτητο εξοπλισμό για την έντεχνη και εμπρόθεσμη
εκτέλεση του έργου. Υποχρεούται να διαθέτει επαρκή μεταφορικά, ανυψωτικά και άλλα μηχανικά μέσα,
εργαλεία και συσκευές για την εγκατάσταση, τον έλεγχο, τον εντοπισμό τυχόν βλαβών και την
αποκατάστασή τους μετά τον έλεγχο, προκειμένου να ανταποκριθεί στις υποχρεώσεις που απορρέουν
από τη σύμβαση.
Αν, παρ' όλα αυτά, και κατά την απόλυτη κρίση της Υπηρεσίας, δεν κριθούν κατάλληλα ή επαρκή τα
μηχανικά και λοιπά μέσα που εισκομίσθηκαν στο έργο για την εμπρόθεσμη και έντεχνη περάτωση των
εργασιών, τότε ο Ανάδοχος υποχρεούται, μέσα σε 15μερη προθεσμία από τη λήψη σχετικής γραπτής
εντολής της Υπηρεσίας, να αντικαταστήσει ή ενισχύσει τον επί τόπου υπάρχοντα εξοπλισμό του, σύμφωνα
με τις υποδείξεις της Υπηρεσίας.
Σε κάθε περίπτωση ο Ανάδοχος είναι υπεύθυνος για την πρόοδο του έργου, σύμφωνα με το εγκεκριμένο
από την Υπηρεσία χρονοδιάγραμμα κατασκευής έστω και αν η Υπηρεσία έκανε ή όχι χρήση του παρόντος
Άρθρου.
Ειδικότερα για τον κύριο και εξειδικευμένο μηχανικό εξοπλισμό κατασκευής του έργου, όπως αυτός
προκύπτει από τα συμβατικά τεύχη, ορίζεται ότι αυτός θα πρέπει να γίνει αποδεκτός από την Υπηρεσία
πριν από την προσκόμισή του στο έργο για έναρξη της εκτέλεσης των εργασιών κατασκευής. Για τον
ανωτέρω λόγο ο Ανάδοχος θα πρέπει να κοινοποιεί προηγούμενα στην Υπηρεσία τους τύπους των
μηχανημάτων με τα αναγκαία τεχνικά χαρακτηριστικά κατασκευής και απόδοσης, που θα είναι σύμφωνα
με τις απαιτήσεις των όρων δημοπράτησης.
Επίσης, με ευθύνη και δαπάνη του, ο Ανάδοχος οφείλει να εγκαταστήσει και να εξοπλίσει πλήρως όλες τις
προβλεπόμενες εργοταξιακές εγκαταστάσεις, όπως αυτές απαιτούνται για την εκπλήρωση των
συμβατικών του υποχρεώσεων ή/και ορίζονται στα συμβατικά τεύχη.
Όλες οι ανωτέρω εργασίες και εγκαταστάσεις δεν θα πληρωθούν ιδιαιτέρως επειδή η δαπάνη τους
περιλαμβάνεται ανοιγμένη στα κονδύλια των τιμών της προσφοράς του Αναδόχου.
7.4 Υλικά, μηχανήματα και εργαλεία
7.4.1 Γενικά
O Ανάδοχος φέρει ακέραιη την ευθύνη για την άριστη ποιότητα και τη συμφωνία με τις προδιαγραφές των
κάθε φύσης υλικών κτλ., που ενσωματώνονται στα διάφορα έργα και εξυπακούεται, ότι με την προσφορά
του ανέλαβε την υποχρέωση και την ευθύνη να εκτελέσει έντεχνα τα έργα με δόκιμα υλικά.
O Ανάδοχος οφείλει να προμηθεύσει με δική του δαπάνη όλα τα εργαλεία και μηχανήματα, που είναι
αναγκαία για την κατασκευή των έργων, την μεταφορά κάθε είδους υλικού από τα λατομεία και τις λοιπές
πηγές, την εγκατάσταση και σύνδεση του εξοπλισμού και γενικά για την εκτέλεση όλων των εργασιών,
που αποτελούν αντικείμενο της παρούσας εργολαβίας. Οφείλει επίσης ο Ανάδοχος να επισκευάζει, να
συντηρεί και να ασφαλίζει με δικές του δαπάνες τα μηχανήματα και τα εργαλεία από κάθε κίνδυνο.
Ο Ανάδοχος πρέπει να χρησιμοποιήσει για την κατασκευή του έργου υλικά και έτοιμα ή ημικατεργασμένα
προϊόντα που προδιαγράφονται, συνοδευόμενα, όπου απαιτείται από τα συμβατικά τεύχη, από
κατάλληλα πιστοποιητικά ποιοτικής συμμόρφωσης, σύμφωνα με το ΠΠΕ. Απαγορεύεται η χρησιμοποίηση
υλικών απροσδιόριστης ποιότητας ή άγνωστης προέλευσης ή η ενσωμάτωση στο έργο υλικών που δεν
έχουν προηγουμένως τύχει της έγκρισης της Υπηρεσίας.
Όλα τα προσκομιζόμενα από τον Ανάδοχο είδη και υλικά για ενσωμάτωση στα έργα θα είναι καινούργια,
χωρίς ελαττώματα και θα πληρούν τους αντίστοιχους συμβατικούς όρους, που καθορίζουν τον τύπο,
κατηγορία και λοιπά χαρακτηριστικά των ειδών και υλικών που θα χρησιμοποιηθούν.
Για την οποιαδήποτε πληρωμή υλικού, μηχανήματος ή συσκευής αυτή θα πρέπει να προσκομισθεί στο

Σελίδα 31

εργοτάξιο του έργου ή σε αποθήκη φύλαξης.
7.4.2 Υποβολή τεχνικών στοιχείων και δειγμάτων υλικών
Ισχύουν τα αναφερόμενα στη παράγραφο 7.8.4 της παρούσας ΣΥ.
Οι ανωτέρω υποβολές στοιχείων στην Υπηρεσία για έγκριση, πρέπει να γίνονται έγκαιρα πριν από την
παραγγελία, κατά τρόπον ώστε η Υπηρεσία, αφού εκτελέσει τις οποιεσδήποτε κατ’ αυτήν αναγκαίους
ελέγχους και διερευνήσει κατάλληλα το θέμα, να έχει στη διάθεσή της επαρκή χρόνο για να διατυπώσει
διαφωνία, αποδοχή, ή οποιαδήποτε παρατήρηση και να απομένει επίσης επαρκής χρόνος στον Ανάδοχο
για να αναπροσαρμόσει, σύμφωνα με τις απόψεις της Υπηρεσίας την παραγγελία του.
Σύμφωνα με τα ανωτέρω, στο χρονοδιάγραμμα του έργου θα εξασφαλίζονται τα κατάλληλα χρονικά
περιθώρια πριν από τις παραγγελίες των εν λόγω μηχανημάτων, υλικών, συσκευών και έτοιμων
προϊόντων και θα γίνεται έγκαιρη πρόβλεψη παραγγελιών, ώστε να μη δημιουργούνται καθυστερήσεις
στην εκτέλεση των έργων.
Η έγκριση των ειδών αυτών από την Υπηρεσία, που γίνεται για την πραγματοποίηση της παραγγελίας από
τον Ανάδοχο, δεν απαλλάσσει τον Ανάδοχο από τις ευθύνες του και την υποχρέωση του να είναι τα είδη
που θα εγκαταστήσει σύμφωνα με τα συμβατικά τεύχη και να αποδειχθεί τούτο κατά τις δοκιμές και
παραλαβές των εγκαταστάσεων.
Παραμένει στο ακέραιο το δικαίωμα της Υπηρεσίας να προβεί σε τυχαία δειγματοληψία επί των υλικών,
συσκευών, μηχανημάτων, έτοιμων προϊόντων κτλ. που προσκομίσθηκαν στο εργοτάξιο και να εκτελέσει
δοκιμές παραλαβής, σύμφωνα με τα συμβατικά τεύχη, να διατάξει δε την άμεση απομάκρυνση από το
εργοτάξιο κάθε είδους υλικού, μηχανήματος, συσκευής, ετοίμου προϊόντος κτλ., που δεν πληροί τους
συμβατικούς όρους που αναφέρονται στην ποιότητα και τα χαρακτηριστικά του.
Οποιαδήποτε καθυστέρηση προκύψει από τυχόν εσφαλμένη επιλογή από τον Ανάδοχο, και απόρριψη της
από την Υπηρεσία, καθώς και η επανυποβολή νέων στοιχείων από τον Ανάδοχο, δεν θα αποτελεί λόγο για
παράταση των συμβατικών προθεσμιών αποπεράτωσης του έργου.
Επισημαίνεται ότι η Υπηρεσία διατηρεί το δικαίωμα να μην εγκρίνει την ενσωμάτωση στο έργο προϊόντων
για τα οποία θα εκφράζονται αμφιβολίες διαθεσιμότητας ανταλλακτικών, αξιοπιστίας της παραγωγής
(βιοτεχνικής ή βιομηχανικής) ή μη ύπαρξης οργανωμένης αντιπροσωπείας στην Ελλάδα (για εισαγόμενα
προϊόντα από το εξωτερικό). Επιπρόσθετα, η Υπηρεσία διατηρεί το δικαίωμα να αξιολογήσει μόνη εκείνη
ότι τα οποιαδήποτε σχετικά προϊόντα θα λειτουργούν αξιόπιστα κάτω από τις συνθήκες για τις οποίες
προορίζονται, για τη χρονική περίοδο για την οποία προορίζονται, και με προϋπόθεση εύλογης δαπάνης
συντήρησης, κατά τα λοιπά όπως ορίζεται στις ΤεΠρο. Από τα κατά τα ανωτέρω δικαιώματα της
Υπηρεσίας για προϊόντα, κατά τα άλλα σύμφωνα με τα συμβατικά τεύχη, δεν προκύπτει για τον Ανάδοχο
κανένα δικαίωμα οικονομικής ή άλλης φύσης ή/και παράτασης προθεσμίας.
7.4.3 Φύλαξη υλικών
Ο Ανάδοχος υποχρεούται να διαχωρίζει και φυλάσσει, με μέριμνα και δαπάνη του, σε ιδιαίτερους
φυλασσόμενους χώρους όσα υλικά έχουν προσκομιστεί στο εργοτάξιο. Ομοίως, σε ιδιαίτερους χώρους θα
φυλάσσονται τα κατά τα ανωτέρω δείγματα υλικών, συσκευών, μηχανημάτων, κτλ.
Οι χώροι αποθήκευσης υλικών και δειγμάτων θα υπάρχουν στο εργοτάξιο ή σε κατάλληλο εργοταξιακό
χώρο του Αναδόχου, όπως θα συμφωνηθεί μεταξύ του Αναδόχου και της Υπηρεσίας, για την καλύτερη
δυνατή αποδοτικότητα και την αξιοπιστία της ποιότητας του έργου.
7.4.4 Επιθεώρηση
Ο ΚτΕ έχει το δικαίωμα να προβαίνει σε οποιαδήποτε επιθεώρηση και έλεγχο ήθελε κρίνει αναγκαίο
σχετικά με την ικανότητα και την επάρκεια του προσωπικού του Αναδόχου, τα υλικά, τις μεθόδους
εργασίας, την πρόοδο των εργασιών, το εργατικό κόστος κτλ. Ο Ανάδοχος υποχρεούται να τηρεί με
ακρίβεια και πλήρη ενημερότητα, σύμφωνα με τους εκάστοτε νόμους, όλα γενικά τα λογιστικά βιβλία,
στοιχεία και μητρώα που αφορούν στο προσωπικό που απασχολεί, τους μισθούς, τα ημερομίσθια και τα
επιδόματα, τις ασφαλιστικές και άλλες εισφορές κτλ., τις απογραφές του εξοπλισμού, των μηχανημάτων,
των εργαλείων και υλικών που προσκομίσθηκαν στο εργοτάξιο και χρησιμοποιούνται σε αυτό και γενικά
όλα τα βιβλία, δελτία και καταστάσεις σχετικές με την πρόοδο των εργασιών, τα διαγράμματα, τους
ανακεφαλαιωτικούς πίνακες και λοιπά στοιχεία που ήθελε ζητήσει η Υπηρεσία. Ο Ανάδοχος είναι
υποχρεωμένος να χορηγεί στον ΚτΕ, μετά από σχετική αίτησή της, αντίγραφα από τις εκθέσεις

Σελίδα 32

καταστάσεις κτλ., που αναφέρθηκαν προηγουμένως.
7.5 Μέτρα Ασφαλείας – Πρόληψη ατυχημάτων – Έλεγχος επιβλαβών αερίων
Ο Ανάδοχος οφείλει να παίρνει τα επιβαλλόμενα για κάθε περίπτωση μέτρα ασφαλείας, για την πρόληψη
οποιουδήποτε ατυχήματος και οποιασδήποτε ζημιάς κατά τη διάρκεια εκτέλεσης των έργων, είναι δε
μόνος υπεύθυνος γι' αυτά και έχει αποκλειστικά αυτός όλες τις αστικές και ποινικές ευθύνες για κάθε τι
που θα συμβεί, είτε από δική του υπαιτιότητα (από πράξεις ή/και παραλείψεις του), είτε από τα εργαλεία
και μηχανήματα που απασχολούνται στο έργο του. Οι σχετικές ευθύνες του Αναδόχου ορίζονται
περαιτέρω στο Άρθρο 14 της παρούσας.
Για την προστασία και αντιμετώπιση πυρκαγιών στις εγκαταστάσεις των εργοταξιακών χώρων και στους
χώρους εκτέλεσης των εργασιών, καθώς και σε κάθε μηχάνημα του εξοπλισμού του, ο Ανάδοχος
υποχρεούται να φροντίζει :
▪ Για την εγκατάσταση κατάλληλου εξοπλισμού πυρόσβεσης.
▪ Για τον περιοδικό καθαρισμό των χώρων από επικίνδυνα για ανάφλεξη υλικά και την κατάλληλη
διάθεσή τους.
▪ Να μην πραγματοποιεί εργασίες συγκολλήσεων ή εργασίες ανοικτής φλόγας κοντά σε χώρους
αποθήκευσης καυσίμων ή άλλων εύφλεκτων υλών, του εργοταξίου και των γειτονικών ιδιοκτησιών
που ανήκουν σε τρίτους.
▪ Για την ασφαλή αποθήκευση των εκρηκτικών υλών, που θα γίνεται κατόπιν και σύμφωνα με
σχετική άδεια της αρμόδιας Αρχής και βάσει των κείμενων διατάξεων διαχείρισής τους.
Επίσης ο Ανάδοχος πρέπει να παίρνει όλα τα ενδεδειγμένα μέτρα για την αποφυγή ζημιών και ατυχημάτων
από τη χρήση εκρηκτικών υλών, όπως π.χ. ελεγχόμενες εκρήξεις, συστήματα συναγερμού για την
απομάκρυνση ατόμων από τους χώρους των εκρήξεων, λήψη προστατευτικών μέτρων για υπερκείμενες,
υποκείμενες ή παρακείμενες κατασκευές και ιδιοκτησίες κτλ., εφόσον βεβαίως του επιτραπεί από την
Υπηρεσία να χρησιμοποιήσει εκρηκτικές ύλες στις εκσκαφές. Τέλος, ο Ανάδοχος υποχρεούται να
ακολουθεί όλες τις υποδείξεις των εντεταλμένων οργάνων του Κράτους (Επιθεώρηση Εργασίας,
Επιθεώρηση Μεταλλείων κτλ.).
Ρητά καθορίζεται ότι, ανεξάρτητα από τα ανωτέρω, ο Ανάδοχος παραμένει μόνος και αποκλειστικά
υπεύθυνος για την ασφάλεια των εργαζομένων ή των με άλλο τρόπο εμπλεκομένων στα έργα και είναι
δική του ευθύνη η λήψη των ενδεδειγμένων και ορθών μέτρων ασφαλείας και η τήρηση των σχετικών
κανονισμών. Για θέματα πρόληψης ατυχημάτων ισχύουν όσα ορίζονται από την Ελληνική νομοθεσία,
όπως εκάστοτε ισχύει, κατά το χρόνο εφαρμογής των σχετικών διατάξεων.
Όλες οι δαπάνες, που συνεπάγονται τα ανωτέρω, βαρύνουν τον Ανάδοχο και θεωρούνται ανηγμένες στις
τιμές της προσφοράς του.
7.6 Ασφάλεια και υγιεινή
Ο Ανάδοχος υποχρεούται να υποβάλλει πριν από την έναρξη των εργασιών Σχέδιο Ασφαλείας και Υγείας
(ΣΑΥ) καθώς και να δημιουργήσει Φάκελο Ασφαλείας και Υγείας (ΦΑΥ) σύμφωνα με τα αναφερόμενα στο
Άρθρο 3 του ΠΔ.305/96. Τα ανωτέρω ΣΑΥ και ΦΑΥ θα συνταχθούν έτσι, ώστε να είναι συμβατά με τα
σχετικά υποδείγματα που έχουν συνταχθεί από το ΤΕΕ (ΤΕΕ/10068/22-4-98 έγγραφο προς Υπουργούς
ΠΕΧΩΔΕ και Εργασίας και Κοινωνικών Ασφαλίσεων).
Ο Ανάδοχος υποχρεούται να εκτελεί τα έργα με ασφαλή τρόπο και σύμφωνα με τους Νόμους, Διατάγματα,
Αστυνομικές και λοιπές διατάξεις και τις οδηγίες της Υπηρεσίας, που αφορούν την υγιεινή και την
ασφάλεια των εργαζομένων. Προς τούτο πρέπει ο Ανάδοχος να υποβάλει έγκαιρα προς έγκριση από την
Υπηρεσία εγχειρίδιο ασφάλειας, μαζί με πίνακα διανομής και βεβαίωσης ενημέρωσης όλου του
προσωπικού του εργοταξίου, αλλά και κάθε νεοπροσλαμβανομένου στο εργοτάξιο. Τέλος πρέπει να ορίσει
ένα μέλος του εργοταξίου του σαν Υπεύθυνο Ασφαλείας. Το εν λόγω μέλος του εργοταξίου θα έχει
υποχρέωση για ενημέρωση και παρακολούθηση τήρησης όλων των κανόνων υγιεινής και ασφάλειας από
όλους τους εργαζόμενους. Ο προϊστάμενος του εργοταξιακού γραφείου του Αναδόχου παραμένει πάντα
τελικός υπεύθυνος για την υγιεινή και ασφάλεια.
Ρητά καθορίζεται ότι ο Ανάδοχος παραμένει μόνος και αποκλειστικά υπεύθυνος για την ασφάλεια των
εργαζομένων στα έργα και είναι δική του ευθύνη η λήψη των ενδεδειγμένων και ορθών μέτρων ασφαλείας
και η τήρηση των σχετικών κανονισμών. Για θέματα πρόληψης ατυχημάτων ισχύουν όσα ορίζονται από

Σελίδα 33

την Ελληνική νομοθεσία, όπως εκάστοτε ισχύει κατά το χρόνο της εφαρμογής των διατάξεων.
Όλες οι δαπάνες εφαρμογής των διατάξεων υγιεινής και ασφάλειας βαρύνουν τον Ανάδοχο και θα πρέπει
να έχουν συνυπολογισθεί απ’ αυτόν κατά τη διαμόρφωση της προσφοράς του κατά ανηγμένο τρόπο στις
τιμές της προσφοράς του.

Σελίδα 34

ΑΡΘΡΟ 8. ΔΙΑΣΦΑΛΙΣΗ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ – ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΕΡΓΟΥ
Ο Ανάδοχος υποχρεούται, σύμφωνα και με τα καθοριζόμενα στην Απόφαση ΔΕΕΠΠ/ΟΙΚ/802/2000 (ΦΕΚ
Β1265/18-10-2000), για την ανάπτυξη, τεκμηρίωση και εφαρμογή στο έργο Προγράμματος Ποιότητας
Έργου (ΠΠΕ), σε πλήρη συμμόρφωση με το άρθρο 24 της διακήρυξης, με τους χρονικούς, οικονομικούς,
ποιοτικούς κτλ. περιορισμούς και όρους που περιλαμβάνονται στην παρούσα ΣΥ και στα λοιπά συμβατικά
τεύχη.
Το ΠΠΕ θα αποτελεί την τεκμηριωμένη και συστηματική παρουσίαση των ειδικών μέτρων και πρακτικών
που θα εφαρμόσει ο Ανάδοχος κατά τη διάρκεια κατασκευής του έργου, για την εξασφάλιση της
συμμόρφωσής του με τις απαιτήσεις της Σύμβασης. Θα περιλαμβάνει κατ’ ελάχιστον τα στοιχεία που
αναγράφονται στην Απόφαση ΔΙΠΑΔ/ΟΙΚ/611/01 (ΦΕΚ Β1013/2-8-2001).
Ο Ανάδοχος θα υποβάλει στην Υπηρεσία για έλεγχο και έγκριση το ΠΠΕ. Τα εγκεκριμένα έγγραφα του
Προγράμματος Ποιότητας Έργου θα αποτελέσουν τα έγγραφα ελέγχου, τα οποία ο Ανάδοχος οφείλει να
εφαρμόζει σε κάθε περίπτωση. Το ΠΠΕ πρέπει να είναι εύχρηστο και εύκολα εφαρμόσιμο. Η Υπηρεσία
διατηρεί το δικαίωμα να διενεργεί επιθεωρήσεις για τη διαπίστωση της συμμόρφωσης του Αναδόχου με
τις απαιτήσεις του Προγράμματος Ποιότητας.
Η ανάπτυξη του προγράμματος ποιότητας του έργου γίνεται σε επίπεδο μελέτης εφαρμογής υπό την
έννοια της παρούσας συγγραφής και όλες οι σχετικές εργασίες και τα παραδοτέα στοιχεία υπάγονται στην
κατηγορία των μελετών της παρούσας (μελέτες η αμοιβή των οποίων πρέπει να εμπεριέχεται ανηγμένα
στις τιμές της προσφοράς).
Ο Ανάδοχος θα οργανώσει ένα λειτουργικό και αποτελεσματικό αρχείο στοιχείων και βιβλιοθήκη στην
οποία θα καταχωρούνται η αλληλογραφία, όλα τα έγγραφα ελέγχων, τα πρωτόκολλα, τα συμφωνητικά,
τα σχέδια κτλ., και θα ελέγχεται η διανομή τους. Οι λεπτομέρειες οργάνωσης και τήρησης του αρχείου
αυτού θα καθορίζονται στο Πρόγραμμα Ποιότητας του Έργου, η εφαρμογή του οποίου θα επιτηρείται από
τον Υπεύθυνο Ποιότητας του έργου.
Για την ανάπτυξη και εφαρμογή του Προγράμματος Ποιότητας δεν θα καταβληθεί στον Ανάδοχο
οποιαδήποτε αμοιβή, γιατί οι σχετικές δαπάνες θεωρούνται ότι έχουν περιληφθεί ανηγμένα στην
οικονομική προσφορά του. Ο Ανάδοχος υποχρεούται να εκπονήσει, συντάξει και υποβάλει για έγκριση από
την Υπηρεσία Πρόγραμμα Ποιότητας Έργου (ΠΠΕ), σύμφωνα με τα οριζόμενα στην Απόφ. ΔΙΠΑΔ/611/01
(ΦΕΚ Β1013/2-8-01).
8.1 Υπεύθυνος ποιότητας έργου
Ο Ανάδοχος υποχρεούται, καθ’ όλη τη διάρκεια του έργου, να καλύπτει με ένα εξειδικευμένο στέλεχος τη
θέση του Υπεύθυνου Ποιότητας έργου. Ο Ανάδοχος υποχρεούται να καθορίσει, στο οργανόγραμμα, τα
άτομα εκείνα που έχουν αρμοδιότητες σε θέματα διασφάλισης ποιότητας και να προσδιορίσει γραπτά
αυτές τις αρμοδιότητες στο ΠΠΕ που θα υποβάλει. Ο Υπεύθυνος Ποιότητας θα έχει πλήρη εξουσία, ώστε
να διασφαλίζεται ότι η πολιτική ποιότητας είναι γνωστή σε όλο το προσωπικό και εφαρμόζεται, ότι το
ΠΠΕ, που εγκρίθηκε, εφαρμόζεται, καθώς επίσης και να αναφέρει στον προϊστάμενο του εργοταξιακού
γραφείου, σχετικά με την αποτελεσματικότητα του προγράμματος, ώστε να λαμβάνονται μέτρα
βελτίωσης του.
Επίσης ο Υπεύθυνος Ποιότητας οφείλει να προμηθευτεί αρμοδίως τις σχετικές με το αντικείμενό του
διαδικασίες του συστήματος διασφάλισης ποιότητας της Υπηρεσίας, εφόσον διατίθεται τέτοιο, για να τις
λάβει υπόψη του κατά την σύνταξη του Προγράμματος Ποιότητας του Έργου και των υποστηρικτικών
εγγράφων.
Το Πρόγραμμα Ποιότητας θα συνάδει με τα οριζόμενα στον Κανονισμό Μελετών Έργου.
8.2 Υποβολή αποτελεσμάτων, πιστοποιητικών και άλλων παραδοτέω ν
Τα αποτελέσματα του ελέγχου ποιότητας θα υποβάλλονται άμεσα στην Υπηρεσία. Τα αποτελέσματα
ελέγχου πρέπει να συνοδεύονται από τις απαιτούμενες στατιστικές αναλύσεις, υπολογισμούς και
συμπεράσματα συμμόρφωσης με τις προδιαγραφές. Ο Ανάδοχος στο αρχείο του θα διατηρεί τα
απαραίτητα έγγραφα, από τα οποία θα αποδεικνύεται η συνέχεια της διαδικασίας από την δειγματοληψία
μέχρι τις τελικές δοκιμές.
Ο αριθμός των ελέγχων που θα πραγματοποιούνται πρέπει να είναι τουλάχιστον ίσος σε είδος και αριθμό

Σελίδα 35

με τους προβλεπόμενους στις Τεχνικές Προδιαγραφές. καθώς και τους κανονισμούς κτλ. στους οποίους
αυτές παραπέμπουν.
Τα αποτελέσματα των ελέγχων συνιστούν δικαιολογητικά των ενδιάμεσων και τελικών πληρωμών.
Αποδεκτά αποτελέσματα τέτοιων ελέγχων δεν απαλλάσσουν τον Ανάδοχο από την ευθύνη ποιότητας του
έργου σύμφωνα με τα Συμβατικά Τεύχη.
8.3 Έλεγχος υλικών και εξοπλισμού
Όχι αργότερα από τις προθεσμίες που ορίζονται στην παρούσα ΣΥ και τις ΤεΠρο, ο Ανάδοχος θα πρέπει να
προσκομίσει στην Υπηρεσία, για προέγκριση της παραγγελίας, τα αναγκαία τεχνικά στοιχεία (προέλευση,
τεχνικά φυλλάδια, τεχνικά χαρακτηριστικά, πιστοποιητικά ποιότητας και λοιπά στοιχεία) και, όπου είναι
εφικτό, δείγματα όλων των βασικών υλικών, που ενσωματώνονται στο έργο.
Για τον έλεγχο προσκομιζόμενων ειδών και υλικών και την παραλαβή υλικών ισχύουν τα παρακάτω:
Όλα τα είδη και υλικά για την κατασκευή του έργου ή την ενσωμάτωσή τους σε αυτό θα πληρούν τις
απαιτήσεις των αντίστοιχων ΤεΠρο, όπως ορίζεται στην εγκεκριμένη μελέτη και στα συμβατικά τεύχη.
Σχετικά με την αποδοχή των υλικών και ειδών που πρόκειται να χρησιμοποιηθούν στην κατασκευή του
έργου, θα εφαρμόζονται οι σχετικές διατάξεις της ΚΥΑ ΥΠΑΝ – ΥΠΥΜΕΔΙ, υπ' αριθ. 6690 (ΦΕΚ 1914 Β /
15-06-2012). Βάσει αυτής, ευρεία ποικιλία προϊόντων τα οποία διακινούνται ή διατίθενται για χρήση στις
δομικές κατασκευές εντός της Ελληνικής επικράτειας οφείλουν να συμμορφώνονται με τα αντίστοιχα για
κάθε προϊόν Εναρμονισμένα Ευρωπαϊκά Πρότυπα που έχουν μεταφερθεί στο Ελληνικό Σύστημα
Τυποποίησης, καθώς και να φέρουν την σήμανση «CE». Στο πλαίσιο αυτό για τη λήψη των σχετικών
εγκρίσεων υλικών από την Υπηρεσία, ουσιαστικά δικαιολογητικά θεωρούνται τα σήματα ποιότητας που
έχουν που έχουν μεταφερθεί στο Ελληνικό Σύστημα Τυποποίησης, καθώς και να φέρουν την σήμανση
«CE», ενώ σε άλλη περίπτωση θα αξιολογούνται οι τεχνικές εγκρίσεις και πιστοποιήσεις που έχουν εκδοθεί
στις χώρες παραγωγής τους. ΠΔ.334/94 «Προϊόντα Δομικών Κατασκευών».
Σχετικά με την παραλαβή και τον έλεγχο της ποιότητας των υλικών που χρησιμοποιούνται στην
κατασκευή του έργου ή προορίζονται για ενσωμάτωση σε αυτό, ισχύουν τα προβλεπόμενα στο Άρθρο 159
του Ν. 4412/16.Σχετικά με την αποδοχή των υλικών και ειδών που πρόκειται να χρησιμοποιηθούν στην
κατασκευή του έργου, θα εφαρμόζονται οι σχετικές διατάξεις του ΠΔ.334/94 «Προϊόντα Δομικών
Κατασκευών».
Για τον εξοπλισμό οποιασδήποτε προέλευσης, ο οποίος παραγγέλλεται έτοιμος από το εμπόριο και
πρόκειται να εγκατασταθεί στο έργο, ο Ανάδοχος υποχρεούται να υποβάλλει για έγκριση στην Υπηρεσία
τις πληροφορίες, όπως αναφέρονται αναλυτικά στο Τεύχος 4 (ΚΜΕ). Οι σχετικές υποβολές θα γίνονται εις
τριπλούν. Η μία σειρά (από τις τρεις) των στοιχείων κτλ. που υπέβαλε ο Ανάδοχος, επιστρέφεται σε αυτόν
μαζί με την κατά τα ανωτέρω έκφραση των απόψεων της Υπηρεσίας.
8.4 Γενικές υποχρεώσεις
Οι Γενικές υποχρεώσεις του Αναδόχου ορίζονται στο Άρθρο 138 του Ν.4412/16 και εξειδικεύονται
επιπρόσθετα στα συμβατικά τεύχη της παρούσας εργολαβίας.
Ο Ανάδοχος υποχρεούται να παράσχει κάθε υλικό, συσκευή, εξοπλισμό, όργανο, συνδρομή, συμβατικό ή
άλλο τεύχος ή πληροφορία, ηλεκτρικό ρεύμα, καύσιμα, αναλώσιμα, καθώς και το κατάλληλο
εργατοτεχνικό και επιστημονικό προσωπικό που απαιτείται κατά την απόλυτη κρίση της Υπηρεσίας για
την αποδοτική εκτέλεση των δοκιμών που προδιαγράφονται στα συμβατικά τεύχη και στο ΠΠΕ..
Ο Ανάδοχος υποχρεούται να ελέγχει τα υλικά, τις κατασκευές και τον εξοπλισμό με μέριμνα και δαπάνες
του, ως προς την επάρκεια, ποιότητα, καταλληλότητα και συμβατότητα με την ΣΥ και τα λοιπά συμβατικά
τεύχη, καθώς επίσης και τους κώδικες, κανονισμούς και προδιαγραφές που αυτές παραπέμπουν.
Ο Ανάδοχος πρέπει να ενημερώνει την Υπηρεσία έγκαιρα για κάθε λεπτομέρεια που αφορά επιθεώρηση
και δοκιμές υλικών ή κατασκευής ή εξοπλισμού και τις σχετικές δειγματοληψίες.
Ο ΚτΕ θα ασκήσει δια της Επίβλεψης έλεγχο ποιότητας (quality control) των υλικών, κατασκευών και
εξοπλισμού και έλεγχο διασφάλισης ποιότητας (quality assurance) στην έκταση που θα κρίνει αναγκαία.
Η Υπηρεσία δικαιούται να παρεμβαίνει με παρατηρήσεις και υποδείξεις που θα αφορούν στην ποιότητα
των υλικών, κατασκευών και εξοπλισμού.
Για τις διαδικασίες και τις επιπτώσεις σε περιπτώσεις ακαταλληλότητας υλικών, ελαττωμάτων της

Σελίδα 36

κατασκευής, και παραλείψεων της συντήρησης ισχύουν γενικά όσα αναφέρονται στο Άρθρο 159 του
Ν.4412/16.
8.5 Αποφυγή όχλησης
Ο Ανάδοχος έχει την υποχρέωση, με μέριμνα και δαπάνη του, να παίρνει όλες τις προφυλάξεις και αναγκαία
μέτρα και, σε ειδικές περιπτώσεις, να προφυλάσσει κατάλληλα τις γειτονικές εγκαταστάσεις, προκειμένου
να αποφευχθούν οποιεσδήποτε σημαντικές οχλήσεις σ' αυτές.
Η ανωτέρω υποχρέωση του Αναδόχου εκτείνεται σε όλες τις περιοχές όπου εκτελούνται εργασίες, όπως
π.χ. τα εργοτάξια καθαυτά, τα άκρα του έργου, τα λατομεία, οι δανειοθάλαμοι, οι χώροι απόθεσης, οι
δρόμοι που χρησιμοποιούνται από τρίτους κτλ.
8.6 Προστασία περιβάλλοντος
8.6.1 Γενικά
Ισχύουν τα οριζόμενα στην παρ.9 του Άρθρου 138 του Ν.4412/16.
Ο Ανάδοχος υποχρεούται να υποβάλει προτάσεις για την προστασία του περιβάλλοντας στην περιοχή του
έργου. Οι προτάσεις αυτές θα καθορίζουν με λεπτομέρεια όλα τα μέτρα που θα ληφθούν για την
αποκατάσταση των περιοχών, που υποχρεωτικά θα υποστούν ζημιές από την εκτέλεση του έργου. Οι
προτάσεις αυτές πρέπει να συμφωνούν με την ισχύουσα περιβαλλοντική νομοθεσία και τους
εγκεκριμένους περιβαλλοντικούς όρους του έργου.
Ενδεικτικά, τέτοια μέτρα θα είναι, μετά την περάτωση του έργου, ο πλήρης καθαρισμός των εργοταξίων,
η αποξήλωση όλων των προσωρινών εγκαταστάσεων, η αποκομιδή όλων των πλεοναζόντων υλικών και
αχρήστων και κάθε άλλο κατάλληλο μέτρο, ώστε τελικά η επιρροή του εκτελεσθέντος έργου στο
περιβάλλον να είναι η ελάχιστη δυνατή.
Τονίζεται ότι ο Ανάδοχος θα είναι μόνος υπεύθυνος για κάθε ζημιά που θα προκαλέσει σε τρίτους από
αυθαίρετη κοπή ή βλάβη δένδρων, από αποθήκευση υλικών, από κακό χειρισμό των μηχανημάτων του ή
καταπάτηση φυτεμένων περιοχών από τα μηχανικά μέσα που διαθέτει, και θα φροντίζει για την
αποκατάσταση κάθε τέτοιας ζημιάς με δικές του δαπάνες.
8.6.2 Απαιτήσεις κατά τη διάρκεια της κατασκευής
Όλες οι εγκαταστάσεις και τα έργα τα απαραίτητα για την οργάνωση και λειτουργία του εργοταξίου, θα
πρέπει να συντηρούνται και να λειτουργούν κατά τέτοιο τρόπο, ώστε να επιτυγχάνεται αποφυγή ή
ελαχιστοποίηση των διαταραχών του περιβάλλοντος
Η ανάπτυξη των εργοταξιακών εγκαταστάσεων θα γίνει στις προβλεπόμενες από τα Σχέδια
Δημοπράτησης περιοχές. Εργοτάξια που αναπτύσσονται (περίφραξη, σήμανση, εκσκαφή κτλ.) και στη
συνέχεια εγκαταλείπονται χωρίς να εκτελούνται εργασίες, θα υπόκεινται, κατά την απόλυτη κρίση της
Υπηρεσίας, σε άμεση αποκατάσταση με ευθύνη και δαπάνη του Αναδόχου, εφαρμοζομένων εν προκειμένω
των οριζομένων στην παρ.5.1.2 της παρούσας.
Θα πρέπει να γίνεται πλήρης έλεγχος των κάθε φύσης αποβλήτων, και να τηρούνται οι παρακάτω όροι:
• Θα εξασφαλιστεί η συγκέντρωση των λυμάτων του εργοταξίου σε στεγανούς βόθρους και η διάθεσή
τους θα γίνεται σε χώρους, που θα υποδείξει η Υπηρεσία.
• Ανάλογη συγκέντρωση και διάθεση απαιτείται και για τα υπόλοιπα απόβλητα του εργοταξίου όπως
λάδια – πετρελαιοειδή – χημικά κτλ. σε χωριστούς βόθρους από αυτούς των λυμάτων. Ιδιαίτεροι χώροι
θα απαιτηθούν για την αποχέτευση των νερών καθαρισμού των μονάδων παραγωγής και μεταφοράς
σκυροδέματος.
• Αποφυγή ρύπανσης κατά τη φόρτωση, μεταφορά και εκφόρτωση των υλικών, καυσίμων κτλ. από
οποιοδήποτε μέσο μεταφοράς.
• Η χρήση οποιωνδήποτε τοξικών ουσιών θα επιτρέπεται μόνον ύστερα από σχετική έγκριση της
Υπηρεσίας και μόνον εφόσον δεν είναι ευρείας διάχυσης.
• Αποφυγή ρύπανσης του περιβάλλοντος με προϊόντα επεξεργασίας υλικών (σκόνη, πριονίδι, τρίμματα,
ρετάλια, κτλ).
Χρήση εκρηκτικών θα γίνεται υπό τους όρους που καθορίζονται στα συμβατικά τεύχη και στην κείμενη
νομοθεσία, όπως κάθε φορά ισχύει.

Σελίδα 37

Για τις αποθέσεις των περισσευμάτων προϊόντων ορυγμάτων και άλλων υπολειμμάτων εργασιών,
προϊόντων καθαιρέσεων κτλ., ισχύουν τα καθοριζόμενα στο Άρθρο 5.3.2 της παρούσας.
Αποφυγή ή ελαχιστοποίηση όχλησης των περιοίκων. Αυτό απαιτεί:
• Έργα αποκατάστασης της κυκλοφορίας ή/και κατασκευή παρακαμπτηρίων εξυπηρέτησης της
κυκλοφορίας. Σχετικά γίνεται αναφορά στο Άρθρο 5.2 της παρούσας.
• Αποφυγή ρύπανσης της ατμόσφαιρας με ρυπαντές, καπνό ή σκόνη, έστω και αν κάτι τέτοιο απαιτεί
εγκαταστάσεις φίλτρων ή/και κατάλληλες επιστρώσεις μέρους του εργοταξιακού χώρου.
• Αποφυγή σχηματισμού εστιών μολύνσεων (π.χ. από λιμνάζοντα νερά)
• Αποφυγή ή ελαχιστοποίηση της ηχορρύπανσης, ακόμη και με χρήση ηχοπετασμάτων ή/και με
κατάλληλη χρήση μηχανικού εξοπλισμού εφοδιασμένου με αντιθορυβικές διατάξεις.
• Περίφραξη του εργοταξιακού χώρου για:
• την εξασφάλιση της δημόσιας ασφάλειας
• την ελαχιστοποίηση της οπτικής όχλησης στο εφικτό
• Σήμανση / επισήμανση των χώρων εργασίας για τη διασφάλιση της κυκλοφορίας. Σχετικά γίνεται
αναφορά στο Άρθρο 5.5 της παρούσας
8.6.3 Ευρήματα αρχαιολογικού ή άλλου ενδιαφέροντος
Ισχύουν τα οριζόμενα στην παρ.14 του Άρθρου 138 του Ν.4412/16. Στην περίπτωση που εντοπιστούν
ευρήματα αρχαιολογικού ενδιαφέροντος, τότε:
Ο Ανάδοχος υποχρεούται, αμέσως μόλις διαπιστώσει την ύπαρξη αρχαιοτήτων, οποιασδήποτε ηλικίας, να
ειδοποιήσει την Υπηρεσία και την Αρμόδια Αρχαιολογική Υπηρεσία και να διακόψει αμέσως κάθε εργασία
στην περιοχή των ευρημάτων, λαμβάνοντας συγχρόνως όλα τα απαραίτητα μέτρα για την ανέπαφη
διατήρηση και διαφύλαξη των υπόψη αρχαιοτήτων.
Μετά το πρώτο χαρακτηρισμό των ευρημάτων από την Αρχαιολογική Υπηρεσία, θα δοθούν οδηγίες στον
Ανάδοχο, είτε για την συνέχιση των εργασιών, είτε για την διενέργεια αρχαιολογικής έρευνας με δικά του
μέσα και την επίβλεψη της Αρχαιολογικής Υπηρεσίας. Ο Ανάδοχος θα πρέπει να είναι προετοιμασμένος
ώστε να μετακινεί, χωρίς ιδιαίτερη αποζημίωση, τον εξοπλισμό και το προσωπικό του από το ένα μέτωπο
εργασίας σε άλλο και να μειώνει με τον τρόπο αυτόν τις καθυστερήσεις από τις αρχαιολογικές έρευνες.
Για την περίπτωση ερευνητικών εργασιών που θα εκτελεσθούν από την Αρχαιολογική Υπηρεσία, ο
Ανάδοχος υποχρεούται να παρέχει τις απαιτούμενες διευκολύνσεις και να συντονίζει με αυτήν τις
υπόλοιπες εργασίες του.
Όλα τα αρχαιολογικά ευρήματα, οποιασδήποτε φύσεως και αξίας που ανακαλύπτονται κατά την εκτέλεση
του έργου ανήκουν στο Ελληνικό Δημόσιο. Σε κάθε περίπτωση ισχύει η Ελληνική Νομοθεσία.
Παράταση τμηματικών ή / και της συνολικής προθεσμίας θα αναγνωρίζεται στον Ανάδοχο λόγω
καθυστερήσεων από αρχαιολογικές έρευνες, μόνον στις περιπτώσεις κατά τις οποίες, οι οποιεσδήποτε
διερευνητικές τομές, λόγω πιθανότητας συνάντησης αρχαιολογικών ευρημάτων, ως και οι τυχόν λοιπές
εργασίες για την αντιμετώπιση των αποτελεσμάτων των αρχαιολογικών ερευνών για οποιασδήποτε θέση
βρίσκονται πάνω στην κρίσιμη διαδρομή του διαγράμματος PERT του χρονοδιαγράμματος κατασκευής
του έργου και την επηρεάζουν δυσμενώς και μόνο αφού η καθυστέρηση περάσει χρονικό διάστημα τριών
(3) μηνών. Σε αντίθετη περίπτωση οι έρευνες θα περιλαμβάνονται στο χρονοδιάγραμμα.
8.7 Ημερολόγιο έργου
Με μέριμνα του Αναδόχου τηρείται ημερολόγιο του έργου, σύμφωνα με τα οριζόμενα στο Άρθρο 146 του
Ν.4412/16.
8.8 Εκθέσεις προόδου εργασιών
Ο Ανάδοχος υποχρεούται να υποβάλει προς την Υπηρεσία μηνιαίες εκθέσεις προόδου σε τρία (3)
αντίγραφα, σύμφωνα με τον τύπο που αυτή θα καθορίσει. Η πρώτη έκθεση προόδου θα καλύπτει την
περίοδο μέχρι το τέλος του πρώτου ημερολογιακού μήνα μετά την υπογραφή της σύμβασης. Οι εκθέσεις
προόδου θα υποβάλλονται εντός του πρώτου επταημέρου κάθε μήνα και θα αφορούν στην πρόοδο που

Σελίδα 38

επετεύχθη κατά τον αμέσως προηγούμενο μήνα. Οι εκθέσεις προόδου θα υποβάλλονται κατά τα ανωτέρω
μέχρι την οριστική παραλαβή των έργων.
Στις Εκθέσεις Προόδου θα περιλαμβάνεται και μηνιαία κατάσταση του προσωπικού που απασχολείται
στο έργο (ειδικότητα, πλήθος ανά ειδικότητα, ημέρες απασχόλησης ανά μήνα) καθώς και του μηχανικού
εξοπλισμού (είδος, δυναμικότητα, πλήθος, ημέρες απασχόλησης ανά μήνα).
Επίσης ο Ανάδοχος υποχρεούται να υποβάλει οποιεσδήποτε άλλες εκθέσεις, που θα ζητηθούν από την
Υπηρεσία και συναρτώνται, κατά την απόλυτη κρίση της, με την πρόοδο των έργων.
Παράλειψη ή αμελής σύνταξη και υποβολή των στοιχείων των αναφορών προόδου συνεπάγεται εφάπαξ
ανέκκλητη ποινική ρήτρα μέχρι ποσού ίσου προς το 15% της μέσης ημερήσιας αξίας του έργου, η οποία
θα επιβάλλεται σε κάθε τέτοια περίπτωση.

Σελίδα 39

ΑΡΘΡΟ 9. ΧΡΟΝΟΔΙΑΓΡΑΜΜΑ – ΠΡΟΘΕΣΜΙΕΣ
9.1 Έναρξη εργασιών
Ισχύουν τα οριζόμενα στο Άρθρο 135 και στα Άρθρα 145 και 147 του Ν.4412/16.
9.2 Προθεσμίες
Όλες οι προθεσμίες, συνολική και τμηματικές, αρχίζουν από την υπογραφή της σύμβασης εκτός αν στο
συμφωνητικό τεθεί μεταγενέστερη ημερομηνία έναρξης εργασιών. Ισχύουν τα οριζόμενα στο Άρθρο 147
του Ν.4412/16. Σχετικά με την επιρροή των προθεσμιών στην αναθεώρηση, ισχύει η παράγραφος 3 του
Άρθρου 153 του Ν.4412/16.
9.3 Συνολική προθεσμία
Η συνολική προθεσμία του έργου (εργολαβία) ορίζεται σε δέκα τέσσερις (14) μήνες και αρχίζει από την
ημέρα υπογραφής της σύμβασης. Στην συνολική προθεσμία του έργου συμπεριλαμβάνεται και η
δοκιμαστική λειτουργία των έργων από τον Ανάδοχο καθώς και η θέση του έργου σε «πλήρη λειτουργία».
9.4 Χρονοδιάγραμμα κατασκευής του έργου
9.4.1 Σύνταξη προγράμματος
i. Ο Ανάδοχος υποχρεούται να συντάξει και υποβάλει στην Υπηρεσία Χρονοδιάγραμμα της όλης
κατασκευής του Έργου το οποίο θα ανταποκρίνεται στις προθεσμίες της παρούσας ΣΥ. Το
χρονοδιάγραμμα αυτό, που διέπεται από τις διατάξεις του Άρθρου 145 του Ν.4412/16 , θα συνταχθεί με
τη μορφή τετραγωνικού πίνακα που περιλαμβάνει την χρονική ανάλυση των ποσοτήτων ανά εργασία ή
ομάδα εργασιών και θα συνοδεύεται από γραμμικό διάγραμμα και σχετική έκθεση. Η σύνταξη τευχών ή
διαγραμμάτων θα γίνεται με τη μέθοδο της δικτυωτής ανάλυσης.
ii. Το εγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα αποτελεί το αναλυτικό πρόγραμμα κατασκευής του έργου. Η
ανάπτυξη του προγράμματος του έργου και των υποπρογραμμάτων του πρέπει να γίνει έτσι, ώστε να
τεκμηριώνεται ότι τηρούνται οι προθεσμίες που αναφέρονται στην παρ. 10.2 της παρούσας ΣΥ.
iii. Η ανάπτυξη του προγράμματος θα γίνεται σε επίπεδο μελέτης εφαρμογής υπό την έννοια του
Άρθρου 8 των «προδιαγραφών μελέτης και εφαρμογής χρονικού προγραμματισμού και διοίκησης έργου»
(Αποφ. Δ17/01/117/ΦΝ 332, ΦΕΚ 862Β/16.11.89). Ο Ανάδοχος υποχρεούται, καθ’ όλη τη διάρκεια
του έργου, να καλύπτει τις αρμοδιότητες του υπεύθυνου χρονικού προγραμματισμού και ελέγχου της
προόδου του έργου, με εξειδικευμένο και έμπειρο προσωπικό.
iv. Στο πρόγραμμα θα περιλαμβάνονται επίσης σαν ανεξάρτητες δραστηριότητες η παρακολούθηση
της διακίνησης όσων υλικών έχουν χρόνο παράδοσης μεγαλύτερο από ένα μήνα και όσων κρίνονται
κρίσιμα για την ολοκλήρωση του έργου ή αναφέρονται στην παρούσα ΣΥ. Για τα υλικά αυτά θα
περιλαμβάνονται οι δραστηριότητες της υποβολής αίτησης έγκρισης, της παραγγελίας, της επιβεβαίωσης
παραγγελίας, της άφιξης του υλικού στο εργοτάξιο και της ενσωμάτωσης στο έργο.
v. Μετά την υποβολή του προγράμματος η Υπηρεσία εγκρίνει αυτό όπως υποβλήθηκε, με τυχόν
συμπληρώσεις ή τροποποιήσεις, μέσα σε δεκαπέντε (15) ημέρες από την υποβολή του (παρ.2, Άρθρου 145
Ν.4412/16). Αν η έγκριση δεν γίνει μέσα στην πιο πάνω προθεσμία ή αν μέσα στην προθεσμία αυτή δεν
ζητήσει γραπτά η Διευθύνουσα Υπηρεσία διευκρινίσεις ή αναμορφώσεις ή συμπληρώσεις, το
χρονοδιάγραμμα θεωρείται ότι έχει εγκριθεί..
vi. Ο Ανάδοχος κατά το χρονικό διάστημα μέχρι την έγκριση του οριστικού χρονοδιαγράμματος
κατασκευής του έργου θα ενεργεί σύμφωνα με το δικό του χρονοδιάγραμμα, φέροντας ακέραια την
ευθύνη, αν αυτό αντίκειται στους όρους των συμβατικών τευχών. Για τον λόγο αυτό θεωρείται,
συμβατικά, ότι η διαδικασία της κατάρτισης και έγκρισης ή μεταβολής του χρονοδιαγράμματος δεν
επιφέρει καθυστέρηση. Η έγκριση του χρονοδιαγράμματος δεν περιλαμβάνει την, με οποιαδήποτε έννοια,
συμφωνία της Υπηρεσίας σχετικά με τον τρόπο υλοποίησης αυτού από τον Ανάδοχο.
vii. Η Υπηρεσία επιφυλάσσει για τον εαυτό της το δικαίωμα να ζητήσει την υποβολή, πρόσθετων μαζί
με τα προηγούμενα και άλλων στοιχείων (όπως πχ. διαγράμματα κατασκευής επί μέρους τμημάτων του
έργου κτλ.), τα οποία είναι επιβοηθητικά για να σχηματισθεί πλήρης εικόνα της ανακεφαλαιωτικής, σε
κάθε χρονική περίοδο, προόδου του έργου, σε σύγκριση πάντα με τις αρχικές προβλέψεις του
χρονοδιαγράμματος.

Σελίδα 40

viii. Κάθε μεταγενέστερη ενημέρωση ή αναθεώρηση του χρονοδιαγράμματος και του προγράμματος
κατασκευής του έργου, ή / και των υποπρογραμμάτων του, θα υποβάλλονται από τον Ανάδοχο στην
Υπηρεσία για έλεγχο και έγκριση.
ix. Παράλειψη ή αμέλεια ως προς την άρτια, λεπτομερή και πλήρη ανάλυση, τεκμηρίωση, τήρηση και
παρουσίαση, σύμφωνα με τα ανωτέρω, του προγράμματος του έργου (αρχικού ή μεταγενέστερης
ενημέρωσης), εκτός από τη διαδικασία διοικητικών κυρώσεων και έκπτωσης, ως προβλέπεται από τις
διατάξεις των Άρθρων 148 και 160 του Ν.4412/16, συνεπάγεται:
• Την επιβολή ανέκκλητης ποινικής ρήτρας από την Υπηρεσία ίσης προς το ποσό των 2.000 €. Η ποινική
ρήτρα αυτή επιβάλλεται για μία μόνο φορά, και θα παρακρατηθεί από τον πρώτο επόμενο λογαριασμό.
• Την κοινοποίηση στον Ανάδοχο Υπηρεσιακού Προγράμματος, συντεταγμένου σύμφωνα με τα
ανωτέρω, που στη συνέχεια θα είναι υποχρεωτικό γι' αυτόν, χωρίς να του παρέχεται δικαίωμα
οποιασδήποτε χρονικής απόκλισης.
9.4.2 Ρυθμός προόδου εργασιών
Κατά τη διάρκεια της εκτέλεσης του έργου θα συγκαλείται, με συχνότητα ή κατά τα χρονικά ορόσημα που
θα ορίζει η Υπηρεσία, σύσκεψη μεταξύ της επίβλεψης και αντιπροσώπων του Αναδόχου, για καταγραφή
προβλημάτων, έλεγχο προόδου, παρακολούθηση τήρησης ή τροποποίησης του χρονοδιαγράμματος
κατασκευής και λήψης όλων των απαραίτητων μέτρων, ώστε να μην επηρεαστούν οι τμηματικές ή άλλες
χρονικές προθεσμίες του έργου. Κατά τη σύσκεψη αυτή θα κρατούνται επίσημα πρακτικά, τα οποία θα
συμπεριληφθούν στο τελικό μητρώο του έργου.
Εάν οποτεδήποτε κατά τη διάρκεια της εκτέλεσης του έργου η πραγματική πρόοδος των εργασιών
υπολείπεται της αναμενόμενης ή της προγραμματισμένης, ο Ανάδοχος υποχρεούται με εντολή της
Υπηρεσίας να υποβάλει αναθεωρημένο χρονοδιάγραμμα, συνοδευόμενο από αιτιολογική έκθεση, στην
οποία ο Ανάδοχος θα περιγράψει τις προτεινόμενες μεθόδους που σκοπεύει να υιοθετήσει για την
επιτάχυνση των εργασιών και την εμπρόθεσμη εκπλήρωση των συμβατικών του υποχρεώσεων.
Ο Ανάδοχος υποχρεούται να τηρεί το ημερολόγιο του έργου, σύμφωνα με τα οριζόμενα στο Άρθρο 146 του
Ν.4412/16 και τις εντολές της Υπηρεσίας.
9.4.3 Ποινικές ρήτρες
Για τις ποινικές ρήτρες ισχύουν όσα αναφέρονται στο Άρθρο 148 του Ν.4412/16.
9.4.4 Ενδεικτικές τμηματικές ή αποκλειστικές προθεσμίες (Άρθρο 147 νόμου 4412/16)
Στο πλαίσιο των υποχρεωτικών προβλέψεων του νόμου, καθορίζονται οι επόμενες αποκλειστικές ή
ενδεικτικές τμηματικές προθεσμίες:
1) Υποβολή αναλυτικού χρονοδιαγράμματος – Πίνακα ανάλυσης και απορρόφησης του κατ’ αποκοπή
τιμήματος σύμφωνα με το άρθρο 9 και Ανάλυση έργου σε φάσεις, σε αποκλειστική ημερομηνία τριάντα
(30) ημερολογιακών ημερών. Το χρονοδιάγραμμα θα είναι συνταγμένο σύμφωνα με τις διατάξεις του
άρθρου 145 παρ. 1 του νόμου 4412/2016, θα περιλαμβάνει δε πίνακα ανάλυσης του κατ’ αποκοπή
τιμήματος, στον οποίο οι ομάδες των εργασιών που περιλαμβάνονται θα αναλύονται σε επιμέρους
εργασίες – τμήματα, ούτως ώστε να είναι δυνατή η πιστοποίηση αυτοτελών ολοκληρωμένων εργασιών
που θα περιλαμβάνονται στους λογαριασμούς του έργου.
2) Υποβολή Προγράμματος Ποιότητας σε ενδεικτική ημερομηνία εξήντα (60) ημερολογιακών ημερών.
3) Υποβολή πλήρους καταλόγου του εξοπλισμού και των η/μ υλικών που θα ενσωματωθούν στο έργο
καθώς και των αποδυτήριων του γηπέδου ποδοσφαίρου εντός αποκλειστικής ημερομηνίας ενενήντα
(90) ημερολογιακών ημερών. Ο κατάλογος θα συνοδεύεται απαραίτητα με όλα τα απαιτούμενα τεχνικά
στοιχεία και πιστοποιητικά.
4) Η διευθύνουσα υπηρεσία εγκρίνει εντός δεκαπέντε (15) ημερών το χρονοδιάγραμμα, μπορεί δε να το
τροποποιήσει σχετικά με τη σειρά και τη διάρκεια κατασκευής των έργων που θα προτείνει ο ανάδοχος,
ανάλογα με τις δυνατότητες της χρονικής κλιμάκωσης των πιστώσεων, μέσα στα όρια των συμβατικών
προθεσμιών, και πάντως σύμφωνα με τις διατάξεις των άρθρων 2 & 145 του Ν.4412/2016.
5) Το εγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα αποτελεί συμβατικό στοιχείο του έργου. Αναπροσαρμογές του
χρονοδιαγράμματος εγκρίνονται όταν μεταβληθούν οι προθεσμίες, το αντικείμενο ή οι ποσότητες των

Σελίδα 41

εργασιών. Η έναρξη των εργασιών του έργου από μέρους του αναδόχου δεν μπορεί να καθυστερήσει
πέρα των τριάντα (30) ημερών από την υπογραφή της σύμβασης. Η μη τήρηση της ανωτέρω
προθεσμίας με υπαιτιότητα του αναδόχου συνεπάγεται την επιβολή των διοικητικών και παρεπόμενων
χρηματικών κυρώσεων και αποτελεί λόγο έκπτωσης του αναδόχου.
6) Το εγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα αποτελεί το αναλυτικό πρόγραμμα κατασκευής του έργου. Το
χρονοδιάγραμμα αναλύει ανά μονάδα χρόνου και πάντως ανά ημερολογιακό τρίμηνο τις εργασίες που
προβλέπεται να εκτελεσθούν. Το χρονοδιάγραμμα συντάσσεται με τη μορφή τετραγωνικού πίνακα που
περιλαμβάνει την πιο πάνω χρονική ανάλυση των ποσοτήτων ανά εργασία ή ομάδα εργασιών και
συνοδεύεται από γραμμικό διάγραμμα και σχετική έκθεση. Σε έργα προϋπολογισμού άνω του ενός
εκατομμυρίου (1.000.000,00) ευρώ είναι υποχρεωτική η σύνταξη τευχών η διαγραμμάτων σύμφωνα
με τη μέθοδο της δικτυωτής ανάλυσης (παρ.3 άρθρο 145, Ν.4412/2016).
7) O ανάδοχος κατασκευής του έργου, υποχρεούται επίσης εντός ενός (1) μηνός ενδεικτικής προθεσμίας
από την υπογραφή της σύμβασης να συντάξει και να υποβάλει οργανόγραμμα του εργοταξίου, στο
οποίο θα περιγράφονται λεπτομερώς τα πλήρη στοιχεία των στελεχών, του εξοπλισμού και των
μηχανημάτων που θα περιλαμβάνει η εργοταξιακή ανάπτυξη για την εκτέλεση του έργου.
8) Ο ανάδοχος υποχρεούται με δαπάνη του να παρακολουθεί ανελλιπώς την εφαρμογή του
χρονοδιαγράμματος και να το αναπροσαρμόζει, στην περίπτωση που κάπου ξέφυγε από αυτό, ούτως
ώστε να τηρηθεί τελικά πιστά η συνολική προθεσμία αποπεράτωσης του όλου έργου.
9) Η τήρηση του χρονοδιαγράμματος κατασκευής του έργου που είναι από τις πιο βασικές υποχρεώσεις
του αναδόχου, θα παρακολουθείται αυστηρά από την επίβλεψη και σε περίπτωση καθυστέρησης ο
ανάδοχος μπορεί να κηρυχθεί έκπτωτος, ύστερα από ειδική πρόσκληση της Διευθύνουσας το έργο
Υπηρεσίας.

Σελίδα 42

ΑΡΘΡΟ 10. ΠΑΡΑΛΑΒΗ ΥΛΙΚΩΝ, ΔΟΚΙΜΕΣ, ΒΕΒΑΙΩΣΗ ΠΕΡΑΙΩΣΗΣ, ΣΥΝΤΗΡΗΣΗ
Ισχύουν τα οριζόμενα στον Ν.4412/2016. O Ανάδοχος υποχρεούται να προβαίνει κατ' αντιπαράσταση με
τον επιβλέποντα μηχανικό, στην παραλαβή των υλικών, εξοπλισμού κτλ, που θα προσκομίζει στο
Εργοτάξιο, καθώς επίσης και των εκάστοτε περαιωμένων εργασιών, καταχωρώντας σε βιβλίο
παραλαβών, σύμφωνα με τα καθοριζόμενα στο Πρόγραμμα Ποιότητας τις επακριβείς διαστάσεις, τις
εκτελεσθείσες δοκιμές και ελέγχους και τις ενδεχόμενες σχετικές παρατηρήσεις.
Με μέριμνα και δαπάνες του Αναδόχου, το σύνολο του Η/Μ εξοπλισμού πριν την εγκατάσταση του στο
έργο, θα έχει υποβληθεί, σε δοκιμές και ελέγχους στο εργοστάσιο κατασκευής, όπως τα συμβατικά τεύχη
ορίζουν και σύμφωνα με τα καθοριζόμενα στο Πρόγραμμα Ποιότητας.
Ο Ανάδοχος υποχρεούται να παράσχει κάθε υλικό, συσκευή, εξοπλισμό, όργανο, συνδρομή, συμβατικό ή
άλλο τεύχος ή πληροφορία, ηλεκτρικό ρεύμα, καύσιμα, αναλώσιμα, καθώς και το κατάλληλο
εργατοτεχνικό και επιστημονικό προσωπικό που απαιτείται κατά την απόλυτη κρίση της Υπηρεσίας για
την αποδοτική εκτέλεση των δοκιμών που προδιαγράφονται στα συμβατικά τεύχη. Αμέσως μόλις
τελειώσει αυτοτελές μέρος των εργασιών θα πραγματοποιούνται δοκιμές και έλεγχοι σύμφωνα με το
Πρόγραμμα Ποιότητας. Οι δοκιμές και οι έλεγχοι θα γίνονται σύμφωνα με τα καθοριζόμενα στο
Πρόγραμμα Ποιότητας, τις Τεχνικές Προδιαγραφές, και τους ισχύοντες Κανονισμούς. Ειδικότερα θα
περιλαμβάνουν:
(1) Δοκιμές στεγανότητας τυχόν δεξαμενών,
(2) Δοκιμές στεγανότητας δικτύων νερού, κλπ.
(3) Υδραυλική δοκιμή σωληνώσεων περιλαμβανομένων των εξαρτημάτων και οργάνων σε πίεση
τουλάχιστον 1,5 φορές μεγαλύτερη από την πίεση λειτουργίας
(4) Έλεγχος αντιδιαβρωτικής προστασίας
(5) Δοκιμές αντίστασης μόνωσης των καλωδίων και μέτρηση της αντίστασης γείωσης
(6) Έλεγχος κινητήρων εξοπλισμού: έλεγχος φάσεων, δοκιμές εκκίνησης και ομαλής επιτάχυνσης χωρίς
κραδασμούς και ταλαντώσεις
(7) Έλεγχος όλων συστημάτων ασφαλείας,
(8) Μετά την επιτυχή ολοκλήρωση των δοκιμών και των ελέγχων θα πραγματοποιηθούν με δαπάνες του
Αναδόχου οι τυχόν απαιτούμενες επιδιορθώσεις ή/και αποκαταστάσεις, συντάσσονται από τον
Ανάδοχο και υποβάλλονται στην Υπηρεσία:
(9) Τα σχέδια αυτά, μαζί με τα τεύχη που ενδεχόμενα τα συνοδεύουν, περιλαμβάνονται στο μητρώο του
έργου.
(10) Με την επιτυχή ολοκλήρωση των ανωτέρω δοκιμών του περατωθέντος έργου, ο Ανάδοχος
υποχρεούται να υποβάλει στην Υπηρεσία τα αποτελέσματα των υπόψη δοκιμών.
(11) Εάν η καθυστέρηση διεξαγωγής των δοκιμών ολοκλήρωσης οφείλεται σε υπαιτιότητα του Αναδόχου,
η Υπηρεσία διατηρεί το δικαίωμα να εκδώσει εντολή προς τον Ανάδοχο για την άμεση διεξαγωγή των
δοκιμών. Ο Ανάδοχος υποχρεούται να εκτελέσει τις δοκιμές στις προθεσμίες που θα ορίζεται στην
εντολή.
(12) Εάν ο Ανάδοχος δεν εκτελέσει τις αναγκαίες δοκιμές εντός της ορισθείσας διορίας, ο ΚτΕ διατηρεί το
δικαίωμα να τις εκτελέσει, με ευθύνη, δαπάνη και για λογαριασμό του Αναδόχου και να κοινοποιήσει
σε αυτόν τα αποτελέσματα των δοκιμών. Στην περίπτωση αυτή, θα θεωρηθεί ότι οι δοκιμές
εκτελέστηκαν ως εάν ο Ανάδοχος ήταν παρών και τα αποτελέσματα θα θεωρηθούν ακριβή και
έγκυρα. Η βεβαίωση περάτωσης εργασιών χορηγείται στον Ανάδοχο, μετά την ολοκλήρωση της
παραπάνω διαδικασίας. Σε περίπτωση που με ευθύνη του ΚτΕ δεν υπάρχουν τα αναγκαία λύματα για
την διεξαγωγή των δοκιμών ολοκλήρωσης, τότε εκδίδεται βεβαίωση περάτωσης εργασιών, κατόπιν
οπτικού ελέγχου των εγκαταστάσεων και με δοκιμές λειτουργίας του εξοπλισμού με όλους τους
δυνατούς τρόπους (δοκιμές με νερό κλπ), όπως θα απαιτήσει η υπηρεσία. Το επιπλέον κόστος που θα
απαιτηθεί (πχ νερό) βαρύνει τον ΚτΕ.. ΑΡΘΡΟ 10. ΣΥΝΤΗΡΗΣΗ ΤΩΝ ΕΡΓΩΝ ΑΠΟ ΤΟΝ
ΑΝΑΔΟΧΟ
(13) Ο χρόνος εγγύησης, κατά τον οποίο ο Ανάδοχος υποχρεούται στη συντήρησή του θα γίνει σύμφωνα

Σελίδα 43

με τον νόμο Ν.4412/16.
(14) Κατά τον χρόνο εγγύησης και υποχρεωτικής συντήρησης ο Ανάδοχος είναι υποχρεωμένος να
αποκαθιστά κάθε βλάβη του που οφείλεται σε υπαιτιότητα του. Η συντήρηση θα γίνεται σύμφωνα με
τα προβλεπόμενα από τους κατασκευαστές του εξοπλισμού. Επισημαίνεται ότι στις δαπάνες
συντήρησης κατά το χρόνο εγγύησης περιλαμβάνονται και οι οποιεσδήποτε δαπάνες έργων
πολιτικού μηχανικού και οι οποιεσδήποτε δαπάνες συντήρησης των ηλεκτρομηχανολογικών
εγκαταστάσεων.
(15) Σε περίπτωση που διαπιστωθεί ότι, λόγω υπαιτιότητας του Αναδόχου, δεν τηρούνται οι αποδόσεις
και τα λοιπά λειτουργικά χαρακτηριστικά, σύμφωνα με τις εγγυήσεις του Αναδόχου και τα Συμβατικά
Τεύχη, τότε η Υπηρεσία θα εφαρμόσει τις σχετικές για την περίπτωση διατάξεις της νομοθεσίας περί
Δημοσίων Έργων. Δεν περιλαμβάνονται στις δαπάνες συντήρησης οι ακόλουθες δαπάνες, οι οποίες
θεωρούνται σαν βλάβες εκ της χρήσεως, τα τυχόν αναλώσιμα, οι τυχόν ασφάλειες των ηλεκτρικών
πινάκων εφ’ όσον οι καταστροφές τους δεν οφείλονται σε αστοχία υλικού, ή άλλες βλάβες ή ζημιές
που οφείλονται στην κακή χρήση του εξοπλισμού από αυτούς που έχουν την ευθύνη της λειτουργίας
της εγκατάστασης
(16) Βλάβες λόγω κακής κατασκευής δεν θεωρούνται βλάβες εκ της χρήσεως και επιβαρύνουν
αποκλειστικά τον Ανάδοχο. Σε περίπτωση που, από εσφαλμένη κατασκευή ή αστοχία εξοπλισμού του
έργου, προκληθούν βλάβες σε άλλες εγκαταστάσεις και άτομα ο Ανάδοχος είναι αποκλειστικά
υπεύθυνος για την αποκατάσταση των βλαβών αυτών και την κάλυψη των σχετικών απαιτήσεων
που θα προκύψουν.
(17) Ο Ανάδοχος οφείλει να αποκαθιστά άμεσα τις βλάβες. Εάν αυτό δεν γίνεται η Υπηρεσία διατηρεί το
δικαίωμα να αποκαταστήσει μόνη της με οποιοδήποτε τρόπο τις βλάβες, οπότε η σχετική δαπάνη θα
γίνεται εις βάρος και για λογαριασμό του Αναδόχου. Στη περίπτωση αυτή, ο Ανάδοχος θα καταβάλει
και τις δαπάνες του προσωπικού του Κυρίου του Έργου που απασχολήθηκε για την επισκευή των
βλαβών. Εάν ο Ανάδοχος δεν καταβάλει το σχετικό ποσό εντός δεκαπέντε ημερών από την ειδοποίηση
η είσπραξη αυτού γίνεται από τις εγγυητικές επιστολές που έχει προσκομίσει ή με οποιοδήποτε άλλο
νόμιμο τρόπο.
(18) Ο Ανάδοχος είναι υποχρεωμένος να συντάξει και να ενημερώνει το ημερολόγιο των εργασιών
συντήρησης που έγιναν μέσα στο χρόνο που είχε την ευθύνη της συντήρησης. Στο ημερολόγιο θα
αναγράφονται και οι τυχόν βλάβες και δυσλειτουργίες που διαπιστώθηκαν και ο τρόπος
αποκατάστασής τους. Με την λήξη της συντήρησης θα παραδοθεί το ημερολόγιο στην Υπηρεσία.

Σελίδα 44

ΑΡΘΡΟ 11. ΠΑΡΑΛΑΒΗ ΕΡΓΟΥ
Για την παραλαβή του έργου ισχύουν τα οριζόμενα στα Άρθρα 168, 169, 170, 171 και 172 του Ν.4412/16.
Ειδικότερα ισχύουν τα ακόλουθα:
(1) Μετά την ολοκλήρωση της κατασκευής του έργου, ο Επιβλέπων ή το εντεταλμένο όργανο της
επίβλεψης αναφέρει εγγράφως στη Διευθύνουσα Υπηρεσία, μέσα σε χρονικό διάστημα δέκα (10)
ημερών από τη λήξη του εγκεκριμένου χρόνου περαίωσης, αν τα έργα έχουν περατωθεί και έχουν
υποστεί ικανοποιητικά τις δοκιμασίες που προβλέπονται στη σύμβαση καθώς επίσης επανελέγχει
κατά το δυνατόν τις επιμετρήσεις, με γενικές ή σποραδικές καταμετρήσεις και αναγράφει τις
παρατηρήσεις του για εργασίες που έχουν εκτελεσθεί με υπέρβαση των εγκεκριμένων ποσοτήτων
κατά τροποποίηση των εγκεκριμένων σχεδίων. Αν τα έργα δεν έχουν περατωθεί ή έχουν περατωθεί,
αλλά οι εργασίες κρίνονται απορριπτέες ή ελαττωματικές, με ουσιώδεις ή επουσιώδεις ελλείψεις που
πρέπει να αποκατασταθούν, ο υπόχρεος του προηγουμένου εδαφίου αναφέρει εντός της άνω
προθεσμίας τα παραπάνω με έκθεσή του προς τον προϊστάμενο της διευθύνουσας υπηρεσίας.
Επουσιώδεις θεωρούνται αποκλειστικά οι εργασίες που δεν επηρεάζουν τη λειτουργικότητα του
έργου, την ασφάλεια των χρηστών και δεν παραβιάζουν όρους αδειοδοτήσεων του έργου. Αν στην
έκθεση περιέχεται διαπίστωση περί καταβολής στον ανάδοχο ποσών ως αχρεωστήτως
καταβληθέντων ή εγείρονται δικαιώματα σε βάρος του αναδόχου, η διευθύνουσα υπηρεσία
συντάσσει αρνητικό λογαριασμό σε βάρος του αναδόχου.
(2) Αν οι εργασίες έχουν περατωθεί, ο Προϊστάμενος της Διευθύνουσας Υπηρεσίας, μέσα σε χρονικό
διάστημα δέκα (10) ημερών από την παραλαβή της πιο πάνω έκθεσης, εκδίδει βεβαίωση για την
ημέρα που περατώθηκαν οι εργασίες του έργου (βεβαίωση περάτωσης των εργασιών) την οποία
κοινοποιεί αμελλητί στον ανάδοχο.
(3) Εάν η βεβαίωση δεν εκδοθεί μέσα στην πιο πάνω προθεσμία, τότε θεωρείται ότι έχει εκδοθεί
αυτοδίκαια τριάντα (30) ημέρες μετά την υποβολή από τον Ανάδοχο σχετικής έγγραφης όχλησης. Την
έκδοση της βεβαίωσης μπορεί να ζητήσει ο Ανάδοχος και πριν από τη λήξη των προθεσμιών αν έχει
περατώσει τα έργα. Η βεβαίωση περάτωσης των εργασιών δεν αναπληρώνει την παραλαβή των
έργων, όπως αναφέρεται ακολούθως.
(4) Αν στις εργασίες που έχουν περατωθεί διαπιστωθούν επουσιώδεις μόνο ελλείψεις που δεν
επηρεάζουν τη λειτουργικότητα του έργου, ο Προϊστάμενος της Διευθύνουσας Υπηρεσίας
γνωστοποιεί με διαταγή του προς τον Ανάδοχο τις ελλείψεις που έχουν επισημανθεί και τάσσει
εύλογη προθεσμία για την αποκατάστασή τους. Στην περίπτωση αυτή η βεβαίωση περάτωσης
εκδίδεται μετά από την εμπρόθεσμη αποκατάσταση των ελλείψεων και αναφέρει το χρόνο που
περατώθηκε το έργο, χωρίς να λαμβάνεται υπόψη ο χρόνος αποκατάστασης. Κατά τα λοιπά ισχύουν
οι διατάξεις του άρθρου 168 του Ν.4412/2016 (Βεβαίωση περάτωσης εργασιών).
(5) Σύμφωνα με το άρθρο 171 του Ν. 4412/16, από την επομένη της έκδοσης της βεβαίωσης περάτωσης
των εργασιών άρχεται ο χρόνος εγγύησης – υποχρεωτικής συντήρησης των έργων. Για τον χρόνο
εγγύησης – υποχρεωτικής συντήρησης των έργων ισχύουν όσα αναφέρονται στο άρθρο 171 του Ν.
4412/16.
(6) Η παραλαβή του έργου διενεργείται μέσα σε προθεσμία τριών (3) μηνών μετά από την πάροδο του
χρόνου υποχρεωτικής από τον ανάδοχο συντήρησης σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 172 του
Ν.4412/2016 (Παραλαβή – Εξουσιοδοτική διάταξη ). Μετά από την άπρακτη πάροδο της προθεσμίας,
θεωρείται ότι η παραλαβή έχει διενεργηθεί αυτοδίκαια και η Προϊσταμένη Αρχή εκδίδει υποχρεωτικά
σχετική διαπιστωτική πράξη, επιβάλλονται δε στα υπαίτια όργανα του φορέα κατασκευής του έργου
οι πειθαρχικές ποινές της παρ. 3 του άρθρου 141 του Ν. 4412/16. Μετά την οριστική παραλαβή του
έργου ο Ανάδοχος ευθύνεται κατά τις διατάξεις του Αστικού Κώδικα περί κρυφών ελαττωμάτων.
(7) Αν η παραλαβή συντελεσθεί αυτοδίκαια και διαπιστωθούν εκ των υστέρων διαφορές στις ποσότητες
των εργασιών που εκτελέσθηκαν, ο Ανάδοχος έχει υποχρέωση να επιστρέψει το εργολαβικό
αντάλλαγμα που έχει καταβληθεί για τις εργασίες αυτές.
(8) Απαραίτητα στοιχεία για την παραλαβή έργου είναι ο Φάκελος Ασφάλειας και Υγείας (Φ.Α.Υ.), το
Σχέδιο Ασφαλείας και Υγείας (Σ.Α.Υ.), το Μητρώο Έργου και τα σχέδια «ως κατασκευάσθει» του
έργου.
(9) Κατά τα λοιπά ισχύουν οι διατάξεις του άρθρου 172 του Ν.4412/2016 (Παραλαβή – Εξουσιοδοτική

Σελίδα 45

διάταξη).

Σελίδα 46

ΑΡΘΡΟ 12. ΣΥΜΒΑΤΙΚΟ ΤΙΜΗΜΑ ΚΑΙ ΠΛΗΡΩΜΕΣ
12.1 Περιεχόμενα τιμολογίου και δαπάνες που βαρύνουν τον Ανάδοχο
(1) Η δημοπρατούμενη σύμβαση περιλαμβάνει μία συμβατική τιμή μονάδας με κατ’ αποκοπή τίμημα
(τεμάχιο 1 δηλαδή). για την πλήρη κατασκευή και δοκιμαστική λειτουργία του έργου.
(2) Οι επιμετρήσεις όλων των επί μέρους εργασιών θα γίνονται ποσοστιαία του κατ' αποκοπή
εργολαβικού ανταλλάγματος, ως ποσοστό επί τοις εκατό δηλαδή του τεμαχίου 1.
(3) Οι ποσοστιαίες επιμετρήσεις θα συντάσσονται από τον ανάδοχο κατά τη σύνταξη του κάθε
λογαριασμού, σύμφωνα με το εγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα και τον κάτωθι πίνακα ανάλυσης –
απορρόφησης του κατ' αποκοπή εργολαβικού ανταλλάγματος (του τεμαχίου 1 δηλαδή) της
προσφοράς του.
(4) Οι εν λόγω επιμετρήσεις θα υποβάλλονται ως ποσοστό επί του ποσοστού κάθε επί μέρους ομάδας
εργασιών που αναλύεται το κατ’ αποκοπή τίμημα.
ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΟΜΑΔΩΝ ΕΡΓΑΣΙΩΝ %
ΤΙΜΗ ΚΑΤ'
ΑΠΟΚΟΠΗ
ΤΙΜΗΜΑΤΟΣ
(€)
ΔΑΠΑΝΗ
(€)
ΟΜΑΔΑ 1 "ΕΡΓΟΤΑΞΙΑΚΗ ΣΗΜΑΝΣΗ –
ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΕΡΓΟΤΑΞΙΟΥ"
2,73%
1.310.758,28
35.753,20
ΟΜΑΔΑ 2 "ΧΩΜΑΤΟΥΡΓΙΚΑ" 14,20% 186.115,76
ΟΜΑΔΑ 3 "ΤΕΧΝΙΚΑ ΕΡΓΑ – ΕΠΙΣΤΡΩΣΕΙΣ" 52,57% 689.129,32
ΟΜΑΔΑ 4 "ΗΜ – ΟΔΟΦΩΤΙΣΜΟΣ" 25,21% 330.500,00
ΟΜΑΔΑ 5 "ΑΣΤΙΚΟΣ ΕΞΟΠΛΙΣΜΟΣ" 5,28% 69.260,00
ΓΕΝΙΚΟ ΣΥΝΟΛΟ 1.310.758,28
ΓΕ+ΟΕ. 18% 235.936,49
ΣΥΝΟΛΟ 1.546.694,77
ΑΠΡΟΒΛΕΠΤΑ 15% 232.004,22
ΣΥΝΟΛΟ 1.778.698,99
ΑΕΚΚ-ΑΠΟΛΟΓΙΣΤΙΚΑ 25.000,00
ΣΥΝΟΛΟ 1.803.698,99
ΑΝΑΘΕΩΡΗΣΗ 2.752,63
ΣΥΝΟΛΟ 1.806.451,62
Φ.Π.Α. 24% 433.548,39
ΣΥΝΟΛΙΚΗ ΔΑΠΑΝΗ ΜΕ Φ.Π.Α. 2.240.000,00
(5) Ο ανάδοχος έχει την υποχρέωση να παράσχει στον επιβλέποντα Μηχανικό της Υπηρεσίας την
οποιαδήποτε βοήθεια ή πληροφορία για τον ευχερή και ακριβή προσδιορισμό του ποσοστού των
εργασιών (του τεμαχίου 1) που εκτελέστηκε. Με τον ίδιο τρόπο θα συντάσσεται και η τελική
επιμέτρηση του έργου.
(6) Με βάση τις ανωτέρω επιμετρήσεις θα γίνονται οι τμηματικές πληρωμές του αναδόχου, ως ποσοστό
του κατ’ αποκοπή τιμήματος. Οι τμηματικές αυτές πληρωμές θα αντιπροσωπεύουν την πραγματική
δαπάνη του έργου, και οι πιο πάνω επιμετρήσεις θα είναι συμβατικός τρόπος πληρωμής.
(7) Στους λογαριασμούς θα περιλαμβάνονται οι αναθεωρήσεις, οι κάθε είδους αποζημιώσεις, οι
απολογιστικές εργασίες που εκτελέσθηκαν μέσω της εργολαβίας καθώς και κάθε άλλη εγκεκριμένη
δαπάνη που καταβάλλεται στον ανάδοχο. Από τους λογαριασμούς αφαιρούνται όλες οι
εκκαθαρισμένες απαιτήσεις του εργοδότη και ιδίως ποινικές ρήτρες, περικοπές τιμών των άρθρων
159 και 170 του Ν.4412/2016, τυχόν συμπληρωματικές κρατήσεις, είτε για εγγυήσεις εάν γι’ αυτές
δεν έχουν κατατεθεί εγγυητικές επιστολές (οπότε γίνεται σχετική μνεία), είτε για απόσβεση
προκαταβολών, παρακράτηση αξίας τυχόν χορηγούμενων υλικών, τυχόν πληρωμών που έγιναν σε
βάρος και για λογαριασμό του αναδόχου και γενικώς για κάθε απαίτηση του εργοδότη που δεν έχει ή
δεν μπορεί να ικανοποιηθεί με άλλον τρόπο.
(8) Οι λογαριασμοί συντάσσονται πάντοτε ανακεφαλαιωτικοί και για την πληρωμή συνοδεύονται μόνο

Σελίδα 47

από ανακεφαλαιωτικό συνοπτικό πίνακα των εργασιών που εκτελέσθηκαν από την αρχή του έργου,
τα παραστατικά στοιχεία των τυχόν απολογιστικών εργασιών, το συνοπτικό πίνακα της
αναθεώρησης και κάθε άλλο στοιχείο που προβλέπεται από τις κείμενες διατάξεις.
(9) Πριν από την είσπραξη των πιστοποιήσεων ο ανάδοχος υποχρεούται να προσκομίσει τα εξής
δικαιολογητικά : τιμολόγιο θεωρημένο από την αρμόδια Οικονομική Εφορία, βεβαίωση φορολογικής
ενημερότητας, βεβαίωση ασφαλιστικής ενημερότητας, γραμμάτιο είσπραξης της υπέρ του Δημοσίου
προκαταβολής του φόρου εισοδήματος που αντιστοιχεί στην πιστοποίηση.
(10) Ο τελικός λογαριασμός εκδίδεται βάσει του πρωτοκόλλου οριστικής παραλαβής του έργου και της
σχετικής εγκριτικής απόφασης αυτού. Τα παραπάνω στοιχεία αποτελούν τα δικαιολογητικά για την
έκδοση του εξοφλητικού λογαριασμού, αντίτυπα δε ή αντίγραφα αυτών επισυνάπτονται σ’ αυτόν.
Πριν από τη θεώρηση του τελικού λογαριασμού καθώς και όλων των ενδιάμεσων λογαριασμών, ο
ανάδοχος πρέπει να φέρει βεβαίωση του αρμοδίου υποκαταστήματος του ΙΚΑ και λοιπών Ταμείων
ότι εξοφλήθηκαν όλες οι σχετικές με την εκτέλεση του έργου ασφαλιστικές εισφορές .
(11) Γενικά για όλες τις διαδικασίες υποβολής, προώθησης και πληρωμής του εργολαβικού
ανταλλάγματος έχουν ισχύ οι διατάξεις του άρθρου 152 ‘’Λογαριασμοί- Πιστοποιήσεις’’ του
Ν.4412/2016 όπως κάθε φορά ισχύει.
(12) Για την επιμέτρηση των εργασιών αυτών με τιμές μονάδας, που ενδεχομένως προκύψουν στην πορεία
του έργου, ισχύουν τα οριζόμενα στα εγκεκριμένα ενιαία Τιμολόγια αριθμ. αποφ.
ΔΝΣγ/οικ.35577/ΦΝ466 – ΦΕΚ1746Β, 19.05.2017 όπως θα ισχύουν κατά την ημερομηνία
δημοπράτησης του έργου, σύμφωνα και με την Εγκύκλιο 11/19-06-2017 ΔΝΣγ/οικ44038/ΦΝ466
Υπουργείου Υποδομών & Μεταφορών.
(13) Αν για κάποια εργασία δεν ορίζεται στα παραπάνω στοιχεία τρόπος επιμέτρησης, θα επιμετρείται και
θα πληρώνεται με βάση τις πραγματικά και μόνον εκτελεσθείσες μονάδες. Γενικά θα εφαρμόζεται το
άρθρο 151 του νόμου 4412/16.
(14) Οι ως άνω συμβατικές τιμές μονάδας αναφέρονται σε εργασίες πλήρως περαιωμένες σύμφωνα με
τους όρους της σύμβασης. Οι τιμές αυτές, προσαυξημένες κατά το κατά νόμο ποσοστό γενικών εξόδων
και εργολαβικού οφέλους του Αναδόχου που ορίζεται δεκαοκτώ τοις εκατό (18%), περιλαμβάνουν
όλες τις απαραίτητες εργασίες για την πλήρη και έντεχνη κατασκευή και λειτουργία – συντήρηση των
έργων, καλύπτοντας όλες τις δαπάνες του Αναδόχου, άμεσες ή έμμεσες και, με την επιφύλαξη των
περί αναθεώρησης τιμών κειμένων διατάξεων, αποτελούν πλήρη αποζημίωση του Αναδόχου για την
κατά ανωτέρω εκτέλεση των εργασιών.
(15) Για την σύνταξη του κατ’ αποκοπή τιμήματος τιμολογίου ή των νέων τιμολογίων του έργου, έχουν
εφαρμογή οι διατάξεις του υπ’ αριθ. ΔΝΣγ/οικ.35577/ΦΝ466 (ΦΕΚ Β’ Αρ. Φύλλου 1746/19-5-2017)
κανονισμού περιγραφικών τιμολογίων.
(16) Ο Φόρος Προστιθέμενης Αξίας (ΦΠΑ) επί των τιμολογίων εισπράξεων του Αναδόχου επιβαρύνει τον
ΚτΕ. Για το τμήμα 1 ο κύριος του έργου κάνει χρήση της διάταξης του άρθρου 1 παρ. 10 του ν.
4281/2014 (ΦΕΚ Α'160) περί αντιστροφής υποχρέωσης απόδοσης ΦΠΑ και ο ανάδοχος δεν χρεώνει
ΦΠΑ στα τιμολόγιά του.
(17) O Ανάδοχος υποχρεούται στην καταβολή προς το εργατοτεχνικό προσωπικό των καθοριζομένων (με
τις εκάστοτε εκδιδόμενες αποφάσεις) από το Υπουργείο Εργασίας, δώρων λόγω εορτών,
αποζημιώσεων ημερών υποχρεωτικής αργίας, χορήγηση άδειας με αποδοχές, αποζημιώσεις λόγω
απόλυσης, καθώς και καταβολή των νόμιμων εισφορών του υπέρ των ασφαλιστικών και επικουρικών
Οργανισμών ή Ταμείων (IKA κτλ).
(18) H καταβολή των προβλεπόμενων κρατήσεων θα αποδεικνύεται με την προσκόμιση κανονικής
απόδειξης πριν από την πληρωμή των λογαριασμών, όπως ο Νόμος ορίζει, συμπεριλαμβανομένης και
της κράτησης 6‰ του άρθρου 27 παρ. 34-37 του Ν. 2166/93 (Φ.Ε.Κ. 137 Α’ /24-8-93), καθώς και της
καταβολής 0,10% επί της αξίας, εκτός ΦΠΑ, της αρχικής, καθώς και κάθε συμπληρωματικής
σύμβασης, που υπάγεται στο Ν. 4013/2011 για τις λειτουργικές ανάγκες της Ενιαίας Ανεξάρτητης
Αρχής Δημοσίων Συμβάσεων
(19) O Ανάδοχος δεν απαλλάσσεται από τα τέλη διοδίων των πάσης φύσης μεταφορικών μέσων. Επίσης ο
Ανάδοχος δεν απαλλάσσεται από τον ΦΠA και τον ειδικό φόρο του Άρθρου 17 του NΔ.3092/54 επί

Σελίδα 48

των εισαγόμενων από το εξωτερικό, πάσης φύσης υλικών, εφοδίων κτλ και από τους φόρους κτλ.,
που αναφέρονται στο NΔ.4486/65 (ΦEK 131A) και NΔ.4535/66 (ΦEK165A) περί Φορολογικών
Διατάξεων, όπως ισχύουν σήμερα.
(20) Επίσης ο Ανάδοχος δεν απαλλάσσεται από δασμούς και από κάθε άλλο φόρο, τέλος ή δικαίωμα υπέρ
του Δημοσίου για καύσιμα και λιπαντικά, σύμφωνα με τον N.2366/53 (ΦEK 83A) και τον N.1081/71
(ΦEK 273A) και την εγκύκλιο B19/79.
(21) Στο στάδιο της Οριστικής Μελέτης, θα πρέπει να υπολογιστεί το κόστος διάθεσης των ΑΕΚΚ σε
αδειοδοτημένο αποδέκτη.
(22) Η διαλογή των ΑΕΚΚ θα γίνεται στον τόπο του έργου και θα βαρύνει τον ανάδοχο, προκειμένου να
ανταποκρίνεται, με τον καλύτερο δυνατό τρόπο, στις κατηγορίες των ΑΕΚΚ που τιμολογούνται στον
αποδέκτη με σκοπό τη μικρότερη δυνατή δαπάνη διάθεσης.
(23) Ο Κύριος του Έργου θα αναλάβει τις διαδικασίες για την κάλυψη του κόστους διάθεσης των ΑΕΚΚ σε
αδειοδοτημένο αποδέκτη από τους πόρους χρηματοδότησης του έργου. Στις υποχρεώσεις του
αναδόχου περιλαμβάνεται η συλλογή των ΑΕΚΚ, η δε μεταφορά και αποκομιδή θα πληρωθεί
απολογιστικά.
12.2 Αυξομειώσεις εργασιών, νέες τιμές εργασιών, αναθεωρήσεις
Στην περίπτωση που υπάρξει ανάγκη τροποποίησης της μελέτης ή επέλθουν αυξομειώσεις ποσοτήτων
εργασιών ή υπάρξει η ανάγκη εκτέλεσης νέων εργασιών, ο υπολογισμός τότε της προσαύξησης ή της
μείωσης του κατ’ αποκοπή τιμήματος θα γίνεται σύμφωνα τα ακόλουθα :
(1) Αν μετά από απαίτηση της υπηρεσίας και σε ειδικές μόνο περιπτώσεις παραστεί ανάγκη εκτέλεσης
νέων εργασιών ή μη εκτέλεσης συμβατικών, θα εφαρμόζεται ανάλογα το άρθρο 156 του
Ν.4412/2016.
(2) Αν η αρτιότητα και λειτουργικότητα του έργου επιβάλλει την ανάγκη εκτέλεσης νέων επί μέρους
εργασιών, ύστερα πάντοτε από έγγραφη εντολή της Υπηρεσίας, θα συντάσσεται αντίστοιχα
Πρωτόκολλο Κανονισμού Τιμών Μονάδας Νέων Εργασιών, σύμφωνα με τις κείμενες διατάξεις
(παράγραφο 5 του άρθρου 156 του Ν.4412/2016).
(3) Η κοστολόγηση των εργασιών αυτών θα γίνεται βάσει των διατάξεων της παραγράφου 5.α, β, γ του
άρθρου 156 του Ν.4412/2016.
(4) Προκειμένου για νέα επί μέρους εργασία ή εργασία σε ποσότητα επί πλέον ή επί έλατο της
προβλεπόμενης από την μελέτη που αφορά το τμήμα του έργου που εκτελείται με κατ' αποκοπή
τίμημα η τιμή θα κανονίζεται με πρωτόκολλο νέων τιμών.
(5) Οι υπάρχουσες ή οι προσκόπτουσες τιμές θα προσαυξάνονται κατά 18% για το όφελος κ.λπ. του
αναδόχου και η τιμή αυτή θα απομειώνεται με την ΤΕΚΜΑΡΤΗ ΕΚΠΤΩΣΗ ΤΟΥ ΚΑΤ ΑΠΟΚΟΠΗΝ
ΤΙΜΗΜΑΤΟΣ.
(6) Για την αναθεώρηση της αξίας του έργου, έχουν εφαρμογή οι διατάξεις του άρθρου 153 του Ν.
4412/2016.
(7) Ειδικότερα για την αναθεώρηση της συμβατικής αξίας των τμημάτων του έργου που εκτελείται και
αποτιμάται ως ποσοστό του κατ' αποκοπή τιμήματος, θα εφαρμοστεί ο σχετικός πίνακας της
παρούσας.
(8) Οι μεταβολές των εργασιών (αύξηση ή μείωση) καθώς και οι νέες εργασίες που θα εκτελεσθούν
γίνονται συμβατικό αντικείμενο με την σύνταξη ανακεφαλαιωτικού πίνακα εργασιών κατόπιν
έγκρισης του από την Προϊσταμένη Αρχή. Γενικά για την διαδικασία σύνταξης και έγκρισης του
(Α.Π.Ε) εφαρμόζονται οι διατάξεις του άρθρου 156 του Ν. 4412/2016..
(9) Ο συντελεστής σ ορίζεται σε 0,90.
(10) Για τις αναθεωρήσεις ισχύουν οι διατάξεις του Άρθρου 153 του Ν. 4412/16 καθώς και οι λοιπές
κείμενες διατάξεις, νόμοι, εγκύκλιοι κλπ. που είναι ή θα είναι σε ισχύ από την ημερομηνία
δημοπράτησης του έργου και καθ’ όλη την διάρκεια εκτέλεσης της σύμβασης.
12.3 Προκαταβολή

Σελίδα 49

Ισχύουν τα αναφερόμενα στο σχετικό άρθρο της οικείας Διακήρυξης και τις κείμενες διατάξεις, νόμους,
εγκύκλιους κλπ. που είναι ή θα είναι σε ισχύ την ημερομηνία δημοπράτησης του έργου και καθ’ όλη την
διάρκεια εκτέλεσης της σύμβασης. .
12.4 Καθυστέρηση πληρωμών
Ισχύουν τα οριζόμενα στο Άρθρο 137 και στην παρ. 10 του Άρθρου 152 του Ν. 4412/16.

Σελίδα 50

ΑΡΘΡΟ 13. ΕΚΠΤΩΣΗ ΑΝΑΔΟΧΟΥ – ΔΙΑΛΥΣΗ ΤΗΣ ΣΥΜΒΑΣΗΣ
13.1 Έκπτωση Αναδόχου
Εφαρμόζονται οι διατάξεις του Άρθρου 160 του Ν.4412/16. Η διαδικασία έκπτωσης κινείται υποχρεωτικά
κατά του Αναδόχου εάν συντρέχει μία από τις περιπτώσεις της παρ. 2 του ως άνω Άρθρου.
13.2 Διακοπή εργασιών – Διάλυση της σύμβασης
Ο ΚτΕ διατηρεί το δικαίωμα να διαλύσει τη σύμβαση κατά τη διάρκειά της, σύμφωνα με τα οριζόμενα στο
Ν. 4412/16. Στην περίπτωση αυτή ισχύουν τα προβλεπόμενα στην παρ.1 του Άρθρου 161 του Ν. 4412/16.
Ο Ανάδοχος μπορεί να ζητήσει την διάλυση της σύμβασης, σύμφωνα με τα οριζόμενα στις διατάξεις του
Άρθρου 161 του Ν. 4412/16. Ειδικότερα, ο Ανάδοχος μπορεί να ζητήσει τη διάλυση της σύμβασης εάν
συντρέχει μία από τις περιπτώσεις της παρ. 2 του ως άνω Άρθρου 161.
13.3 Αποζημίωση ανάδοχου λόγω διάλυσης της σύμβασης
Για την αποζημίωση του Αναδόχου λόγω διάλυσης της σύμβασης από τον Φορέα κατασκευής ή τον ΚτΕ,
ισχύουν τα αναφερόμενα στο Άρθρο 163 του Ν.4412/16.

Σελίδα 51

ΑΡΘΡΟ 14. ΑΝΑΛΗΨΗ ΚΙΝΔΥΝΩΝ ΚΑΙ ΕΥΘΥΝΕΣ
14.1 Εγγυήσεις
Για τις απαιτήσεις παροχής εγγυήσεων εκ μέρους του Αναδόχου ισχύουν τα οριζόμενα στα Άρθρα 4.2 και
15.6 της παρούσας.
14.2 Ευθύνη Αναδόχου
Σύμφωνα με τα συμβατικά τεύχη, τις διατάξεις του Ν.4412/2016 και την ισχύουσα νομοθεσία, τόσο για
την εφαρμογή των μελετών, όσο και για την ποιότητα και αντοχή των έργων, μόνος υπεύθυνος είναι ο
Ανάδοχος. Ο κάθε φύσης έλεγχος που θα ασκηθεί από την Υπηρεσία δεν απαλλάσσει με κανένα τρόπο τον
Ανάδοχο από τη σχετική ευθύνη.
Όμοια, ο Ανάδοχος είναι εξ ολοκλήρου μόνος υπεύθυνος για την επιλογή των υλικών που θα
χρησιμοποιηθούν, τη χρησιμοποίηση αυτών και την εκτέλεση των εργασιών κατά τους όρους της
παρούσας και των λοιπών εγκεκριμένων συμβατικών τευχών και σχεδίων.
Ο Ανάδοχος είναι υπεύθυνος και για τις κατασκευαστικές μεθόδους, τις χρήσεις υλικών, τη δημιουργία και
λειτουργία εργοταξιακών οδών, εργοταξιακών εγκαταστάσεων και διαμόρφωσης των έργων, τις
απαιτήσεις κατά τη διάρκεια της κατασκευής, και τα στοιχεία των μόνιμων έργων, για τα οποία υπάρχει
επιλογή βάσει των τυχόν μελετών που θα εκπονηθούν από αυτόν.
Οι απαιτήσεις ασφάλισης εκ μέρους του Αναδόχου του έργου, του ΚτΕ, των εκπροσώπων του, του
προσωπικού του, των συνεργατών του και τρίτων ορίζονται στο Άρθρο 15 της παρούσας.
Σχετικά με ζημιές που τυχόν θα παρουσιαστούν στο έργο και στις μόνιμες εγκαταστάσεις του Αναδόχου
στον τόπο του έργου, έχει ισχύ και η παρ.1, του Άρθρου 157 του Ν. 4412/16, μόνο σε όση έκταση δεν
καλύπτεται από την ασφάλιση του έργου «κατά παντός κινδύνου» σύμφωνα με τους ειδικότερους όρους
που αναφέρονται στο Άρθρο 15 της παρούσας. Οποιεσδήποτε αστικές ή ποινικές ευθύνες, που
προκύπτουν από οποιασδήποτε φύσης δυστυχήματα ή ζημιές στο προσωπικό του Αναδόχου ή σε τρίτους
ή σε περιουσίες τρίτων που οφείλονται είτε σε αμέλεια είτε υπαιτιότητα του προσωπικού του Αναδόχου
είτε στις οποιεσδήποτε κατασκευαστικές δραστηριότητες του Αναδόχου είτε στην ύπαρξη του έργου καθ’
εαυτού, βαρύνουν αποκλειστικά και μόνο τον ίδιο. Σχετικά με την ασφάλιση της «αστικής ευθύνης έναντι
τρίτων» ισχύουν οι όροι του εδαφίου 15.4.2 της παρούσας.
Για όλες τις εργασίες που θα εκτελεστούν ισχύουν οι τεχνικές προδιαγραφές. Οποιαδήποτε ζημιά στο έργο
είτε στα μηχανήματα είτε στις εγκαταστάσεις, (εργοτάξια, δανειοθάλαμοι, λατομεία κτλ.) που προέρχεται
από οποιονδήποτε λόγο ή δολιοφθορά κατά τη διάρκεια εκτέλεσης των εργασιών της σύμβασης, πλην
ανωτέρας βίας όπως ορίζεται στην παρούσα που δεν έχει καλυφθεί από το ασφαλιστήριο συμβόλαιο,
βαρύνει τον Ανάδοχο. Επίσης ο Ανάδοχος είναι υποχρεωμένος να αποκαταστήσει τις ζημιές που
προέρχονται από οποιασδήποτε φύσης δυστυχήματα ή ζημιές στο προσωπικό του Αναδόχου ή σε τρίτους
ή και σε περιουσίες τρίτων και οφείλονται σε αμέλεια η υπαιτιότητά του.
Ο Ανάδοχος έχει την υποχρέωση να μεριμνά για τη φύλαξη κάθε υλικού, μηχανήματος εργαλείου κτλ. που
ανήκει σε αυτόν ή σε τρίτους και βρίσκεται στο χώρο του εργοταξίου και να παίρνει όλα τα προβλεπόμενα
μέτρα, προσλαμβάνοντας συγχρόνως και το κατάλληλο για το σκοπό αυτό προσωπικό Σε περίπτωση
απώλειας φθοράς, βλάβης, καταστροφής υλικού ή μηχανήματος κτλ., που ανήκει σε αυτόν ή τρίτους, ο
Ανάδοχος είναι αποκλειστικά και εξ ολοκλήρου υπεύθυνος να αποζημιώσει τον ιδιοκτήτη ή να
αποκαταστήσει το υλικό κτλ., χωρίς να δικαιούται να προβάλει αξίωση για οποιαδήποτε δική του
αποζημίωση ή και να εγείρει αξίωση επέκτασης των προθεσμιών κατασκευής του έργου, πλην
περιπτώσεων ανωτέρας βίας που δεν έχουν καλυφθεί από το ασφαλιστήριο συμβόλαιο.
Ο Ανάδοχος οφείλει να λάβει, κατά την εκτέλεση των Έργων, όλα τα απαιτούμενα μέτρα ασφαλείας που
επιβάλλονται από την ισχύουσα νομοθεσία καθώς και κάθε άλλο μέτρο που αναφέρεται στην παρούσα
και σύμφωνα με τις απαιτήσεις των ΤεΠρο.
Ο ΚτΕ διατηρεί το δικαίωμα ελέγχου των έργων ανά πάσα στιγμή χωρίς προηγούμενη προειδοποίηση. Ο
Ανάδοχος θα είναι αποκλειστικά υπεύθυνος για οποιαδήποτε διορθωτική παρέμβαση ή βελτίωση στο
έργο απαιτηθεί προκειμένου να ικανοποιηθούν τα παραπάνω κριτήρια το συντομότερο δυνατόν. Όλες οι
σχετικές εργασίες καθώς και τροποποιήσεις ή βελτιώσεις στον εξοπλισμό θα πραγματοποιηθούν με δική
του δαπάνη. Σε περίπτωση, που διαπιστωθεί ότι, λόγω υπαιτιότητας του Αναδόχου, δεν τηρούνται οι
αποδόσεις και τα λοιπά λειτουργικά χαρακτηριστικά, σύμφωνα με τις εγγυήσεις του Αναδόχου και τα

Σελίδα 52

Συμβατικά Τεύχη, τότε ο ΚτΕ θα εφαρμόσει τις σχετικές για την περίπτωση διατάξεις της νομοθεσίας περί
Δημοσίων Έργων.
Οι βλάβες που θα παρουσιαστούν κατά τη λειτουργία της εγκατάστασης στον ηλεκτρομηχανολογικό
εξοπλισμό και αυτοματισμό θα αναφέρονται άμεσα στους υπευθύνους του ΚτΕ, θα αίρονται αμέσως και
θα περιγράφονται αναλυτικά στο ημερολόγιο λειτουργίας.
Η δαπάνη για την αποκατάσταση της βλάβης βαρύνει: α. Τον Ανάδοχο, σε περίπτωση που αυτή οφείλεται
σε συνήθη χρήση, κακό χειρισμό, ελλιπή συντήρηση ή παράβλεψη του προσωπικού του Αναδόχου ως προς
τα υλικά και την εργασία που θα απαιτηθεί, και, β. Τον Φορέα εφόσον η φθορά οφείλεται σε
αποδεδειγμένη υπαιτιότητα του αναθέτοντα φορέα (π.χ. κακή ποιότητα παρεχόμενων δικτύων ενέργειας
κλπ) ή συνδέονται με εξαιρετικά συμβάντα ανωτέρας βίας (π.χ. θεομηνία). Στην εξαιρετική περίπτωση
αυτή η προμήθεια των κατεστραμμένων υλικών είναι ευθύνη του Φορέα ενώ η αντικατάστασή τους είναι
ευθύνη του Αναδόχου.
Μετά την παραλαβή του έργου, ο Ανάδοχος ευθύνεται κατά τις διατάξεις του Αστικού Κώδικα.
14.3 Ευθύνη ΚτΕ
Η ευθύνη του ΚτΕ κατά την εκτέλεση της σύμβασης διέπεται από τα οριζόμενα στο Άρθρο 1.5 και στο
Άρθρο 2 της παρούσας. Επιπλέον, κατά τη διάρκεια της σύμβασης, κατά το βαθμό που δεν καλύπτονται
από τα ασφαλιστήρια συμβόλαια του Άρθρου 15 της παρούσας, ο ΚτΕ αναλαμβάνει τους κινδύνους για
ζημιές προκαλούμενες από αποδεδειγμένη υπαιτιότητά του και από τις αιτίες που ορίζονται στο Άρθρο
15.3 της παρούσας.
Εφόσον κατά τη διάρκεια του τμήματος Ι της σύμβασης ο Ανάδοχος ή τα εκτελεσθέντα από αυτόν έργα
υποστούν ζημιές, προκαλούμενες από ευθύνη που έχει αναλάβει ο ΚτΕ, σύμφωνα με τα αναφερόμενα στη
προηγούμενη παράγραφο, θα ειδοποιήσει εγγράφως προς τούτο την Διευθύνουσα Υπηρεσία και θα
δικαιούται παράτασης προθεσμίας ή/και πληρωμής του κόστους αποκατάστασης των ζημιών στο βαθμό
που αυτές δεν καλύπτονται από τα ασφαλιστήρια συμβόλαια που ορίζονται στο Άρθρο 15 της παρούσας,
κατά τα οριζόμενα στην παρούσα και στο Άρθρο 157 του Ν.4412/16.
14.4 Πνευματικά και βιομηχανικά δικαιώματα
Σε περίπτωση που κάποια υλικά, μηχανήματα, λογισμικό ή τρόποι εργασίας, από τα απαιτούμενα για το
έργο, καλύπτονται από πνευματικά ή βιομηχανικά δικαιώματα ή διπλώματα ευρεσιτεχνίας, τα έξοδα
απόκτησης των σχετικών δικαιωμάτων για τη χρησιμοποίησή τους βαρύνουν τον Ανάδοχο, χωρίς
ιδιαίτερη αποζημίωση από τον ΚτΕ.
Επίσης ο Ανάδοχος είναι αποκλειστικά υπεύθυνος για οποιαδήποτε παράτυπη ή παράνομη
χρησιμοποίηση υλικών, μεθόδων, μελετών, μηχανημάτων, λογισμικών κτλ., που καλύπτονται από
πνευματικά ή βιομηχανικά δικαιώματα ή διπλώματα ευρεσιτεχνίας.
Αν ο Ανάδοχος παραλείψει, σκόπιμα ή αθέλητα, να αποκτήσει με ορθό και νόμιμο τρόπο τα ανωτέρω
δικαιώματα, η παράλειψη αυτή θεωρείται αντισυμβατική συμπεριφορά και επισύρει τις ακόλουθες
κυρώσεις:
i. Ο ΚτΕ δικαιούται, με μονομερή ενέργεια του, να του παρακρατήσει από τον πρώτο επόμενο
λογαριασμό ή να εκπέσει από τις εγγυήσεις για καλή εκτέλεση το ποσό που αντιστοιχεί στα ανωτέρω
δικαιώματα (πνευματικά, βιομηχανικά ή ευρεσιτεχνίας), ή το ποσό στο οποίο τυχόν θα καταδικαστεί
ή συγκαταδικαστεί από τον κάτοχο του δικαιώματος. Τούτο ισχύει έστω και αν η σχετική δίκη δεν
έχει τελεσιδικήσει. Ο όρος αυτός έχει ισχύ, αν η προβλεπόμενη στο Άρθρο 15 της παρούσας ασφάλιση
δεν καλύπτει και την περίπτωση αυτή.
ii. Ο ΚτΕ δικαιούται να αξιώσει αποζημίωση για ηθική βλάβη.

Σελίδα 53

ΑΡΘΡΟ 15. ΑΣΦΑΛΙΣΗ
15.1 Γενικές απαιτήσεις ασφάλισης
Κατά τη σύναψη των ασφαλίσεών του ο Ανάδοχος οφείλει να λαμβάνει υπόψη του και να συμμορφώνεται
με τις διατάξεις της κείμενης νομοθεσίας, όπως ισχύει κατά την ημέρα σύναψης των ασφαλιστικών
συμβάσεων, όπως ενδεικτικά, Ν.Δ. 400/70 όπως τροποποιήθηκε με το ΠΔ 118/85, Ν 489/76 όπως
κωδικοποιήθηκε με το ΠΔ 237/86 και συμπληρώθηκε με το Ν 1569/85, ΠΔ 1019/81, ΠΔ 118/85, Ν
1256/82, Ν 1418/84, ΠΔ 609/85, Ν 1380/85. Ομοίως, εφόσον το έργο συγχρηματοδοτείται από πόρους
της ΕΕ, ο Ανάδοχος οφείλει να συμμορφώνεται με την περί ασφαλίσεων νομοθεσία της Ευρωπαϊκής
Ένωσης και με τις διατάξεις των Κοινοτικών Οδηγιών.
Ο Ανάδοχος οφείλει να συμμορφώνεται με τους όρους των ασφαλιστηρίων συμβολαίων.
Ως ασφάλιση θεωρείται η πρωτασφάλιση, σύμφωνα με τις διατάξεις του Ν.Δ. 400/1970. Οι αντασφαλίσεις
δεν υπόκεινται στις ρυθμίσεις του ΝΔ.400/1970 και συνεπώς δεν γίνονται δεκτές ως ασφαλιστήρια του
έργου.
Κάθε ασφάλιση, της οποίας το ασφαλιστήριο εκδίδεται στην Ελλάδα ή στην αλλοδαπή, θα
προσυπογράφεται από τον αντιπρόσωπο στην Ελλάδα της εκδότριας και διέπεται από το ΝΔ.400/1970,
όπως ισχύει.
Οι παρεχόμενες ασφαλίσεις δεν απαλλάσσουν ούτε περιορίζουν κατά οποιοδήποτε τρόπο τις υποχρεώσεις
και τις ευθύνες του Ανάδοχου που απορρέουν από τη σύμβαση του έργου, ιδιαίτερα σε ό,τι αφορά τις
προβλεπόμενες από τις σχετικές ασφαλιστικές συμβάσεις απαλλαγές, εξαιρέσεις, εκπτώσεις, προνόμια,
περιορισμούς κτλ., και ο Ανάδοχος παραμένει αποκλειστικά υπεύθυνος για την αποκατάσταση ζημιών σε
πρόσωπα ή/και πράγματα και πέραν από τα ποσά κάλυψης των πιο πάνω ασφαλιστηρίων.
Όλες οι ασφαλιστικές συμβάσεις : θα έχουν καταρτισθεί εγγράφως, θα περιλαμβάνουν όρους οι οποίοι θα
ικανοποιούν πλήρως τους όρους των συμβατικών τευχών και θα τυγχάνουν της αποδοχής του ΚτΕ. Η
αποδοχή του ΚτΕ έχει την έννοια ότι οι όροι των ασφαλιστικών συμβάσεων ανταποκρίνονται στους όρους
των συμβατικών τευχών.
Η εκ μέρους του Αναδόχου καταβολή του πρώτου ασφαλίστρου, που αποτελεί ασφαλιστικό βάρος και που
είναι απαραίτητη για την έναρξη των εννόμων αποτελεσμάτων της ασφάλισης, θα γίνεται πριν από την
έναρξη ισχύος της ασφαλιστικής περιόδου.
Οι γενικοί όροι ασφάλισης και οι εξαιρέσεις που θεσπίζουν δεν θίγουν την, από το Ν.489/76 και το
ΠΔ.237/86, ευθύνη των ασφαλιστών έναντι τρίτων, η οποία παραμένει αλώβητη από τους όρους του
ασφαλιστηρίου.
Ο Ανάδοχος οφείλει, με μέριμνα και δαπάνη του, να συνάψει ασφαλιστικές συμβάσεις που να καλύπτουν
κατ' ελάχιστον τις ασφαλίσεις (πρόσωπα και αντικείμενα ασφάλισης) που αναφέρονται στις πιο κάτω
παραγράφους και σύμφωνα με τις ειδικές απαιτήσεις που ορίζονται στην παρούσα.
Οι ασφαλιστικές εταιρίες θα είναι φερέγγυες στο μέτρο των υποχρεώσεων που αναλαμβάνουν για το
παρόν έργο και θα έχουν δόκιμη δραστηριότητα σε χώρες – μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης ή/και του ΕΟΧ.
Όλες οι ασφαλιστικές συμβάσεις θα συνάπτονται σε Ευρώ.
Ο Ανάδοχος υποχρεούται να θέτει στη διάθεση των ασφαλιστών : κάθε στοιχείο που έθεσε ο ΚτΕ υπόψη
των διαγωνιζομένων κάθε στοιχείο από την προσφορά του που υπέβαλε ως διαγωνιζόμενος κάθε στοιχείο
από τις έρευνες / μελέτες που τυχόν θα υποβάλει ως Ανάδοχος κατά την εκπλήρωση των συμβατικών του
υποχρεώσεων κάθε στοιχείο από τις μελέτες που ο ΚτΕ θέτει υπόψη του Αναδόχου. Επίσης υποχρεούται
να επιτρέπει την προσπέλαση των εργοταξίων του, αποθηκών του κτλ. από τους εκπροσώπους των
ασφαλιστών.
Ο ΚτΕ έχει το δικαίωμα: να επικοινωνεί απ' ευθείας με τους ασφαλιστές να παρέχει στους ασφαλιστές
στοιχεία που έχει υποβάλει ο Ανάδοχος, να παρέχει στους ασφαλιστές στοιχεία δικών του παρατηρήσεων
και ελέγχων. Η υπό του ΚτΕ άσκηση του δικαιώματος τούτου δεν συνεπάγεται δικαίωμα του Αναδόχου
για οποιασδήποτε φύσης αποζημιώσεις.
Κατά την υποβολή των ασφαλιστηρίων συμβολαίων, οι ασφαλιστικές εταιρείες θα πρέπει να

Σελίδα 54

συνυποβάλλουν και Υπεύθυνη Δήλωση, στην οποία να αναφέρουν ότι έλαβαν γνώση του παρόντος
άρθρου της ΣΥ και ότι με το ασφαλιστήριο καλύπτονται πλήρως και χωρίς καμία εξαίρεση όλοι οι όροι και
απαιτήσεις που αναφέρονται στα υπόψη άρθρα. Όμοια, κατά την υποβολή του ασφαλιστηρίου που
αναφέρεται σε ασφαλιστήριο του συγκεκριμένου έργου (Project Cover) και όχι σε ασφαλιστήριο ετήσιας
βάσης των μελετητών / συμβούλων (Αnnual Open Cover) με όριο κάλυψης τουλάχιστον τα ζητούμενα, οι
ασφαλιστικές εταιρείες θα πρέπει να υποβάλλουν Υπεύθυνη Δήλωση ιδίου περιεχομένου με την
προηγούμενη υποπαράγραφο.
Εφίσταται η προσοχή του Αναδόχου στα παρακάτω :
i. Οι ασφαλιστικές επιχειρήσεις (ελληνικές και αλλοδαπές) υπόκεινται υποχρεωτικά στην αρμοδιότητα
των ελληνικών δικαστηρίων και κάθε ασφαλιστήριο που έρχεται σε αντίθεση προς τον κανόνα
δημοσίας τάξεως της παρ.2, του Άρθρου 23 του ΝΔ.400/1970 είναι άκυρο.
ii. Αντίγραφα ασφαλιστηρίων συμβολαίων δεν θα γίνονται δεκτά παρά μόνο εάν έχουν επικυρωθεί από
φορέα αρμόδιο για την έκδοση κυρωμένων αντιγράφων.
15.2 Ειδικές ρήτρες για τις περιπτώσεις μη συμμόρφωσης του Αναδόχου με τις υποχρεώσεις του
Αν απαιτείται αλλαγή ασφαλιστικής εταιρίας ή τροποποίηση των όρων της ασφαλιστικής σύμβασης ή
αμφότερα, ο Ανάδοχος υποχρεούται να συμμορφώνεται εντός δέκα πέντε (15) ημερών από τη σχετική
ειδοποίηση. Σε αντίθετη περίπτωση μπορεί να εφαρμοστεί η διαδικασία σύμφωνα με το Άρθρο 160 του
Ν.4412/2016.
Σε περίπτωση που ο Ανάδοχος παραλείψει ή αμελήσει να συμμορφωθεί με τις ασφαλιστικές του
υποχρεώσεις, ο ΚτΕ δικαιούται να συνάψει στο όνομα και με δαπάνες του Αναδόχου την(τις)
αντίστοιχη(ες) ασφαλιστική(ές) σύμβαση(εις). Τα ασφάλιστρα και οι σχετικές δαπάνες σύναψης
της(των) σύμβασης(εων) θα καταβληθούν από τον Ανάδοχο εντός δέκα πέντε (15) ημερών από τη σχετική
ειδοποίηση.
Σε περίπτωση μη εμπρόθεσμης καταβολής των οφειλόμενων από τον Ανάδοχο, θα ισχύσουν τα οριζόμενα
στην παράγραφο 2.3. (3) της παρούσας, με τη διευκρίνιση ότι οι τόκοι υπερημερίας θα υπολογίζονται: για
τα ασφάλιστρα, από την ημερομηνία καταβολής τους, και για τα τυχόν λοιπά έξοδα από την ημερομηνία
κοινοποίησης προς τον Ανάδοχο των οφειλόμενων ποσών.
Σε περίπτωση που ο Ανάδοχος αμελεί ή δυστροπεί να καταβάλει στους ασφαλιστές το οφειλόμενο ποσό
των ασφαλίστρων, ο ΚτΕ για να αποφύγει ενδεχόμενη ακύρωση των ασφαλιστηρίων, δικαιούται να
καταβάλει τα ασφάλιστρα στους ασφαλιστές, με χρέωση και για λογαριασμό του Αναδόχου, μετά
προηγούμενη ειδοποίηση του τελευταίου. Σε τέτοια περίπτωση, η εκ μέρους του ΚτΕ είσπραξη των ποσών
των ασφαλίστρων που κατέβαλε, προσαυξημένων με τους τόκους υπερημερίας, θα γίνεται σύμφωνα με
την προηγούμενη παράγραφο του παρόντος.
Ο Ανάδοχος υποχρεούται να καταβάλει στους δικαιούχους κάθε ποσό που δεν μπορεί να εισπραχθεί από
τους ασφαλιστές λόγω εξαιρέσεων, απαλλαγών κτλ., σύμφωνα με τους όρους των ασφαλιστηρίων. Σε
περίπτωση δυστροπίας του Αναδόχου, ο ΚτΕ έχει το δικαίωμα να εισπράξει τα οφειλόμενα σύμφωνα με
τη παράγραφο 15.2(3) ανωτέρω.
Σε περίπτωση που η ασφαλιστική εταιρία με την οποία ο Ανάδοχος συνήψε ασφαλιστική σύμβαση,
παραλείψει ή αρνηθεί να εξοφλήσει (μερικά ή ολικά) οποιαδήποτε ζημιά κτλ., για οποιοδήποτε λόγο ή
αιτία, ο Ανάδοχος έχει την αποκλειστική ευθύνη για την αποκατάσταση της μη εξοφλημένης ζημιάς ή
βλάβης ή καταβολής αποζημίωσης κτλ., σύμφωνα με τους όρους της σύμβασης. Ο ΚτΕ, σε περίπτωση
δυστροπίας του Αναδόχου, θα υπολογίσει το αντίστοιχο ποσό και θα έχει το δικαίωμα να εισπράξει τα
οφειλόμενα σύμφωνα με τη παράγραφο 15.2(3) ανωτέρω.
Σε περίπτωση ολικής ή μερικής διακοπής των εργασιών από υπαιτιότητα του Αναδόχου, το έργο, σε
οποιαδήποτε φάση και αν βρίσκεται, θα ασφαλισθεί έναντι όλων των ενδεχομένων κινδύνων από τον ΚτΕ
και τα έξοδα της ασφάλισης αυτής θα βαρύνουν τον Ανάδοχο κατά τα ανωτέρω.
15.3 Διαδικασία ελέγχου από τον ΚτΕ της επάρκειας των ασφαλιστικών συμβάσεων
Ο ΚτΕ θα ελέγχει τις ασφαλιστικές συμβάσεις όσον αφορά τη συμβατότητα των όρων της ασφαλιστικής
σύμβασης με τους όρους του παρόντος άρθρου και των λοιπών όρων των συμβατικών τευχών.
Τα εν λόγω ασφαλιστήρια θα υποβληθούν μαζί με την απόδειξη πληρωμής της προκαταβολής των

Σελίδα 55

ασφαλίστρων. Επισημαίνεται ότι στα ως άνω ασφαλιστήρια θα έχει περιληφθεί όρος ότι ο ΚτΕ διατηρεί
το δικαίωμα για την απαρέγκλιτη εφαρμογή όλων των σχετικών απαιτήσεών του.
Σε περίπτωση αντιρρήσεων του ΚτΕ επί της ασφαλιστικής σύμβασης ο Ανάδοχος οφείλει πλήρη
συμμόρφωση προς τις παρατηρήσεις του ΚτΕ. Προς τούτο, εντός δέκα πέντε (15) ημερών από λήψεως
της σχετικής ειδοποίησης του ΚτΕ, θα υποβάλει την αναμορφωμένη ασφαλιστική σύμβαση προς
επανέλεγχο.
Σε περίπτωση συμφωνίας του ΚτΕ, ο Ανάδοχος οφείλει να καταβάλει το πρώτο ασφάλιστρο και να
υποβάλει στην Υπηρεσία την κάθε ασφαλιστική σύμβαση με τα αποδεικτικά καταβολής του πρώτου
ασφαλίστρου, στην προθεσμία που ορίζεται στην παρούσα..
Ο έλεγχος ή η σιωπηλή αποδοχή ασφαλιστικής σύμβασης δεν απαλλάσσει τον Ανάδοχο, ούτε απομειώνει
οποιαδήποτε ευθύνη του που απορρέει από την παρούσα και γενικά τη σύμβαση του έργου.
Αν ο Ανάδοχος δεν τηρήσει την προθεσμία των ανωτέρω παραγράφων, ο ΚτΕ δύναται να κηρύξει έκπτωτο
τον Ανάδοχο σύμφωνα με το Άρθρο 160 του Ν.4412/16 ή να συνάψει τα ασφαλιστήρια συμβόλαια με
ασφαλιστική εταιρία της επιλογής του και στο όνομα, για λογαριασμό και με δαπάνη του Αναδόχου.
15.4 Ασφάλιση εργασιών και εξοπλισμού του Αναδόχου
15.4.1 Ελάχιστη κάλυψη ασφάλισης του έργου «κατά παντός κινδύνου»
Ο Ανάδοχος υποχρεούται να ασφαλίσει πλήρως και «κατά παντός κινδύνου» και σύμφωνα με τους όρους
των συμβατικών τευχών, την Ελληνική και Κοινοτική νομοθεσία, για το συμβατικό τίμημα του έργου
συμπεριλαμβανομένων των τυχόν αναπροσαρμογών αυτού (θετικών ή αρνητικών).
Ο Ανάδοχος υποχρεούται να ζητά από τους ασφαλιστές του, κατά τακτά χρονικά διαστήματα, την
αναπροσαρμογή του ύψους της ασφαλιστικής κάλυψης, σύμφωνα με το πραγματικό συμβατικό τίμημα
του έργου.
Η ασφαλιστική κάλυψη παρέχεται έναντι οποιασδήποτε απώλειας, ζημίας ή καταστροφής, μερικής ή
ολικής, που οφείλεται ή προκαλείται από οποιοδήποτε λόγο ή αιτία, τυχαία περιστατικά, αιφνίδια
γεγονότα, φυσικά φαινόμενα, αμέλεια / σφάλμα / παράλειψη η λάθος της μελέτης οποτεδήποτε και αν
προέρχεται ή/και κατασκευή, ελαττωματικά ενσωματωμένα υλικά, κακοτεχνία / λανθασμένη εργασία,
πλημμελή / ελλιπή συντήρηση κτλ. Επίσης η ασφαλιστική κάλυψη θα παρέχεται για βλάβες /
καταστροφές που προέρχονται : α) από δυσμενείς καιρικές συνθήκες έστω και εξαιρετικά σπάνιας
εμφάνισης (δεν θα θεωρούνται περιστάσεις ανωτέρας βίας) και β) για βλάβες / καταστροφές από
σεισμούς και άλλα συναφή με το έργο ατυχήματα και ζημιογόνα συμβάντα (δεν θα θεωρούνται
περιστάσεις ανωτέρας βίας).
Όμοια θα παρέχεται ασφαλιστική κάλυψη για τα κάθε φύσης υλικά από την παραλαβή τους μέχρι την
ενσωμάτωσή τους στο έργο.
Η ασφαλτική κάλυψη είναι αποδεκτό να μην περιλαμβάνει ζημιές προκαλούμενες από τις αιτίες που
θεμελιώνουν περιστάσεις ανωτέρας βίας κατά τα οριζόμενα στο Άρθρο 16 της παρούσας.
Στην ασφαλιστική σύμβαση θα περιλαμβάνεται όρος ότι οι ασφαλιστές παραιτούνται του δικαιώματος
της υποασφάλισης.
Επίσης με το ίδιο ασφαλιστήριο θα ασφαλίζονται «κατά παντός κινδύνου» και οι μόνιμες ή/και
προσωρινές εργοταξιακές εγκαταστάσεις του Αναδόχου, καθώς επίσης και ο εν γένει μηχανικός
εξοπλισμός, που θα χρησιμοποιηθεί για την κατασκευή του έργου.
Η διάρκεια της ασφάλισης αρχίζει με την υπογραφή της σύμβασης και λήγει με το πέρας της 15- μηνης
περιόδου δοκιμαστικής λειτουργίας και υποχρεωτικής συντήρησης των εγκαταστάσεων από τον
Ανάδοχο. Για τους τριάντα έξι (36) μήνες της περιόδου συντήρησης θα καλύπτονται ζημίες κτλ. στο έργο,
των οποίων το αίτιο ανάγεται είτε στην περίοδο κατασκευής είτε προκαλούνται από τον ίδιο τον Ανάδοχο
στα πλαίσια των συμβατικών εργασιών συντήρησης.
15.4.2 Ασφάλιση κατά σωματικών βλαβών και ζημιών ιδιοκτησίας (Ασφάλιση αστικής ευθύνης
έναντι τρίτων)
Με την ασφάλιση αυτή θα καλύπτεται η «αστική ευθύνη» του Αναδόχου έναντι τρίτων και οι ασφαλιστές
υποχρεούνται να καταβάλουν αποζημιώσεις σε τρίτους για σωματικές βλάβες, ψυχική οδύνη, ηθική βλάβη

Σελίδα 56

και υλικές ζημιές σε πράγματα, ακίνητα και κινητά ή και ζώα, που προξενούνται καθ' όλη τη διάρκεια του
έργου και εξαιτίας των εργασιών κατασκευής, συντήρησης, επισκευής, αποκατάστασης ζημιών του έργου
και διαφόρων άλλων ρυθμίσεων, οποτεδήποτε γίνονται αυτές, και εφόσον εκτελούνται στα πλαίσια των
συμβατικών υποχρεώσεων του Αναδόχου. Θα καλύπτονται επίσης και ζημιές σε όμορες ιδιοκτησίες /
εγκαταστάσεις.
Η ευθύνη των ασφαλιστών θα αρχίζει με την υπογραφή της σύμβασης και λήγει με το πέρας της περιόδου
υποχρεωτικής συντήρησης.
Τα όρια αποζημίωσης από την ασφάλιση, σε ένα αυτοτελές ασφαλιστήριο αστικής ευθύνης έναντι τρίτων
θα είναι, κατά περιστατικό, όπως ορίζεται : α) για υλικές ζημιές θετικές ή αποθετικές σε πράγματα τρίτων,
ανεξάρτητα από τον αριθμό των ζημιωθέντων τρίτων 100.000 €, β) για σωματική βλάβη ή θάνατο τρίτων
κατ’ άτομο και ατύχημα 75.000 €, και γ) για σωματική βλάβη ή θάνατο τρίτων μετά από ομαδικό ατύχημα
ανεξάρτητα από τον αριθμό των παθόντων 300.000 €.
Ο Ανάδοχος θα είναι ασφαλισμένος για την αστική ευθύνη έναντι τρίτων και κατά την περίοδο λειτουργίας
και συντήρησης του έργου, με το ίδιο ως άνω ασφαλιστήριο ή με άλλο ανεξάρτητο, εκδιδόμενο πριν από
την έναρξη της περιόδου λειτουργίας και συντήρησης και το οποίο θα υποβάλλεται εγκαίρως στον ΚτΕ
για έλεγχο. Στην περίπτωση της μη υποβολής και αποδοχής του, δεν θα επιτραπεί η έναρξη της λειτουργίας
και συντήρησης του έργου.
Το ανώτατο αθροιστικό όριο ευθύνης των ασφαλιστών ορίζεται για όλη τη διάρκεια της ασφάλειας σε
500.000 €.
15.4.3 Ασφάλιση Κυρίου Μηχανικού Εξοπλισμού
Με το ίδιο ως άνω ασφαλιστήριο «κατά παντός κινδύνου» θα καλύπτεται και ο βασικός ή
εξειδικευμένος μηχανικός εξοπλισμός, ο οποίος θα χρησιμοποιηθεί στην κατασκευή του έργου.
Στο ασφαλιστήριο θα επισυνάπτεται η σχετική κατάσταση με τα χαρακτηριστικά και την ταυτότητα των
αντίστοιχων μηχανημάτων. Η συγκεκριμένη ασφαλιστική κάλυψη θα παρέχεται για αξίες
αντικατάστασης των μηχανημάτων με καινούργια, αντίστοιχου τύπου ή τουλάχιστον ίδιας
δυναμικότητας.
Ο μηχανικός εξοπλισμός θα είναι ασφαλισμένος έναντι οποιασδήποτε απώλειας ή ζημιάς (εξαιρουμένων
των ίδιων εσωτερικής φύσης μηχανικών / ηλεκτρολογικών / ηλεκτρονικών κτλ. βλαβών), που οφείλονται
ή προκαλούνται από ανωτέρα βία, ανθρώπινο λάθος ή/και τυχαία περιστατικά.
Ο Ανάδοχος δεν δικαιούται, για οποιαδήποτε περίπτωση, να διεκδικήσει από τον ΚτΕ αποζημίωση για
τυχόν ζημιά ή ολική απώλεια μηχανήματος κτλ. ακόμη και για περίπτωση ανωτέρας βίας.
Η ασφάλιση των μηχανημάτων θα καλύπτει και τη μετακίνηση, τη μεταφορά και τους τυχαίους ελιγμούς
όλων των μηχανημάτων προς και από την περιοχή του έργου.
15.5 Ασφάλιση προσωπικού του Αναδόχου
Ο Ανάδοχος υποχρεούται να έχει ασφαλισμένο στο ΙΚΑ και στα λοιπά ταμεία όλο το προσωπικό, ημεδαπό
και αλλοδαπό, που απασχολεί ο ίδιος ή οι υπεργολάβοι του, σύμφωνα με την εκάστοτε ισχύουσα
νομοθεσία και τις οικείες περί ΙΚΑ διατάξεις.
Ο Ανάδοχος υποχρεούται να ασφαλίζει το εργατοτεχνικό και υπαλληλικό προσωπικό του, ημεδαπό και
αλλοδαπό, έναντι ατυχημάτων σε ασφαλιστικούς οργανισμούς ή εταιρίες, αναγνωρισμένες από το Κράτος
και που λειτουργούν νόμιμα, εφόσον το προσωπικό αυτό δεν υπάγεται σε διατάξεις της ισχύουσας
νομοθεσίας περί ΙΚΑ. Η υποχρέωση αυτή ισχύει και για το κάθε φύσης προσωπικό που απασχολούν, με
οποιαδήποτε σχέση εργασίας, οι υπεργολάβοι, προμηθευτές, σύμβουλοι και κάθε φύσης συνεργάτες του
Αναδόχου.
Ο ΚτΕ δικαιούται να ελέγχει την τήρηση των όρων του παρόντος Άρθρου, ο δε Ανάδοχος υποχρεούται να
παρέχει στον ΚτΕ όλα τα σχετικά στοιχεία για την πραγματοποίηση των υπόψη ελέγχων.
Οι όροι των ανωτέρω παραγράφων ισχύουν από την υπογραφή της σύμβασης μέχρι το πέρας της
περιόδου υποχρεωτικής συντήρησης.
15.6 Ασφάλιση επαγγελματικής ευθύνης συμβούλων μηχανικών / μελετητών

Σελίδα 57

Ο Ανάδοχος θα μεριμνήσει για την ασφαλιστική κάλυψη, με ανεξάρτητο ασφαλιστήριο, της
επαγγελματικής αστικής ευθύνης τυχόν μελετητών και συμβούλων που θα χρησιμοποιήσει για την τυχόν
εκπόνηση μελετών για το έργο έναντι κινδύνων ή συνεπειών που θα απορρέουν από σφάλματα ή
παραλείψεις εκ μέρους των μελετητών / συμβούλων (Professional Indemnity Insurance – Project cover).
Στην περίπτωση που ο μελετητής ή ένας ή περισσότεροι επί μέρους μελετητές (από ομάδα μελετητών)
διαθέτουν ασφαλιστήριο επαγγελματικής ευθύνης σε ετήσια βάση (Αnnual Open Cover), με όρια κάλυψης
τουλάχιστον τα ζητούμενα, τότε είναι δυνατό αυτά να χρησιμοποιηθούν στα πλαίσια της ανωτέρω
συγκεκριμένης απαίτησης.
Το ασφαλιστήριο θα καλύπτει την ευθύνη των μελετητών που απορρέει από τον Αστικό Κώδικα και από
το Ν.3316/058, όπως ισχύει. Κατ΄ ελάχιστο, θα καλύπτει σωματικές βλάβες / θάνατο και άμεσες
/ έμμεσες υλικές ζημίες τρίτων που απορρέουν από αμέλεια / σφάλμα / παράλειψη σε σχέση με την
εκπονηθείσα μελέτη ή τις παρεχόμενες υπηρεσίες Συμβούλου. Με το ίδιο ασφαλιστήριο θα καλύπτονται
και κάθε φύσης δικαστικά έξοδα και δαπάνες καθώς επίσης και το κόστος επανασχεδιασμού,
αναθεώρησης ή διόρθωσης της μελέτης, εφόσον προκύπτει υπαιτιότητα του μελετητή.
Τα όρια αποζημίωσης για ενδεχόμενες ζημιές αποδιδόμενες σε επαγγελματική ευθύνη μελετητή /
συμβούλου ορίζονται ως εξής:
Ανά απαίτηση τουλάχιστον 1.000.000 €
Ανώτατο αθροιστικό όριο κατά τη διάρκεια ισχύος της ασφάλειας τουλάχιστον
2.000.000 €.
Στο ασφαλιστήριο πρέπει να αναφέρεται με σαφήνεια, ότι ο έλεγχος των μελετών από τον ΚτΕ δεν
περιορίζει τις ευθύνες του ασφαλιστή.
Το ασφαλιστήριο, από φερέγγυες ασφαλιστικές εταιρείες, θα προσκομίζεται στον ΚτΕ, μαζί με το βασικό
ασφαλιστήριο κάλυψης της κατασκευής του έργου της παραγράφου 15.4 της παρούσας για σχετικό
έλεγχο, κατά την υπογραφή της Σύμβασης του έργου. Δεκτή γίνεται επίσης επίσημη βεβαίωση ασφάλισης
των ασφαλιστικών εταιριών (Cover Note Policy) συνοδευμένο από την υπεύθυνη δήλωση της
παραγράφου 15.1(14) ανωτέρω.
Ως χρόνος παραγραφής της επαγγελματικής αστικής ευθύνης μελετητών / συμβούλων θα θεωρείται η
εξαετία από τον έλεγχο της μελέτης, ή τουλάχιστον η τριετία μετά την ημερομηνία της προσωρινής
παραλαβής του έργου, στο οποίο αναφέρεται.
15.7 Ειδικοί όροι που πρέπει να περιλαμβάνονται στο ασφαλιστήριο του έργου
Στο ενιαίο ασφαλιστήριο των καλύψεων των παραγράφων 15.4 και 15.6 της παρούσας θα
περιλαμβάνονται οπωσδήποτε οι ακόλουθοι ειδικοί όροι:
Στην έννοια της λέξης «Ασφαλιζόμενος» περιλαμβάνεται ο Ανάδοχος και το κάθε φύσης προσωπικό που
απασχολεί με οποιαδήποτε συμβατική σχέση εργασίας με αυτόν στα πλαίσια του συγκεκριμένου έργου,
καθώς επίσης και ο ΚτΕ, η εκπροσωπούσα αυτόν Υπηρεσία και τα εντεταλμένα όργανά της, οι τυχόν
Υπεργολάβοι και οι Μελετητές του έργου.
Ο ΚτΕ, οι εκπροσωπούσες αυτόν Υπηρεσίες και το εν γένει προσωπικό τους, οι σύμβουλοι του ΚτΕ (ή/και
των Υπηρεσιών του) και το προσωπικό τούτων θεωρούνται τρίτα πρόσωπα, σύμφωνα με τους όρους και
τις εξαιρέσεις της ασφαλιστικής κάλυψης με την εφαρμογή του παραρτήματος
«διασταυρούμενη ευθύνη αλλήλων» (Cross liability), το οποίο καλύπτει την αστική ευθύνη
ασφαλιζόμενων φορέων.
Η ασφαλιστική εταιρία θα υποχρεούται να αποκρούει οποιαδήποτε αγωγή εγείρεται τυχόν κατά: του
Αναδόχου, ή/και των υπεργολάβων, μελετητών και συμβούλων του, ή/και του ΚτΕ, ή/και των
εκπροσωπουσών τον ΚτΕ Υπηρεσιών ή/και των συμβούλων τους, ή/και μέρους ή/και του συνόλου του
προσωπικού των ανωτέρω με την αιτίαση ευθύνης τους ή συνυπευθυνότητάς τους στη βλάβη ή ζημιά από
πράξη ή παράλειψη των ανωτέρω, οι οποίοι καλύπτονται από το ασφαλιστήριο αστικής ευθύνης έναντι
τρίτων, θα καταβάλει δε κάθε ποσό για βλάβη ή/και ζημιά που προκλήθηκε από πράξη ή παράλειψη των
ανωτέρω. Ειδικότερα η ασφαλιστική εταιρεία θα καταβάλει κάθε ποσό εγγύησης για άρση τυχόν
κατασχέσεων κτλ., που σχετίζονται με την αστική ευθύνη μέσα στα όρια των ποσών που αναφέρονται

Σελίδα 58

εκάστοτε ως ανώτατα όρια ευθύνης των ασφαλιστών.
Σε περίπτωση ολικής ή εκτεταμένης μερικής καταστροφής ή βλάβης του έργου, προκειμένου η
ασφαλιστική εταιρεία να καταβάλει στον Ανάδοχο τη σχετική με τη ζημιά κτλ. αποζημίωση, πρέπει να έχει
λάβει προηγουμένως την έγγραφη για το σκοπό αυτό συγκατάθεση της Υπηρεσίας. Εφόσον η Υπηρεσία
δεν παρέχει στην ασφαλιστική εταιρεία την εν λόγω συγκατάθεση, αυτόματα και χωρίς άλλες
διατυπώσεις (ειδικές ή άλλου είδους εντολή ή εξουσιοδότηση από τον Ανάδοχο) η απαίτηση του Αναδόχου
κατά της ασφαλιστικής εταιρείας για την καταβολή της αποζημίωσης εκχωρείται στην Υπηρεσία και η
ασφαλιστική εταιρεία αποδέχεται από τούδε και υποχρεώνεται να καταβάλει τη σχετική αποζημίωση
στην Υπηρεσία μετά από αίτηση της τελευταίας για το σκοπό αυτό. Η εκχώρηση της απαίτησης αυτής του
Αναδόχου στην Υπηρεσία με κανένα τρόπο δεν τον απαλλάσσει από τις ευθύνες και υποχρεώσεις του, που
απορρέουν από τη σύμβαση.
Η ασφαλιστική εταιρία παραιτείται κάθε δικαιώματος ανταγωγής κατά του ΚτΕ, της Υπηρεσίας, των
εντεταλμένων οργάνων της, των συμβούλων της, των συνεργατών της και των υπαλλήλων τους σε
περίπτωση που η βλάβη ή ζημιά οφείλεται σε πράξη ή παράλειψη, όχι ηθελημένη, των ανωτέρω
προσώπων.
Το ασφαλιστήριο δεν μπορεί να ακυρωθεί, να τροποποιηθεί ή να λήξει χωρίς την έγγραφη, με συστημένη
επιστολή, πριν από εξήντα (60) ημερολογιακές ημέρες, σχετική ειδοποίηση της ασφαλιστικής εταιρίας
τόσο προς τον Ανάδοχο όσο και προς την Υπηρεσία.
Με το ενιαίο ασφαλιστήριο των καλύψεων των παραγράφων 15.4 και 15.6, θα καλύπτεται και η ευθύνη
της Υπηρεσίας ή/και των Συμβούλων της ή/και του προσωπικού των, που απορρέει από το Άρθρο 922
του Αστικού Κώδικα (Ευθύνη Προστήσαντος).

Σελίδα 59

ΑΡΘΡΟ 16. ΑΝΩΤΕΡΑ ΒΙΑ, ΑΞΙΩΣΕΙΣ, ΔΙΑΦΟΡΕΣ
16.1 Συνθήκες Ανωτέρας Βίας
Για βλάβες στο έργο που προέρχονται από ανωτέρα βία, ισχύουν οι διατάξεις του Άρθρου 157 του
Ν.4412/16 και του ασφαλιστήριου συμβολαίου του έργου, σύμφωνα με το άρθρο 147 του Ν. 4412/2016.
Ως ανωτέρα βία ορίζονται, περιοριστικά και όχι ενδεικτικά, οι κατωτέρω περιστάσεις που αποδεδειγμένα
επηρεάζουν την ομαλή εξέλιξη των εργασιών:
• πόλεμος, εχθροπραξίες, εισβολή εχθρικής δύναμης στη χώρα,
• ανταρτική δράση, επανάσταση, τρομοκρατική ενέργεια, στασίαση ή κατάλυση της συνταγματικής
τάξης της χώρας, εμφύλιος πόλεμος,
• βίαιη διατάραξη της τάξης από πρόσωπα ξένα προς τον Ανάδοχο, τους υπεργολάβους του και το
προσωπικό του, γενική απεργία εργαζομένων, γενική ανταπεργία εργοδοτών,
• ανεύρεση κεκρυμμένων πυρομαχικών, εκρηκτικών υλών ή ναρκών, ιονίζουσα ακτινοβολία ή μόλυνση
ραδιενέργειας, εφόσον οι τελευταίες δεν οφείλονται σε πράξεις ή παραλείψεις του Αναδόχου, των
υπεργολάβων του ή του προσωπικού του,
• άλλες αιτίες, που δεν εξαιρούνται ρητά στα συμβατικά τεύχη, και που: δεν οφείλονται σε υπαιτιότητα
ενός από τα συμβαλλόμενα μέρη, δεν ήταν δυνατόν να προβλεφθούν κατά την προσφορά και για τις
οποίες συντρέχουν οι προϋποθέσεις του άρθρου 388 του Α.Κ.,, δεν ήταν αντικειμενικά δυνατό να
αποτραπούν ή να υπερνικηθούν μετά την επέλευσή τους με ενέργειες εκ μέρους ενός από τα
συμβαλλόμενα μέρη.
16.2 Αξιώσεις Αναδόχου
Ισχύουν τα οριζόμενα στο Άρθρο 174 του Ν.4412/16.
16.3 Δικαστική επίλυση διαφορών
Ισχύουν τα οριζόμενα στο Άρθρο 175 του Ν.4412/16.

Σελίδα 60

ΑΡΘΡΟ 17. ΑΠΑΙΤΟΥΜΕΝΑ ΜΕΤΡΑ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΚΑΙ ΥΓΕΙΑΣ ΣΤΟ ΕΡΓΟΤΑΞΙΟ
Ο έλεγχος τήρησης των απαιτούμενων μέτρων ασφάλειας και υγείας διέπεται από την εγκύκλιο 27
ΔΙΠΑΔ/οικ.369/15-10-2012. Συγκεκριμένα:
Ο ανάδοχος έχει την υποχρέωση για την τήρηση των διατάξεων της εργατικής νομοθεσίας, των διατάξεων
και κανονισμών για την πρόληψη ατυχημάτων στο προσωπικό του, ή στο προσωπικό του φορέα του
έργου, ή σε οποιονδήποτε τρίτο, ώστε να εξαλείφονται ή να ελαχιστοποιούνται οι κίνδυνοι ατυχημάτων ή
επαγγελματικών ασθενειών κατά την φάση κατασκευής του έργου: πδ 305/96 (αρ. 7- 9), νόμου 4412/16
(αρ. 138 παρ. 7), νόμου 3850/103 (αρ. 42).
Στα πλαίσια της ευθύνης του, ο ανάδοχος υποχρεούται :
• Να εκπονεί κάθε σχετική μελέτη (στατικού υπολογισμού ικριωμάτων, προσωρινής σήμανσης
έργων κλπ.) και να λαμβάνει όλα τα σχετικά μέτρα Ν. 4412/16 (αρ. 138 παρ. 7).
• Να λαμβάνει μέτρα προστασίας σύμφωνα με την ισχύουσα νομοθεσία στο Σχέδιο Ασφάλειας και
Υγείας (ΣΑΥ), όπως αυτό ρυθμίζεται με τις αποφάσεις του (τ.) ΥΠΕΧΩΔΕ : ΔΙΠΑΔ/οικ.177/2-3-01,
ΔΕΕΠΠ/85/14-5-01 και ΔΙΠΑΔ/οικ889/27-11-02, στο χρονοδιάγραμμα των εργασιών, καθώς και τις
ενδεχόμενες τροποποιήσεις ή άλλες αναγκαίες αναπροσαρμογές των μελετών κατά τη φάση της μελέτης
και της κατασκευής του έργου : Ν.4414/16 (αρ. 138 παρ. 7).
• Να επιβλέπει ανελλιπώς την ορθή εφαρμογή των μέτρων ασφάλειας και υγείας των εργαζομένων,
να τους ενημερώνει / εκπαιδεύει για την αναγκαιότητα της τήρησης των μέτρων αυτών κατά την εργασία,
να ζητά τη γνώμη τους και να διευκολύνει τη συμμετοχή τους σε ζητήματα ασφάλειας και υγείας : ΠΔ
1073/81 (αρ. 111), ΠΔ 305/96 (αρ.10,11), Ν.3850/10 (αρ. 42- 49).
Για την σωστή εφαρμογή της παρ. (γ) στους αλλοδαπούς εργαζόμενους, είναι αυτονόητο ότι η γνώση από
αυτούς της ελληνικής γλώσσας κρίνεται απαραίτητη ώστε να μπορούν να κατανοούν την αναγκαιότητα
και τον τρόπο εφαρμογής των μέτρων ασφάλειας και υγείας (εκτός ειδικών περιπτώσεων όπου τμήμα ή
όλο το έργο έχει αναλάβει να κατασκευάσει ξένη εξειδικευμένη εταιρεία).
Σύμφωνα με τα προαναφερόμενα ο ανάδοχος υποχρεούται να τηρεί τα ακόλουθα :
17.1 Εκ των προτέρων γνωστοποίηση – Σχέδιο Ασφάλειας Υγείας ( ΣΑΥ ) – Φάκελος Ασφάλειας
Υγείας (ΦΑΥ) και συγκεκριμένα :
α. Να διαβιβάσει στην αρμόδια επιθεώρηση εργασίας πριν από την έναρξη των εργασιών, την εκ των
προτέρων γνωστοποίηση, προκειμένου για εργοτάξιο με προβλεπόμενη διάρκεια εργασιών που θα
υπερβαίνει τις 30 εργάσιμες ημέρες και στο οποίο θα ασχολούνται ταυτόχρονα περισσότεροι από 20
εργαζόμενοι ή ο προβλεπόμενος όγκος εργασίας θα υπερβαίνει τα 500 ημερομίσθια : ΠΔ 305/96 (αρ 3 παρ.
12 και 13). Η γνωστοποίηση καταρτίζεται σύμφωνα με το παράρτημα ΙΙΙ του άρθρου 12 του ΠΔ 305/96.
β. Να ακολουθήσει τις υποδείξεις / προβλέψεις των ΣΑΥ – ΦΑΥ τα οποία αποτελούν τμήμα της
τεχνικής μελέτης του έργου (οριστικής ή εφαρμογής) σύμφωνα με το Π.Δ. 305/96 (αρ.3 παρ.8) και την ΥΑ
ΔΕΕΠΠ/οικ/85/2001 του (τ.) ΥΠΕΧΩΔΕ η οποία ενσωματώθηκε στο Ν.4414/16 (αρ. 138 παρ. 7 και αρ.
170 παρ. 7).
γ. Να αναπτύξει, να προσαρμόσει και να συμπληρώσει τα ΣΑΥ-ΦΑΥ της μελέτης (τυχόν παραλήψεις
που θα διαπιστώσει ο ίδιος ή που θα του ζητηθούν από την Υπηρεσία), σύμφωνα με την μεθοδολογία που
θα εφαρμόσει στο έργο ανάλογα με την κατασκευαστική του δυσκολία, τις ιδιαιτερότητές του, κλπ
(μέθοδος κατασκευής, ταυτόχρονη εκτέλεση φάσεων εργασιών, πολιτική ασφάλειας, οργάνωση,
εξοπλισμός, κλπ).
δ. Να αναπροσαρμόσει τα ΣΑΥ-ΦΑΥ ώστε να περιληφθούν σε αυτά εργασίες που θα προκύψουν
λόγω τροποποίησης της εγκεκριμένης μελέτης και για τις οποίες θα απαιτηθούν τα προβλεπόμενα από
την ισχύουσα νομοθεσία, μέτρα ασφάλειας και υγείας : ΠΔ 305/96 (αρ. 3 παρ.9) και ΥΑ
ΔΙΠΑΔ/οικ/889/2002 (παρ.2.9) του (τ.) ΥΠΕΧΩΔΕ η οποία ενσωματώθηκε στο Ν.4414/16 (αρ. 138 παρ.
7 και αρ. 170 παρ. 7).
ε. Να τηρήσει τα ΣΑΥ-ΦΑΥ στο εργοτάξιο, κατά την εκτέλεση του έργου : ΠΔ 305/96 (αρ. 3 παρ.10)
και ΥΑ ΔΙΠΑΔ/οικ/889/2002 (παρ.2.9Δ) του (τ.) ΥΠΕΧΩΔΕ και να τα έχει στη διάθεση των ελεγκτικών
αρχών.

Σελίδα 61

στ. Συμπληρωματικές αναφορές στο Σχέδιο Ασφάλειας Υγείας (ΣΑΥ) και στο Φάκελο Ασφάλειας
Υγείας (ΦΑΥ).

Το ΣΑΥ αποσκοπεί στην πρόληψη και στον περιορισμό των κινδύνων για τους εργαζόμενους και για τα
άλλα εμπλεκόμενα μέρη που παρευρίσκονται στο εργοτάξιο κατά τη διάρκεια κατασκευής του έργου.
Αντίστοιχα ο ΦΑΥ αποσκοπεί στην πρόληψη και στον περιορισμό των κινδύνων για όσους μελλοντικά
ασχοληθούν με τη συντήρηση ή την επισκευή του έργου.
Το περιεχόμενο του ΣΑΥ και του ΦΑΥ αναφέρεται στο ΠΔ.305/96 (αρ.3 παρ.5-7) και στις ΥΑ:
ΔΙΠΑΔ/οικ/177/2001 (αρ.3) και ΔΙΠΑΔ/οικ/889/2002 (παρ.2.9) του (τ.) ΥΠΕΧΩΔΕ οι οποίες
ενσωματώθηκαν στο Ν.4414/16 (αρ. 138 και αρ. 170).
Η υποχρέωση εκπόνησης ΣΑΥ προβλέπεται σύμφωνα με το ΠΔ 305/96 (αρ. 3 παρ.4), όταν :
α. Απαιτείται Συντονιστής στη φάση της μελέτης, δηλ. όταν θα απασχοληθούν περισσότερα του ενός
συνεργεία στην κατασκευή.
β. Οι εργασίες που πρόκειται να εκτελεστούν ενέχουν ιδιαίτερους κινδύνους : Π.Δ.305/96 (αρθ.12
παράρτημα ΙΙ).
γ. Απαιτείται εκ των προτέρων γνωστοποίηση στην αρμόδια επιθεώρηση εργασίας.
δ. Για την έναρξη των οικοδομικών εργασιών, επιβάλλεται με ευθύνη του κυρίου ή του έχοντος
νόμιμο δικαίωμα: θεώρηση του σχεδίου και του φακέλου ασφάλειας και υγείας (ΣΑΥ,ΦΑΥ) του έργου από
την αρμόδια Επιθεώρηση Εργασίας σύμφωνα με το άρθρο 7 παρ.1 εδάφιο α’ του Ν 4030/2011 (ΦΕΚ
249/Α/25-11-2011) και την αρ. πρωτ. 10201/27- 3-2012 εγκύκλιο του Ειδ. Γραμματέα του Σ.ΕΠ.Ε.
Ο ΦΑΥ καθιερώνεται ως απαραίτητο στοιχείο για την προσωρινή και την οριστική παραλαβή κάθε
Δημόσιου Έργου: ΥΑ ΔΕΕΠΠ/οικ. 433/2000 του (τ.) ΥΠΕΧΩΔΕ, η οποία ενσωματώθηκε στο Ν.4412/16
(αρ. 170 και 172).
Μετά την αποπεράτωση του έργου, ο ΦΑΥ φυλάσσεται με ευθύνη του Κυρίου του Έργου και το συνοδεύει
καθ’ όλη τη διάρκεια της ζωής του : ΠΔ 305/96 (αρ. 3 παρ.11) και ΥΑ ΔΙΠΑΔ/οικ/889/2002 (παρ.2.9Δ)
του (τ.) ΥΠΕΧΩΔΕ.
Διευκρινίσεις σχετικά με την εκπόνηση του ΣΑΥ και την κατάρτιση του ΦΑΥ περιλαμβάνονται στην
ΕΓΚΥΚΛΙΟ 6 με αρ. πρωτ. ΔΙΠΑΔ/οικ./215/31-3-2008 του (τ.) ΥΠΕΧΩΔΕ.
17.2 Ανάθεση καθηκόντων σε τεχνικό ασφαλείας, γιατρό εργασίας – τήρηση στοιχείων
ασφάλειας και υγείας
Ο ανάδοχος υποχρεούται :
α. Να αναθέσει καθήκοντα τεχνικού ασφαλείας αν στο έργο απασχολήσει λιγότερους από 50
εργαζόμενους σύμφωνα με το Ν. 3850/10 (αρ. 8 παρ.1 και αρ.12 παρ.4).
β. Να αναθέσει καθήκοντα τεχνικού ασφαλείας και ιατρού εργασίας, αν απασχολήσει στο έργο 50 και
άνω εργαζόμενους, σύμφωνα με το Ν.3850/10 (αρ. 8 παρ.2 και αρ. 4 έως 25).
γ. Τα παραπάνω καθήκοντα μπορεί να ανατεθούν σε εργαζόμενους στην επιχείρηση ή σε άτομα εκτός
της επιχείρησης ή να συναφθεί σύμβαση με τις Εξωτερικές Υπηρεσίες Προστασίας και Πρόληψης ή να
συνδυαστούν αυτές οι δυνατότητες. Η ανάθεση καθηκόντων σε άτομα εντός της επιχείρησης γίνεται
εγγράφως από τον ανάδοχο και αντίγραφό της κοινοποιείται στην τοπική Επιθεώρηση Εργασίας,
συνοδεύεται δε απαραίτητα από αντίστοιχη δήλωση αποδοχής
: Ν.3850/10 (αρ. 9).
δ. Στα πλαίσια των υποχρεώσεων του αναδόχου καθώς και των : τεχνικού ασφαλείας και ιατρού
εργασίας, εντάσσεται και η υποχρεωτική τήρηση στο εργοτάξιο, των ακόλουθων στοιχείων :
1. Γραπτή εκτίμηση προς τον ανάδοχο, από τους τεχνικό ασφάλειας και ιατρό εργασίας, των
υφισταμένων κατά την εργασία κινδύνων για την ασφάλεια και την υγεία, συμπεριλαμβανομένων εκείνων
που αφορούν ομάδες εργαζομένων που εκτίθενται σε ιδιαίτερους κινδύνους Ν.3850/10 (αρ.43 παρ. 1 α
και παρ.3-8).
2. Βιβλίο υποδείξεων τεχνικού ασφαλείας και γιατρού εργασίας στο οποίο θα αναγράφουν τις
υποδείξεις τους ο Τεχνικός ασφαλείας και ο γιατρός εργασίας Ν.3850/10 (αρ.14 παρ.1 και αρ.17 παρ.1).

Σελίδα 62

Ο ανάδοχος υποχρεούται να λαμβάνει ενυπόγραφα γνώση των υποδείξεων αυτών.
Το βιβλίο υποδείξεων τεχνικού ασφαλείας και γιατρού εργασίας σελιδομετρείται και θεωρείται από την
αρμόδια επιθεώρηση εργασίας.
Αν ο ανάδοχος διαφωνεί με τις γραπτές υποδείξεις και συμβουλές του τεχνικού ή του ιατρού εργασίας (Ν
3850/10 αρ.20 παρ.4 ), οφείλει να αιτιολογεί τις απόψεις του και να τις κοινοποιεί και στην Επιτροπή
Υγείας και Ασφάλειας (Ε.Υ.Α.Ε) ή στον εκπρόσωπο των εργαζομένων των οποίων η σύσταση και οι
αρμοδιότητες προβλέπονται από τα άρθρα 4 και 5 του Ν.3850/10.
Σε περίπτωση διαφωνίας η διαφορά επιλύεται από τον επιθεωρητή εργασίας και μόνο.
3. Βιβλίο ατυχημάτων στο οποίο θα περιγράφεται η αιτία και η περιγραφή του ατυχήματος και να το
θέτει στη διάθεση των αρμόδιων αρχών Ν.3850/10 (αρ.43 παρ.2β).
Τα μέτρα που λαμβάνονται για την αποτροπή επανάληψης παρόμοιων ατυχημάτων, καταχωρούνται στο
βιβλίο υποδείξεων τεχνικού ασφαλείας.
Ο ανάδοχος οφείλει να αναγγέλλει στις αρμόδιες επιθεωρήσεις εργασίας, στις πλησιέστερες αστυνομικές
αρχές και στις αρμόδιες υπηρεσίες του ασφαλιστικού οργανισμού στον οποίο υπάγεται ο εργαζόμενος όλα
τα εργατικά ατυχήματα εντός 24 ωρών και εφόσον πρόκειται περί σοβαρού τραυματισμού ή θανάτου, να
τηρεί αμετάβλητα όλα τα στοιχεία που δύναται να χρησιμεύσουν για εξακρίβωση των αιτίων του
ατυχήματος Ν.3850/10 (αρ.43 παρ.2α).
4. Κατάλογο των εργατικών ατυχημάτων που είχαν ως συνέπεια για τον εργαζόμενο ανικανότητα
εργασίας μεγαλύτερη των τριών εργάσιμων ημερών Ν.3850/10 (αρ.43 παρ.2γ).
5. Ιατρικό φάκελο κάθε εργαζόμενου Ν 3850/10 (αρ.18 παρ.9).
17.3 Ημερολόγιο Μέτρων Ασφάλειας (ΗΜΑ)
Ο ανάδοχος υποχρεούται να τηρεί στο εργοτάξιο Ημερολόγιο Μέτρων Ασφάλειας (ΗΜΑ), όταν απαιτείται
εκ των προτέρων γνωστοποίηση στην αρμόδια επιθεώρηση εργασίας, πριν την έναρξη των εργασιών στο
εργοτάξιο σύμφωνα με το ΠΔ 305/96 (αρ. 3 παρ.14) σε συνδυασμό με την Υ.Α 130646/1984 του (τ.)
Υπουργείου Εργασίας.
Το ΗΜΑ θεωρείται, σύμφωνα με την παραπάνω Υ.Α, από τις κατά τόπους Διευθύνσεις, Τμήματα ή Γραφεία
Επιθεώρησης Εργασίας και συμπληρώνεται από τους επιβλέποντες μηχανικούς του αναδόχου και της
Διευθύνουσας Υπηρεσίας, από τους υπόχρεους για την διενέργεια των τακτικών ελέγχων ή δοκιμών για
ό,τι αφορά τα αποτελέσματα των ελέγχων ή δοκιμών, από το αρμόδιο όργανο ελέγχου όπως ο
επιθεωρητής εργασίας, κλπ : ΠΔ 1073/81 (αρ.113 ), Ν.1396/83 (αρ. 8) και την Εγκύκλιο 27 του (τ.)
ΥΠΕΧΩΔΕ με αρ. πρωτ. ΔΕΕΠΠ/208 /12-9-2003.
17.4 Συσχετισμός Σχεδίου Ασφάλειας Υγείας (ΣΑΥ) και Ημερολόγιου Μέτρων Ασφάλειας
(ΗΜΑ)
Για την πιστή εφαρμογή του ΣΑΥ κατά την εξέλιξη του έργου, πρέπει αυτό να συσχετίζεται με το Η.Μ.Α.
Στα πλαίσια του συσχετισμού αυτού, να σημειώνεται στο Η.Μ.Α. κάθε αναθεώρηση και εμπλουτισμός του
ΣΑΥ και επίσης σε ειδική στήλη του, να γίνεται παραπομπή των αναγραφόμενων υποδείξεων /
διαπιστώσεων στην αντίστοιχη σελίδα του ΣΑΥ.
Με τον τρόπο αυτό διευκολύνεται και επιτυγχάνεται ο στόχος της πρόληψης του ατυχήματος.
17.5 Απαιτούμενα μέτρα ασφάλειας και υγείας κατά την εκτέλεση όλων των εργασιών στο
εργοτάξιο.
Προετοιμασία εργοταξίου – Μέτρα Ατομικής Προστασίας (ΜΑΠ). Ο ανάδοχος υποχρεούται να τηρεί στο
εργοτάξιο, κατά την εκτέλεση όλων των εργασιών, τα παρακάτω μέτρα ασφάλειας και υγείας :
α. Την ευκρινή και εμφανή σήμανση και περίφραξη του περιβάλλοντα χώρου του εργοταξίου με
ιδιαίτερη προσοχή στη σήμανση και περίφραξη των επικίνδυνων θέσεων : ΠΔ 105/95, ΠΔ 305//96 (αρ.12
παραρτ. IV μέρος Α, παρ. 18.1).
β. Τον εντοπισμό και τον έλεγχο προ υπαρχουσών της έναρξης λειτουργίας του εργοταξίου ηλεκτρικών
εγκαταστάσεων και εκτροπή τυχόν υπαρχόντων εναερίων ηλεκτροφόρων αγωγών έξω από το εργοτάξιο,
ώστε να παρέχεται προστασία στους εργαζόμενους από τον κίνδυνο ηλεκτροπληξίας : ΠΔ 1073/81 (αρ.75-

Σελίδα 63

79), ΠΔ 305/96 (αρ.12 παραρτ. IV μέρος Β, τμήμα II, παρ.2).
γ. Τη σήμανση των εγκαταστάσεων με ειδικούς κινδύνους (αγωγοί ατμών θερμών, υγρών ή αερίων κλπ)
και τα απαιτούμενα μέτρα προστασίας των εργαζομένων από τους κινδύνους των εγκαταστάσεων αυτών
: Π Δ 1073/81 (αρ.92 – 95), ΠΔ 305/96 (αρ.12, παραρτ. IV μέρος Α, παρ.6).
δ. Τη λήψη μέτρων αντιμετώπισης εκτάκτων καταστάσεων όπως : κατάρτιση σχεδίου διαφυγής –
διάσωσης και εξόδων κινδύνου, πυρασφάλεια, εκκένωση χώρων από τους εργαζόμενους, πρόληψη –
αντιμετώπιση πυρκαγιών & επικίνδυνων εκρήξεων ή αναθυμιάσεων, ύπαρξη πυροσβεστήρων, κλπ. : ΠΔ
1073/81 (αρ. 92-96), ΠΔ 305/96 (αρ.12, παραρτ. IV μέρος Α, παρ.3, 4, 8-10), Ν.3850/10 (αρ.30, 32, 45).
ε. Την εξασφάλιση παροχής πρώτων βοηθειών, χώρων υγιεινής και υγειονομικού εξοπλισμού (ύπαρξη
χώρων πρώτων βοηθειών, φαρμακείου, αποχωρητηρίων, νιπτήρων, κλπ) : ΠΔ 1073/81 (αρ.109,110),
Ν.1430/84 (αρ.17,18), ΠΔ 305/96 (αρ.12 παραρτ. IV μέρος Α, παρ.13, 14).
στ. Την εξασφάλιση της δωρεάν χορήγησης Μέσων Ατομικής Προστασίας (ΜΑΠ) στους εργαζόμενους
όπως : προστατευτικά κράνη, μπότες ασφαλείας, φωσφορίζοντα γιλέκα, ολόσωμες ζώνες ασφαλείας,
γυαλιά, κλπ, εφόσον τους ενημερώσει εκ των προτέρων σχετικά με τους κινδύνους από τους οποίους τους
προστατεύει ο εξοπλισμός αυτός και τους δώσει σαφείς οδηγίες για τη χρήση του : Π.Δ. 1073/81(αρ.102-
108), Ν.1430/84 (αρ.16-18), ΚΥΑ Β.4373/1205/93 και οι τροποπ. αυτής ΚΥΑ 8881/94 και Υ.Α.
οικ.Β.5261/190/97, Π.Δ. 396/94, Π.Δ. 305/96 (αρ.9,παρ.γ).
17.6 Εργοταξιακή σήμανση – σηματοδότηση, συστήματα ασφαλείας, φόρτωση – εκφόρτωση
– εναπόθεση υλικών, θόρυβος, φυσικοί, χημικοί παράγοντες κλπ
Ο ανάδοχος υποχρεούται :
α. Να προβεί στην κατάλληλη σήμανση και σηματοδότηση, με σκοπό την ασφαλή διέλευση των πεζών
και των οχημάτων από την περιοχή κατασκευής του έργου, σύμφωνα με :
– Την Υ.Α αριθ. ΔΜΕΟ/Ο/613/16-2-2011 του τ. ΥΠΥΜΕΔΙ: «Οδηγίες Σήμανσης Εκτελούμενων Έργων»
(ΟΜΟΕ-ΣΕΕΟ, τεύχος 7)
– Τη ΚΥΑ αριθ.6952/14-2-2011 του τ. ΥΠΕΚΑ και τ. ΥΠΥΜΕΔΙ «Υποχρεώσεις και μέτρα για την ασφαλή
διέλευση των πεζών κατά την εκτέλεση εργασιών σε κοινόχρηστους χώρους πόλεων και οικισμών που
προορίζονται για την κυκλοφορία πεζών »
– Τις διατάξεις του Κώδικα Οδικής Κυκλοφορίας : Ν.2696/99 (αρ. 9 – 11 και αρ.52 ) και την τροπ. αυτού
: Ν.3542/07 (αρ. 7-9 και αρ.46).
β. Να τηρεί τις απαιτήσεις ασφάλειας που αφορούν σε εργασίες εναπόθεσης υλικών στις οδούς,
κατάληψης τμήματος οδού και πεζοδρομίου : Ν. 2696/99 (αρ. 47 , 48) και η τροπ. αυτού: Ν. 3542/07
(αρ.43,44).
γ. Να συντηρεί και να ελέγχει τακτικά τη λειτουργία των συστημάτων ασφαλείας και να τηρεί τις
απαιτήσεις ασφάλειας των ηλεκτρικών εγκαταστάσεων, των φορητών ηλεκτρικών συσκευών, των
κινητών προβολέων, των καλωδίων τροφοδοσίας, των εγκαταστάσεων φωτισμού εργοταξίου, κλπ : ΠΔ
1073/81 (αρ.75-84), ΠΔ 305/96 (αρ.8.δ και αρ.12,παραρτ.IVμέρος Α, παρ.2), Ν.3850/10 (αρ. 31,35).
δ. Να προβεί στα απαραίτητα μέτρα ασφάλειας που αφορούν σε εργασίες φόρτωσης, εκφόρτωσης,
αποθήκευσης, στοίβασης, ρίψης και μεταφοράς υλικών και άλλων στοιχείων : ΠΔ 216/78, ΠΔ 1073/81
(αρ.85-91), ΚΥΑ 8243/1113/91 (αρ. 8), ΠΔ 305/96 [αρ. 8 (γ, ε, στ, ζ) και αρ.12 παραρτ. IV μέρος Α παρ.11
και μέρος Β τμήμα ΙΙ παρ.4], Ν.2696/99 (αρ.32) και η τροπ. αυτού : Ν. 3542/07 (αρ.30).
ε. Να τηρεί μέτρα προστασίας των εργαζομένων που αφορούν : α) κραδασμούς : ΠΔ 176/05, β) θόρυβο
: ΠΔ 85/91, ΠΔ 149/06, γ) προφυλάξεις της οσφυϊκής χώρας και της ράχης από χειρωνακτική διακίνηση
φορτίων : ΠΔ 397/94, δ) προστασία από φυσικούς, χημικούς και βιολογικούς παράγοντες : Ν.3850/10
(άρ. 36-41), ΠΔ 82/10.
17.7 Μηχανήματα έργων / Εξοπλισμοί εργασίας – αποδεικτικά στοιχεία αυτών.
Οι εξοπλισμοί εργασίας χαρακτηρίζονται και κατατάσσονται ως μηχανήματα έργων ΠΔ 304/00 (αρ. 2).
α. Ο ανάδοχος οφείλει να ελέγχει τη σωστή λειτουργία και τον χειρισμό των μηχανημάτων
(χωματουργικών και διακίνησης υλικών), των ανυψωτικών μηχανημάτων, των οχημάτων, των
εγκαταστάσεων, των μηχανών και του λοιπού εξοπλισμού εργασίας (ζώνες ασφαλείας με μηχανισμό

Σελίδα 64

ανόδου και καθόδου, κυλιόμενα ικριώματα, φορητές κλίμακες, κλπ ) : ΠΔ 1073/81 (αρ.17, 45-74 ), Ν
1430/84 (αρ.11-15), ΠΔ 31/90, ΠΔ 499/91, ΠΔ 395/94 και οι τροπ. αυτού: ΠΔ 89/99, ΠΔ 304/00 και ΠΔ
155/04, ΠΔ 105/95 (παραρτ. IX), ΠΔ 305/96 (αρ.12 παραρτ. IV μέρος Β τμήμα ΙΙ παρ.7 – 9), ΚΥΑ
15085/593/03, ΚΥΑ αρ.Δ13ε/4800/03, ΠΔ 57/10, Ν.3850/10 (αρ. 34, 35).
β. Τα μηχανήματα έργων σύμφωνα με το ΠΔ 305/96 (αρ.12 παραρτ. IV, μέρος Β’, τμήμα ΙΙ, παρ.7.4 και
8.5) και το ΠΔ 304/00 (αρ. 2), πρέπει να συνοδεύονται από τα εξής στοιχεία :
1. Πινακίδες αριθμού κυκλοφορίας
2. Άδεια κυκλοφορίας
3. Αποδεικτικά στοιχεία ασφάλισης.
4. Αποδεικτικά πληρωμής τελών κυκλοφορίας (χρήσης)
5. Άδειες χειριστών μηχανημάτων σύμφωνα με το ΠΔ 305/96 (αρ.12, παραρτ. IV, μέρος Β΄, τμήμα ΙΙ,
παρ. 8.1.γ και 8.2) και το ΠΔ 89/99 (παραρτ. II, παρ.2.1).
Σημειώνεται ότι η άδεια χειριστού μηχανήματος συνοδεύει τον χειριστή.
6. Βεβαίωση ασφαλούς λειτουργίας του εξοπλισμού εργασίας (ορθή συναρμολόγηση – εγκατάσταση,
καλή λειτουργία) και αρχείο συντήρησης αυτού στο οποίο θα καταχωρούνται τα αποτελέσματα των
ελέγχων σύμφωνα με το ΠΔ 89/99 (αρ. 4α παρ.3 και 6).
7. Πιστοποιητικό επανελέγχου ανυψωτικού μηχανήματος, οδηγίες χρήσης, συντήρησης και αντίστοιχο
βιβλίο συντήρησης και ελέγχων αυτού σύμφωνα με την ΚΥΑ 15085/593/03 ( αρ.3 και αρ.4. παρ.7 ).
17.8 Νομοθετήματα που περιέχουν πρόσθετα απαιτούμενα μέτρα ασφάλειας και υγείας στο
εργοτάξιο, τα οποία τηρούνται κατά περίπτωση, ανάλογα με το είδος των εργασιών του
εκτελούμενου έργου.
Ο ανάδοχος υποχρεούται να τηρεί στο εργοτάξιο, πέρα από τα προαναφερόμενα, πρόσθετα απαιτούμενα
μέτρα ασφάλειας και υγείας, κατά περίπτωση, ανάλογα με το είδος των εργασιών του εκτελούμενου
έργου. Τα εν λόγω απαιτούμενα μέτρα αναφέρονται στα παρακάτω νομοθετήματα :
Κατεδαφίσεις :
Ν 495/76, ΠΔ 413/77, ΠΔ 1073/81 (αρ.18 -33, 104), ΚΥΑ 8243/1113/91 (αρ. 7), ΥΑ 31245/93, Ν.
2168/93, ΠΔ 396/94 (αρ. 9 παρ.4 παραρτ. ΙΙΙ ), Υ.Α. 3009/2/21- γ/94, Υ.Α. 2254/230/Φ.6.9/94 και οι τροπ.
αυτής : ΥΑ Φ.6.9/13370/1560/95 και ΥΑ Φ6.9/25068/1183/96, ΠΔ 305/96 (αρ. 12, παραρτ. IV μέρος Β
τμήμα II, παρ.11), ΚΥΑ 3329/89 και η τροπ. αυτής : Υ.Α. Φ.28/18787/1032/00, ΠΔ 455/95 και η τροπ.
αυτού ΠΔ 2/06, ΠΔ 212/06,ΥΑ 21017/84/09.
Εκσκαφές (θεμελίων, τάφρων, φρεάτων, κλπ), Αντιστηρίξεις :
Ν. 495/76, ΠΔ 413/77, ΠΔ 1073/81 (αρ.2-17, 40-42 ), ΥΑ αρ. 3046/304/89 (αρ. 8- ασφάλεια και αντοχή
κτιρίων, παρ.4), ΚΥΑ 3329/89 και η τροπ. αυτής : ΥΑ Φ.28/18787/1032/00, Ν. 2168/93, ΠΔ 396/94 (αρ.9
παρ.4 παραρτ. ΙΙΙ), ΥΑ 3009/2/21-γ/94, ΥΑ 2254/230/Φ.6.9/94 και οι τροπ. αυτής : ΥΑ
Φ.6.9/13370/1560/95 και ΥΑ Φ6.9/25068/1183/96, ΠΔ 455/95 και η τροπ. αυτού : ΠΔ 2/06, ΠΔ 305/96
(αρ. 12, παραρτ. IV μέρος Β τμήμα ΙΙ παρ. 10 ).
Ικριώματα και κλίμακες, Οδοί κυκλοφορίας – ζώνες κινδύνου, Εργασίες σε ύψος, Εργασίες σε στέγες.
ΠΔ 778/80, ΠΔ 1073/81 (αρ.34-44), Ν.1430/84 (αρ. 7-10), ΚΥΑ 16440/Φ.10.4/445/93, ΠΔ 396/94 (αρ.9
παρ.4 παραρτ. ΙΙΙ), ΠΔ 155/04, ΠΔ 305/96 (αρ. 12, παραρτ. IV μέρος Α παρ.1, 10 και μέρος Β τμήμα ΙΙ
παρ.4-6,14 ).
Εργασίες συγκόλλησης, οξυγονοκκοπής & λοιπές θερμές εργασίες
ΠΔ 95/78, ΠΔ 1073/81 (αρ.96, 99,.104, 105 ), ΠΔ 70/90 (αρ.15), ΠΔ 396/94 (αρ. 9 παρ.4 παραρτ. ΙΙΙ),
Πυροσβεστική Διάταξη 7 Απόφ.7568 Φ.700.1/96, ΚΥΑ αρ.οικ.16289/330/99.
Κατασκευή δομικών έργων (κτίρια, γέφυρες, τοίχοι αντιστήριξης, δεξαμενές, κλπ.)
ΠΔ 778/80, ΠΔ 1073/81 (αρ.26- 33, αρ.98), ΥΑ 3046/304/89, ΠΔ 396/94 (αρ. 9 παρ.4 παραρτ. ΙΙΙ),

Σελίδα 65

ΠΔ 305/96 (αρ.12 παραρτ. IV μέρος Β τμήμα ΙΙ παρ. 12).
Προετοιμασία και διάνοιξη σηράγγων και λοιπών υπογείων έργων.
(Σήραγγες κυκλοφορίας οχημάτων, αρδευτικές σήραγγες, υπόγειοι σταθμοί παραγωγής ενέργειας και
εργασίες που εκτελούνται στα υπόγεια στεγασμένα τμήματα των οικοδομικών ή άλλης φύσης έργων και
σε στάθμη χαμηλότερη των 6.00 μ. κάτω από την επιφάνεια της γης.).
Ν.495/76, ΠΔ 413/77, ΠΔ 225/89, ΚΥΑ 3329/89 και η τροπ. αυτής : ΥΑ Φ.28/18787/1032/00, Ν.2168/93,
ΠΔ 396/94 (αρ. 9 παρ.4 παραρτ. ΙΙΙ), ΥΑ 2254/230/Φ.6.9/94 και οι τροπ. αυτής: ΥΑ
Φ.6.9/13370/1560/95 και ΥΑ Φ6.9/25068/1183/96, ΥΑ 3009/2/21-γ/94, ΠΔ 455/95 και η τροπ. αυτού
: ΠΔ 2/06, ΠΔ 305/96 (αρ.12 παραρτ. IV μέρος Β τμήμα ΙΙ παρ.10).
Καταδυτικές εργασίες σε Λιμενικά έργα
(Υποθαλάσσιες εκσκαφές, διαμόρφωση πυθμένα θαλάσσης, κατασκευή προβλήτας κλπ με χρήση πλωτών
ναυπηγημάτων και καταδυτικού συνεργείου.)
ΠΔ 1073/81 (αρ.100), Ν 1430/84 (αρ.17), ΠΔ 396/94 (αρ. 9 παρ.4 παραρτ. ΙΙΙ), ΥΑ 3131.1/20/95/95, ΠΔ
305/96 (αρ.12, παραρτ. IV μέρος Β τμήμα ΙΙ παρ.8.3 και παρ.13).
Ακολουθεί κατάλογος με τα νομοθετήματα και τις κανονιστικές διατάξεις που περιλαμβάνουν τα
απαιτούμενα μέτρα ασφάλειας και υγείας στο εργοτάξιο.

ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΝΟΜΟΘΕΤΗΜΑΤΩΝ ΚΑΙ ΚΑΝΟΝΙΣΤΙΚΩΝ ΔΙΑΤΑΞΕΩΝ:
«ΑΠΑΙΤΟΥΜΕΝΑ ΜΕΤΡΑ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΚΑΙ ΥΓΕΙΑΣ ΣΤΟ ΕΡΓΟΤΑΞΙΟ»
Α. ΝΟΜΟΙ Γ.ΥΠΟΥΡΓΙΚΕΣ ΑΠΟΦΑΣΕΙΣ
Ν. 495/76 ΦΕΚ 337/Α/76 ΚΥΑ αρ. 8881/94 ΦΕΚ 450/Β/94
Ν. 1396/83 ΦΕΚ 126/Α/83 ΥΑ αρ.οικ. 31245/93 ΦΕΚ 451/Β/93
Ν. 1430/84 ΦΕΚ 49/Α/84 ΥΑ 3009/2/21-γ/94 ΦΕΚ 301/Β/94
Ν. 2168/ 93 ΦΕΚ 147/Α/93 ΥΑ 2254/230/Φ.6.9/94 ΦΕΚ 73/Β/94
Ν. 2696/99 ΦΕΚ 57/Α/99 ΥΑ 3131.1/20/95/95 ΦΕΚ 978/Β/95
Ν. 3542/07 ΦΕΚ 50/Α/07 ΥΑ Φ.6.9/13370/1560/95 ΦΕΚ 677/Β/95
Ν. 4412/16 ΦΕΚ Α 147/16 ΥΑ Φ6.9/25068/1183/96 ΦΕΚ 1035/Β/96
Ν. 3850/10 ΦΕΚ 84/Α/10 Υ.Α αρ.οικ.Β.5261/190/97 ΦΕΚ 113/Β/97
Ν. 4030/12 ΦΕΚ 249/Α/12 ΚΥΑ αρ.οικ.16289/330/99 ΦΕΚ 987/Β/99
ΚΥΑαρ.οικ.15085/593/03 ΦΕΚ 1186/Β/03
Β. ΠΡΟΕΔΡΙΚΑ ΔΙΑΤΑΓΜΑΤΑ ΚΥΑ αρ. Δ13ε/4800/03 ΦΕΚ 708/Β/03
Π. Δ. 413/77 ΦΕΚ 128/Α/77 ΚΥΑ αρ.6952/11 ΦΕΚ 420/Β/11
Π. Δ. 95/78 ΦΕΚ 20/Α/78 ΥΑ 3046/304/89 ΦΕΚ 59/Δ/89
Π. Δ. 216/78 ΦΕΚ 47/Α/78 ΥΑ Φ.28/18787/1032/00 ΦΕΚ 1035/Β/00
Π. Δ. 778/80 ΦΕΚ 193/Α/80 ΥΑ αρ. οικ. 433/2000 ΦΕΚ 1176/Β/00
Π. Δ. 1073/81 ΦΕΚ 260/A/81 ΥΑ ΔΕΕΠΠ/οικ/85/01 ΦΕΚ 686/Β/01
Π. Δ. 225/89 ΦΕΚ 106/Α/89 ΥΑ ΔΙΠΑΔ/οικ/177/01 ΦΕΚ 266/Β/01
Π. Δ. 31/90 ΦΕΚ 31/Α/90 ΥΑ ΔΙΠΑΔ/οικ/889/02 ΦΕΚ 16/Β/03
Π. Δ. 70/90 ΦΕΚ 31/Α/90 ΥΑ ΔMEO/Ο/613/11 ΦΕΚ 905/Β/11
Π. Δ. 85/91 ΦΕΚ 38/Α/91 ΥΑ 21017/84/09 ΦΕΚ 1287/Β/09
Π. Δ. 499/91 ΦΕΚ 180/Α/91 Πυροσβεστική διάταξη 7,
Π. Δ. 395/94 ΦΕΚ 220/Α/94 Απόφ. 7568.Φ.700.1/96 ΦΕΚ 155/Β/96
Π. Δ. 396/94 ΦΕΚ 220/Α/94 ΥΑ 130646/84 ΦΕΚ 154/Β/84
Π. Δ. 397/94 ΦΕΚ 221/Α/94 ΚΥΑ 3329/89 ΦΕΚ 132/Β/89
Π. Δ. 105/95 ΦΕΚ 67/Α/95 ΚΥΑ 8243/1113/91 ΦΕΚ 138/Β/91
Π. Δ. 455/95 ΦΕΚ 268/Α/95 ΚΥΑαρ.οικ.Β.4373/1205/93 ΦΕΚ 187/Β/93
Π. Δ. 305/96 ΦΕΚ 212/Α/96 ΚΥΑ 16440/Φ.10.4/445/93 ΦΕΚ 765/Β/93
Π. Δ. 89/99 ΦΕΚ 94/Α/99
Π. Δ. 304/00 ΦΕΚ 241/Α/00 Δ. ΕΓΚΥΚΛΙΟΙ

Σελίδα 66

Π. Δ. 155/04 ΦΕΚ 121/Α/04 ΕΓΚΥΚΛΙΟΣ 27/03 ΑΡ.ΠΡΩΤ.ΔΕΕΠ
Π. Δ. 176/05 ΦΕΚ 227/Α/05 Π/208/12-9-03
Π. Δ. 149/06 ΦΕΚ 159/Α/06 ΕΓΚΥΚΛΙΟΣ 6/08 ΑΡ.ΠΡΩΤ.ΔΙΠΑΔ/
Π. Δ. 2/06 ΦΕΚ 268/Α/06 οικ/215/31-3-08
Π. Δ. 212/06 ΦΕΚ 212/Α/06 ΕΓΚΥΚΛΙΟΣ Σ.ΕΠ.Ε ΑΡ.ΠΡ. 10201/12
Π. Δ. 82/10 ΦΕΚ 145/Α/10 ΑΔΑ:Β4Λ1Λ-ΚΦΖ
Π. Δ. 57/10 ΦΕΚ 97/Α/10

Μελίσσια, 11-4-2023

Η συντάξασα

ΚΛΕΟΠΑΤΡΑ ΤΑΤΣΗ
ΑΓΡ. ΤΟΠΟΓΡΑΦΟΣ ΜΗΧΑΝΙΚΟΣ
ΕΛΕΓΧΘΗΚΕ
Η ΠΡΟΪΣΤΑΜΕΝΗ ΤΜΗΜΑΤΟΣ
ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ & ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ
ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΩΝ ΠΟΛΗΣ

ΚΛΕΟΠΑΤΡΑ ΤΑΤΣΗ
ΑΓΡ. ΤΟΠΟΓΡΑΦΟΣ ΜΗΧΑΝΙΚΟΣ
ΘΕΩΡΗΘΗΚΕ
Ο Προϊστάμενος Διεύθυνσης Τεχνικών Έργων

ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΣ ΧΡΙΣΤΙΔΗΣ
ΑΡΧΙΤΕΚΤΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΟΣ

i Αναγρα φεται ο κωδικο ς ταυτοποι ησης της διατιθε μενης πι στωσης (π.χ. κωδικο ς ενα ριθμου ε ργου στο
ΠΔΕ η κωδικο ς πι στωσης του τακτικου πρου πολογισμου του φορε α υλοποι ησης). Σε περι πτωση
συγχρηματοδοτου μενων ε ργων απο πο ρους της Ευρωπαι κη ς Ένωσης, αναγρα φεται και ο τι τλος του
Επιχειρησιακου Προγρα μματος του ΕΣΠΑ η α λλου συγχρηματοδοτου μενου απο πο ρους ΕΕ
προγρα μματος στο πλαι σιο του οποι ου ει ναι ενταγμε νο το δημοπρατου μενο ε ργο.